Μία μικρή και απομακρυσμένη πόλη στη Δυτική Αυστραλία, ξυπνάει καθημερινά έχοντας μία μόνο σκέψη στο μυαλό: τα ποντίκια.
Κάτοικοι της πόλης Μοράβα, καταγγέλλουν ότι αυτά τα μικρά τρωκτικά είναι παντού: από τις κουζίνες και τα μπάνια, έως και τις αυλές και τις κρεβατοκάμαρες.
Κάθε πρωί, οι έντρομοι κάτοικοι ελέγχουν τις παγίδες που έστησαν το προηγούμενο βράδυ, ελέγχουν τους βραστήρες τους πριν φτιάξουν τσάι και τους πάγκους τους πριν μαγειρέψουν. Στη συνέχεια, πηγαίνουν στις δουλειές τους και όταν γυρνούν, κάνουν ακριβώς το ίδιο…
Η πόλη Μοράβα, η οποία βρίσκεται περίπου 230 μίλια βόρεια της πρωτεύουσας της πολιτείας, το Περθ, βρίσκεται «υπό πολιορκία» από τον Φεβρουάριο. Κάτοικοι έχουν καταγγείλει ότι όταν οδηγούν τη νύχτα, συνθλίβουν ποντίκια στο δρόμο, καθιστώντας την οδήγηση επικίνδυνη. Άλλοι επιστρέφουν από τις διακοπές τους και βρίσκουν τα κρεβάτια τους γεμάτα με ποντίκια, ενώ οι ντόπιοι αναφέρουν χαριτολογώντας ότι ακόμη και τα φίδια έχουν αρχίσει να… παχαίνουν από την υπερκατανάλωση.
Η ατμόσφαιρα στην πόλη είναι αποπνικτική. Και, όχι, δεν ευθύνεται η ζέστη ή ο καύσωνας γι’ αυτό. Μια έντονη, «βαριά» και φρικτή μυρωδιά —ένας συνδυασμός ούρων, περιττωμάτων και σάπιων πτωμάτων— έχει καλύψει τα πάντα. Η κατάσταση είναι τόσο ανυπόφορη, που πολλοί κάτοικοι έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια και τις περιουσίες τους προκειμένου να γλιτώσουν.
«Η μυρωδιά στην πόλη είναι φρικτή όταν μπαίνεις στα καταστήματα. Ακόμα και στο σπίτι δεν έχουμε καταφέρει να τη ξεφορτωθούμε. Αναγκάστηκα να γκρεμίσω τους τοίχους από τη μια πλευρά του σπιτιού προκειμένου να βρω τα νεκρά ποντίκια», αναφέρει ο Γκραντ Τσάντγουικ, δημοτικός σύμβουλος της Μοράβα και καλλιεργητής σιτηρών.
Αριθμοί που σοκάρουν: 10 φορές πάνω από το όριο της επιδημίας
Τους τελευταίους μήνες, ο πληθυσμός των ποντικών σε όλη τη ζώνη καλλιέργειας σιτηρών της Δυτικής Αυστραλίας έχει παρουσιάσει τέτοια έκρηξη που έχει σοκάρει ακόμα και τους πιο έμπειρους αγρότες.
Ο αρμόδιος κρατικός οργανισμός της Αυστραλίας, το CSIRO, εκτιμά ότι υπάρχουν 400 ενεργές φωλιές ανά εκτάριο. Για να χαρακτηριστεί μια κατάσταση ως επιδημία, αρκούν μόλις 40 ενεργές φωλιές (περίπου 800 ποντίκια). «Ήμασταν στη μέτρηση 10 φορές πάνω από τα επίπεδα της επιδημίας», δήλωσε στον Guardian ο καλλιεργητής σιτηρών Τζεφ Κόσγκροουβ.
Κάθε νύχτα, τα τρωκτικά ξεχύνονται στους δρόμους «σαν ποτάμι». Οι εργαζόμενοι στα σιτηρά αναφέρουν πως βλέπουν ποντίκια να ξεπετιούνται από τα μηχανήματά τους την ώρα που εργάζονται, καθώς και από τους χώρους αποθήκευσης.
Η πληγή των ποντικιών έχει πλήξει επίσης το νότιο τμήμα της πολιτείας, γύρω από το Έσπερανς, ενώ στις πεδιάδες της Αδελαΐδας και στη χερσόνησο Γιόρκ της Νότιας Αυστραλίας, οι πληθυσμοί πλησιάζουν αντίστοιχα επίπεδα, θέτοντας τις αρχές σε συναγερμό. Αν και οι αγρότες προειδοποιούσαν από τον περασμένο Δεκέμβριο, οι βάσεις για την κρίση είχαν μπει νωρίτερα.
