Όταν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης άρχισαν να κατακτούν το διαδίκτυο πριν από 20 χρόνια, χαιρετίστηκαν ευρέως ως μια τεχνολογία που θα άλλαζε τα δεδομένα, θα ένωνε κατά κάποιο τρόπο τους ανθρώπους και θα έκανε την πρόσβαση στην πληροφορία ευκολότερη.
Σήμερα, εταιρείες όπως η Meta, ιδιοκτήτρια του Facebook και του Instagram, η Google, ιδιοκτήτρια του Youtube, και η Snapchat, μαζί με σχετικά νεότερες πλατφόρμες όπως το TikTok, το Discord και η πλατφόρμα παιχνιδιών Roblox, αντιμετωπίζουν χιλιάδες αγωγές στις ΗΠΑ με την κατηγορία ότι έχουν βλάψει τους χρήστες, και ιδίως τα παιδιά.
Συνολικά, η έκβαση των αγωγών, είτε καταλήξουν σε εξωδικαστικό συμβιβασμό είτε σε κάποια ετυμηγορία εις βάρος των εταιρειών, θα μπορούσε να αλλάξει για πάντα τον τρόπο λειτουργίας τους.
Ο Έρικ Τάλι, δικηγόρος και καθηγητής στη Νομική Σχολή του Κολούμπια, σημείωσε στο BBC ότι ο τρόπος με τον οποίο αυτό το αυξανόμενο κύμα αγωγών κατά των πλατφορμών τροφοδοτεί την ευρύτερη αντίληψη του κοινού είναι πιθανό να επηρεάσει ακόμα και τις εκλογές τα επόμενα χρόνια,
Πολλές από τις υποθέσεις εκδικάζονται σε δικαστήρια στην Καλιφόρνια, όπου έχουν την έδρα τους όλες οι μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Οι νομικές και πολιτικές αλλαγές που θεσπίζονται στην πολιτεία τείνουν να οδηγούν σε αλλαγές σε εθνικό επίπεδο, τονίζει το δημοσίευμα, γνωστό ως «φαινόμενο Καλιφόρνια», με ειδικούς να υποστηρίζουν πως βρισκόμαστε σε σημείο καμπής.
Διαβάστε: Instagram – YouTube / Kαταδικάστηκαν για ψυχική βλάβη από «εθισμό» στα social media
Μέσα κοινωνικής δικτύωσης: Οι ήττες που έχουν ήδη υποστεί οι κολοσσοί
Ήδη φέτος, η Meta και το YouTube υπέστησαν μια άνευ προηγουμένου ήττα, καθώς μια νεαρή γυναίκα ισχυρίστηκε ότι ήταν εθισμένη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όταν ήταν παιδί, γεγονός που συνέβαλε στα προβλήματα ψυχικής υγείας που αντιμετώπιζε. Οι εταιρείες υποχρεώθηκαν να της καταβάλουν συνολικά 6 εκατομμύρια δολάρια ως αποζημίωση. Και οι δύο εταιρείες δήλωσαν ότι διαφωνούν με την ετυμηγορία και σκοπεύουν να ασκήσουν έφεση.
Η Meta έχασε επίσης μια σημαντική υπόθεση στο Νέο Μεξικό, η οποία ασκήθηκε από τον γενικό εισαγγελέα της πολιτείας, ο οποίος κατηγόρησε την εταιρεία ότι ουσιαστικά παραπλάνησε το κοινό, υποστηρίζοντας λανθασμένα ότι οι πλατφόρμες της ήταν ασφαλείς για τα παιδιά, παρά τα γνωστά προβλήματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης ανηλίκων που παρατηρούνταν σε αυτές. Η Meta δήλωσε ότι σκοπεύει να ασκήσει έφεση και κατά αυτής της απόφασης.
Κατά τη διάρκεια των ετών που εκδικάστηκαν αυτές οι υποθέσεις, η Meta έχει προχωρήσει σε αλλαγές στις πλατφόρμες της με στόχο να τις καταστήσει ασφαλέστερες για τους νεαρούς χρήστες.
Ωστόσο, οι ευρύτερες αλλαγές στις πλατφόρμες, στον τρόπο σχεδιασμού και λειτουργίας τους, ακόμη και στην πρόσβαση σε αυτές, είναι πιθανό να χρειαστούν ακόμη χρόνια και περισσότερες δικαστικές αποφάσεις εναντίον τους.
