Ανησυχία προκαλούν στους επιστήμονες τα νέα στοιχεία για τη θερμοκρασία των ωκεανών, καθώς ο φετινός Απρίλιος καταγράφηκε ως ο δεύτερος θερμότερος Απρίλιος που έχει μετρηθεί ποτέ στις παγκόσμιες θαλάσσιες επιφάνειες. Ads Οι ειδικοί προειδοποιούν πλέον ότι ο πλανήτης μπορεί να βρίσκεται μπροστά σε ένα εξαιρετικά ισχυρό Ελ Νίνιο (El Niño) – ίσως από τα πιο έντονα που έχουν εμφανιστεί μέσα στον 21ο αιώνα. Ads Τα δεδομένα της ευρωπαϊκής υπηρεσίας Copernicus δείχνουν ότι οι θερμοκρασίες στην επιφάνεια των ωκεανών, εκτός των πολικών περιοχών, άγγιξαν τους 21 βαθμούς Κελσίου τον Απρίλιο, επίδοση που υπολείπεται ελάχιστα μόνο του ιστορικού ρεκόρ του Απριλίου 2024. Ads Οι επιστήμονες θεωρούν πως αυτή η εξέλιξη αντανακλά τη σταδιακή μετάβαση του πλανήτη σε συνθήκες Ελ Νίνιο – του φυσικού κλιματικού φαινομένου που συνδέεται με σημαντική άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας. Ads Τι είναι το Ελ Νίνιο και γιατί προκαλεί ανησυχία
Το Ελ Νίνιο αποτελεί τη «θερμή» φάση του κλιματικού κύκλου ENSO (El Niño – Southern Oscillation), ο οποίος επηρεάζει τον Ειρηνικό Ωκεανό και, κατ’ επέκταση, το κλίμα ολόκληρου του πλανήτη.
Κατά τη διάρκειά του, τα νερά στον ανατολικό και τροπικό Ειρηνικό θερμαίνονται περισσότερο από το φυσιολογικό, επηρεάζοντας ανέμους, βροχοπτώσεις και ακραία καιρικά φαινόμενα σε πολλές περιοχές της Γης.
Συνήθως, το Ελ Νίνιο εμφανίζεται κάθε δύο έως επτά χρόνια και διαρκεί από εννέα έως δώδεκα μήνες. Ωστόσο, η ένταση και η διάρκειά του δεν είναι ποτέ ίδιες.
Η αμερικανική NOAA θεωρεί ότι το φαινόμενο έχει επίσημα ξεκινήσει όταν οι θερμοκρασίες στον τροπικό Ειρηνικό ξεπερνούν κατά τουλάχιστον 0,5 βαθμούς Κελσίου τον ιστορικό μέσο όρο, ενώ παράλληλα μεταβάλλονται και άλλα ατμοσφαιρικά χαρακτηριστικά, όπως οι άνεμοι και οι βροχοπτώσεις.
Πιθανότητα για «σούπερ Ελ Νίνιο»
Το Κέντρο Κλιματικών Προβλέψεων της NOAA εκτιμά ότι υπάρχει πιθανότητα 61% να εμφανιστεί Ελ Νίνιο μέσα στην περίοδο Μαΐου – Ιουλίου, με τις συνθήκες να είναι πιθανό να διατηρηθούν έως και το τέλος του 2026.
Ακόμη πιο ανησυχητική θεωρείται η εκτίμηση ότι υπάρχει πιθανότητα 25% να εξελιχθεί σε ένα εξαιρετικά ισχυρό επεισόδιο – αυτό που ανεπίσημα πολλοί επιστήμονες αποκαλούν «σούπερ Ελ Νίνιο».
Αν και ο όρος δεν χρησιμοποιείται επίσημα από όλους τους μετεωρολογικούς οργανισμούς, περιγράφει φαινόμενα κατά τα οποία η απόκλιση της θερμοκρασίας στον Ειρηνικό ξεπερνά τους 2 βαθμούς Κελσίου.
Σύμφωνα με ειδικούς, αν επαληθευτούν τα σενάρια αυτά, η μετάβαση από τη Λα Νίνια (La Niña) – τη «ψυχρή» φάση του ίδιου κύκλου – σε ισχυρό Ελ Νίνιο θα είναι από τις ταχύτερες που έχουν καταγραφεί ποτέ.
Οι συνέπειες που φοβούνται οι επιστήμονες
Ένα πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο μπορεί να προκαλέσει ακραίες συνέπειες παγκοσμίως: από παρατεταμένες ξηρασίες και καταστροφικές πυρκαγιές έως κατάρρευση αλιευμάτων, θαλάσσιους καύσωνες και μαζική λεύκανση κοραλλιών.
Το προηγούμενο ισχυρό επεισόδιο Ελ Νίνιο, την περίοδο 2023-2024, συνέβαλε σημαντικά ώστε το 2024 να καταγραφεί ως το θερμότερο έτος στην ιστορία των μετρήσεων και το πρώτο που ξεπέρασε προσωρινά το όριο του 1,5 βαθμού Κελσίου σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή.
Οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν πάντως ότι, παρότι το Ελ Νίνιο προσθέτει επιπλέον θερμότητα στον πλανήτη, η βασική αιτία της συνολικής υπερθέρμανσης παραμένει η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή.
Όπως σημειώνει η υπεύθυνη στρατηγικής για το κλίμα της Copernicus, Σαμάνθα Μπέρτζες, τα φετινά στοιχεία αποτελούν ακόμη μία ένδειξη ότι «ο πλανήτης εισέρχεται ολοένα και περισσότερο σε μια εποχή ακραίων φαινομένων».
Η κλιματική κρίση ίσως επιταχύνει τα φαινόμενα
Οι επιστήμονες εξετάζουν πλέον σοβαρά το ενδεχόμενο η υπερθέρμανση του πλανήτη να επηρεάζει και την ίδια τη συμπεριφορά του ENSO, κάνοντας τις μεταβάσεις μεταξύ Λα Νίνια και Ελ Νίνιο πιο απότομες και ακραίες.
Παρότι αυτό δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί πλήρως, αρκετοί ερευνητές θεωρούν ότι η κλιματική αλλαγή ίσως λειτουργεί ως «επιταχυντής» αυτών των διακυμάνσεων.
Μπορεί το 2027 να γίνει το θερμότερο έτος στην ιστορία;
Αναλύσεις του Carbon Brief εκτιμούν ότι το 2026 πιθανότατα θα είναι το δεύτερο θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί ποτέ, ενώ αν αναπτυχθεί ισχυρό Ελ Νίνιο αργότερα μέσα στη χρονιά, τότε το 2027 θα μπορούσε να καταρρίψει κάθε προηγούμενο ρεκόρ θερμοκρασίας.
Η Συμφωνία του Παρισιού προβλέπει ότι η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη θα πρέπει να διατηρηθεί κάτω από τον στόχο του 1,5 βαθμού Κελσίου σε βάθος δεκαετιών.
Ωστόσο, ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι με τους σημερινούς ρυθμούς η ανθρωπότητα οδεύει προς μόνιμη υπέρβαση αυτού του ορίου μέσα στις επόμενες δεκαετίες.