Σύμφωνα με τον ειδικό στα τρωκτικά του CSIRO, Στίβεν Χένρι, η περιοχή βίωσε τις ιδανικές συνθήκες για αυτή την έκρηξη:
Πλούσιες σοδειές σιτηρών σε συνδυασμό με καλοκαιρινές χαλαζοθύελλες που έριξαν τους σπόρους στο έδαφος, προσέφεραν άφθονη τροφή.
Επίσης, στο φαινόμενο συντέλεσε και το ζεστό και ξηρό φθινόπωρο, που αποτέλεσε το τελικό συστατικό για τη ραγδαία αναπαραγωγή τους.
Σε κανονικές χρονιές, οι καλλιεργητές σκορπίζουν σιτάρι με δόλωμα φωσφορούχο ψευδάργυρο. Φέτος όμως, λόγω της αφθονίας εναλλακτικής τροφής, τα ποντίκια που επιβιώνουν από το αρχικό δηλητήριο δεν το ξαναδοκιμάζουν. Έτσι, οι αγρότες χρειάζονται κάτι πιο δραστικό: το ισχυρότερο δόλωμα ZP50, το οποίο απελευθερώνει τοξικό αέριο φωσφίνη στο στομάχι του ζώου.
Ωστόσο, οι ρυθμιστικές αρχές εγκρίνουν τη χρήση του μόνο σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, καθώς υπάρχει μεγάλος κίνδυνος για την άγρια ζωή. Ήδη, φροντιστές του καταφυγίου Bluebush ανακάλυψαν 96 νεκρά ή ετοιμοθάνατα πουλιά σε γήπεδα της περιοχής Coorow, με τις Αρχές να διεξάγουν έρευνες για τοξίνες.
Ανυπολόγιστες οικονομικές ζημιές και «χωράφια σαν ελβετικό τυρί»
Τα σιτηρά αποτελούν τον μεγαλύτερο αγροτικό τομέα στη Δυτική Αυστραλία, με ετήσια παραγωγή 18 εκατομμυρίων τόνων και εξαγωγές που αγγίζουν το 80%. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι οι απώλειες για τους αγρότες θα ξεπεράσουν τα 50 εκατομμύρια δολάρια.
Τα πληγέντα χωράφια μοιάζουν πλέον με «ελβετικό τυρί» από τις τρύπες. Τα ποντίκια κλέβουν τους σπόρους πριν ή αμέσως μετά τη βλάστηση, προκαλώντας απώλειες από 5% έως 50%, με αποτέλεσμα πολλοί αγρότες να αναγκάζονται να ξαναφυτέψουν ολόκληρες καλλιέργειες.
Στην πόλη, οι επιχειρήσεις αδειάζουν κάθε βράδυ τα ράφια τους αποθηκεύοντας τα τρόφιμα σε σφραγισμένα δοχεία. Παράλληλα, στα τέλη Μαΐου, οι μαθητές του Γεωπονικού Κολεγίου στάλθηκαν στα σπίτια τους για δύο εβδομάδες, όταν φωσφορούχος ψευδάργυρος διασκορπίστηκε κατά λάθος στον χώρο του σχολείου.
Οι ειδικοί σημειώνουν ότι σε κάθε επιδημία υπάρχει ένα σημείο καμπής όπου τα ποντίκια εξαφανίζονται σχεδόν τόσο ξαφνικά, όσο εμφανίστηκαν, είτε μετά από έναν, είτε μετά από δύο χρόνια.
Όπως εξηγεί ο Στίβεν Χένρι, όταν ο πληθυσμός φτάνει σε ακραία επίπεδα, η κοινωνική δομή των τρωκτικών καταρρέει: ο ανταγωνισμός για τροφή εντείνεται, οι ασθένειες εξαπλώνονται γρήγορα, ο κανιβαλισμός αυξάνεται και τα ποσοστά αναπαραγωγής πέφτουν κατακόρυφα.
Για την ώρα, οι αγρότες συνεχίζουν να τοποθετούν δολώματα και ελπίζουν στην ξαφνική κατάρρευση του πληθυσμού. Τα ποντίκια έφτασαν σχεδόν μέσα σε μια νύχτα· το ερώτημα είναι αν θα φύγουν με τον ίδιο τρόπο.