Μεταξύ του τρέχοντος και του επόμενου έτους, η Meta και οι άλλες μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης αναμένεται να βρεθούν αντιμέτωπες με περισσότερες δίκες, όπου ενδέχεται να εξεταστούν μια σειρά αξιώσεων από νέους χρήστες, γονείς, σχολικές περιφέρειες και εισαγγελείς, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι ο τρόπος σχεδιασμού και λειτουργίας των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης προκαλεί μια σειρά αρνητικών επιπτώσεων.
Ακόμη και ένας δισεκατομμυριούχος είναι έτοιμος να προσφύγει στη δικαιοσύνη κατά της Meta λόγω της φιλοξενίας διαφημίσεων που εξαπατούν τους χρήστες και τους αποσπούν χρήματα.
Ποιες υποθέσεις όμως έχουν πραγματική σημασία;
Το BBC εξέτασε δεκάδες υποθέσεις στις ΗΠΑ για να εντοπίσει τις λίγες αγωγές εναντίον εταιρειών κοινωνικών μέσων και κοινωνικών παιχνιδιών που αναμένεται να εκδικαστούν το επόμενο έτος και θα μπορούσαν να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στους κολοσσούς και τις δραστηριότητες των πλατφορμών.
Social media: Ομαδική αγωγή στην Καλιφόρνια για τον εθισμό των εφήβων
Αρχικά, σημαντική είναι μια αγωγή που έχει κατατεθεί κατά μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην Καλιφόρνια και η οποία περιλαμβάνει καταγγελίες από περισσότερα από 1.000 σχολικά διαμερίσματα σε όλες τις ΗΠΑ.
Σε γενικές γραμμές, τα σχολεία κατηγορούν το Instagram, το YouTube, το Snapchat και το TikTok ότι έχουν σχεδιαστεί σκόπιμα ώστε να προκαλούν εθισμό, κάτι που φέρεται να έχει βλάψει τα παιδιά ψυχικά και συναισθηματικά λόγω της υπερβολικής χρήσης των πλατφορμών αυτών.
Τα σχολεία ισχυρίζονται ότι η αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων των μέσων κοινωνικής δικτύωσης τους έχει κοστίσει χρήματα και πόρους, και ότι οι πλατφόρμες θα πρέπει να θεωρηθούν «δημόσια όχληση» και να θεωρηθούν υπεύθυνες για την επίδραση που έχουν στην ευημερία των παιδιών.
Αν και η δίκη με ενόρκους για ορισμένες από τις αξιώσεις των σχολικών περιφερειών έχει πλέον οριστεί να ξεκινήσει τον Φεβρουάριο, καθώς οι πλατφόρμες πρόσφατα κατέληξαν σε συμβιβασμό με μια σχολική περιφέρεια που επρόκειτο να είναι η πρώτη δίκη, όλες οι υποθέσεις ενδέχεται να χρειαστούν μερικά ακόμη χρόνια για να επιλυθούν πλήρως.
Σε περίπτωση που οι δικαστικές αποφάσεις είναι αρνητικές για τις πλατφόρμες, ενδέχεται να υπάρξουν σημαντικές αλλαγές. Από τον τρόπο με τον οποίο οι πλατφόρμες παρουσιάζουν τη δραστηριότητα των χρηστών έως το ποιοι επιτρέπεται να έχουν πρόσβαση σε αυτές.
Οι δικηγόροι της Καλιφόρνιας και του Κολοράντο ηγήθηκαν μιας ομάδας 29 πολιτειών που κατέθεσαν το 2023 αγωγή κατά της Meta και του Instagram. Η δίκη αναμένεται να ξεκινήσει τον Αύγουστο.
Οι πολιτείες κατηγορούν αποκλειστικά τη Meta για παραβιάσεις του Νόμου για την Προστασία της Ιδιωτικής Ζωής των Παιδιών στο Διαδίκτυο (Children’s Online Privacy Protection Act), ενός ομοσπονδιακού νόμου γνωστού ως COPPA. Ο νόμος είχε ως στόχο την προστασία των παιδιών κάτω των 13 ετών από την στοχοποίησή τους από επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο διαδίκτυο, αλλά θεσπίστηκε το 2000.
Σύμφωνα με τα αρχεία του δικαστηρίου, η Meta έχει ήδη προσκομίσει περισσότερα από 2 εκατομμύρια έγγραφα για την υπόθεση.
Σε περίπτωση που οι πολιτείες κερδίσουν τη διαμάχη, θα απαιτηθεί από τη Meta να λάβει αποτελεσματικότερα μέτρα για να αποτρέψει τη χρήση των πλατφορμών της από χρήστες κάτω των 13 ετών και να διαγράψει τα δεδομένα που έχει συλλέξει στο παρελθόν από ανήλικους χρήστες, καθώς και να προβεί σε μια σειρά άλλων αλλαγών.
Η Meta χρησιμοποιεί τα δεδομένα αυτά για συγκεκριμένους σκοπούς, όπως η στοχευμένη διαφήμιση και η εκπαίδευση των μοντέλων και των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης (AI) της.
Η αγωγή αυτή κατά των Roblox και Discord ασκήθηκε από έναν 13χρονο αγόρι στο περιφερειακό δικαστήριο του Σαν Ματέο, στην Καλιφόρνια. Ο νεαρός ισχυρίζεται ότι πρόσφατα έπεσε θύμα σεξουαλικής παρενόχλησης μέσω και των δύο πλατφορμών από έναν ενήλικα σεξουαλικό δράστη, ο οποίος μάλιστα στη συνέχεια συνελήφθη για τα εγκλήματά του εναντίον περισσότερων από είκοσι παιδιών.
Η αγωγή υποστηρίζει ότι και οι δύο πλατφόρμες είχαν ελαττωματικό σχεδιασμό και προέβαιναν σε ψευδή διαφήμιση σχετικά με την ασφάλεια των νεαρών χρηστών και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να θεωρηθούν υπεύθυνες για τη βλάβη που υπέστη ο νεαρός John Doe.
Η Roblox, η οποία είναι μια πλατφόρμα επικεντρωμένη στα παιχνίδια με πολλές λειτουργίες κοινωνικών μέσων, και η Discord προσπάθησαν να οδηγήσουν την υπόθεση σε διαιτησία, η οποία αποτελεί μια ιδιωτική νομική διαδικασία εκτός του δικαστικού συστήματος. Το δικαστήριο αρνήθηκε, αλλά η υπόθεση βρίσκεται επί του παρόντος σε αναστολή εν αναμονή της έφεσης των εταιρειών κατά της εν λόγω απόφασης.
Εάν η Roblox και η Discord χάσουν τις εφέσεις τους, η υπόθεση θα μπορούσε να οδηγηθεί σε δίκη αργότερα φέτος. Μια δικαστική απόφαση κατά των πλατφορμών ενδέχεται να επιφέρει αλλαγές στον έλεγχο της ηλικίας και στη δυνατότητα των ξένων να αλληλεπιδρούν με νεαρούς χρήστες μέσω μηνυμάτων και χώρων συνομιλίας της πλατφόρμας.
Δεν αφορούν όλες οι υποθέσεις εναντίον πλατφορμών κοινωνικών δικτύων που οδεύουν προς δίκη ζητήματα βλάβης σε βάρος παιδιών.
Ο Δρ Άντριου Φόρεστ, ένας Αυστραλός δισεκατομμυριούχος, μήνυσε τη Meta στην Καλιφόρνια το 2022, κατηγορώντας την εταιρεία ότι δεν κατάφερε να καταπολεμήσει διαφημίσεις που παραπλανούσαν Αυστραλούς, ωθώντας τους σε επενδύσεις – απάτες, οι οποίες.
Επειδή η Meta κερδίζει χρήματα από διαφημίσεις στην πλατφόρμα της ανεξάρτητα από τον στόχο ή το αποτέλεσμα τους, η αγωγή του Forrest θα μπορούσε να είναι μία από τις πιο σημαντικές.
Ζητά από το δικαστήριο να κρίνει ότι το Άρθρο 230 του Νόμου περί Αξιοπρέπειας στις Επικοινωνίες (Communications Decency Act) δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως υπεράσπιση από τη Meta στην υπόθεση. Η Meta υποστηρίζει ότι προστατεύεται από τους ισχυρισμούς του Forrest βάσει του Άρθρου 230.
Το Άρθρο 230, όπως συνήθως αναφέρεται, θεσπίστηκε το 1996 και ουσιαστικά παρέχει νομική ασυλία στις πλατφόρμες για οτιδήποτε συμβαίνει σε αυτές.