«Βλέπουμε ότι κάποια πράγματα ξεκολλάνε, όχι με την έννοια ότι θα είναι έτοιμα αυτό το καλοκαίρι -θα ήταν ουτοπικό να περιμένουμε κάτι τέτοιο. Ας πούμε όμως, πως υπάρχει καλό κλίμα, συντομεύουν οι διαδικασίες, προχωρούν κάποια πράγματα. Φαίνεται ότι αυτό το καλοκαίρι θα είναι το τελευταίο, που θα είμαστε στα “κόκκινα”.
Μάιο μήνα, η Ελλάδα έχει καταφέρει να είναι ήδη πρώτη στην Ευρώπη, σε καθυστερήσεις πτήσεων. Πού να αρχίσει δηλαδή, η τουριστική περίοδος.
Η πληροφορία ανήκει στην Όλγα Τόκη, αντιπρόεδρο της Ένωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας.
Η Ελλάδα είνα πρωταθλήτρια Ευρώπης στις καθυστερήσεις πτήσεων. Τι άλλαξε μετά το μπλακ άουτ του FIR Αθηνών τον Γενάρη; Πόσο ασφαλείς είμαστε;
Μας την έδωσε στην επικοινωνία που είχαμε για να μάθουμε σε τι κατάσταση είμαστε, μετά το μπλακ άουτ του FIR Αθηνών τον περασμένο Γενάρη.
Κοντολογίς, είμαστε όπως ήμασταν και πέρυσι.
Ωστόσο, γίνονται πράγματα.
Η πρωτιά μας στις καθυστερήσεις, από την άνοιξη οφείλεται, κατά την κυρία Τόκη, στις μικρές χωρητικότητες που εξυπηρετεί η Ελλάδα «λόγω της κατάστασης των συστημάτων μας και επειδή, αυτήν την στιγμή παίρνουμε τα ρεπό μας.
Ίσως βελτιωθεί η κατάσταση, αν μετά τις διαπραγματεύσεις μας, που βρίσκονται τώρα σε εξέλιξη με το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, βρεθεί λύση σε κάποια ζητήματα που έχουμε θέσει και προκηρυχθεί Γενική Συνέλευση. Οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται προς το τέλος τους.
«Ενδεχομένως να κάνουμε Γενική Συνέλευση, μέσα στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Μαΐου και να αποφασίσουν οι συνάδελφοι Ελεγκτές αν θέλουν να βάλουμε πλάτη και φέτος, για να εξυπηρετηθεί η κυκλοφορία σε ένα μεγάλο βαθμό».
Η αντιπρόεδρος της ΕΕΕΚ εξηγεί πως «την τελευταία τετραετία γινότανε το εξής: “δίναμε” κάποια ρεπό μας από τον Μάιο μέχρι τον Οκτώβριο, ώστε να υπάρχει περισσότερος κόσμος στις βάρδιες και να μπορούν να εξυπηρετούνται περισσότερα αεροπλάνα».
Αυτό είναι κάτι που μάλλον θα γίνει και φέτος, ωστόσο πρέπει να αποφασιστεί στη ΓΣ «όπου θα αξιολογήσουμε τις εξελίξεις και τι έρχεται στο μέλλον».
Στα θετικά ανήκει και το γεγονός ότι τελείωσαν οι διαδικασίες για την πρόσληψη 72 νέων ελεγκτών και από τον ΑΣΕΠ. «Είχαμε πάρει 97 το 2025 και το 2026 θα πάρουμε άλλους 72. Με αυτούς θα καλύψουμε όλα τα βασικά κενά μας».
Έτσι, δεν θα είναι ένας, δυο ή τρεις ελεγκτές σε σημαντικά αεροδρόμια, για την κύρια βιομηχανία που έχουμε στη χώρα μας και είναι ο τουρισμός.
«Οι 97 που πήραμε το 2025 τώρα τελείωσαν τη βασική εκπαίδευση και έχουν πάει στις μονάδες τους. Με τους 72 του 2026 (σσ επί της ουσίας, θα πιάσουν δουλειά από το 2027), θα υπάρχουν κάποια μικρά κενά, κυρίως σε μονάδες της Αθήνας.
Θα μπορούμε όμως, να τακτοποιήσουμε τις τεράστιες ανάγκες που δημιουργεί η αύξηση της κίνησης, όταν ολοκληρώσουν την εκπαίδευση τους και φυσικά, μαζί με τον προγραμματισμό των προσλήψεων που θα γίνουν το 2028».
Ελεγκτές λοιπόν, θα έχουμε περισσότερο από φέτος. Επικοινωνία των αεροσκαφών με τον Πύργο Ελέγχου θα έχουμε;
Μια Τρίτη του περασμένου Αυγούστου η Ryanair κατήγγειλε πως αεροσκάφη έχασαν την επικοινωνία με τον Πύργο Ελέγχου του “Ελευθέριος Βενιζέλος”, ενώ προσέγγιζαν για προσγείωση.
Το θέμα λύθηκε μέσα σε λίγες ώρες και δεν δόθηκε συνέχεια, έως τον Γενάρη του 2026 και τη μεγάλη συγκίνηση που προσφέραμε στην παγκόσμια αεροναυτιλία με το μπλακ άουτ του εναέριου χώρου της Αθήνας.
Με την ευκαιρία, μάθαμε και το ακρωνύμιο FIR, εκ του Flight Information Region.
Το πόρισμα ανέφερε πως το συμβάν οφείλεται σε ψηφιακό θόρυβο «που προκλήθηκε λόγω αποσυγχρονισμού σε πλειάδα ετερογενών διατάξεων/διεπαφών που καταλήγουν στις εγκαταστάσεις των Κέντρων Ελέγχου Περιοχής Αθηνών Μακεδονίας (ΚΕΠΑΘΜ), με αποτέλεσμα την ακούσια ενεργοποίηση/συνεχή εκπομπή κρίσιμου αριθμού πομπών και την υποβάθμιση/διακοπή κρίσιμων τηλεπικοινωνιακών διασυνδέσεων».
Σε απλά ελληνικά, το πρωτόκολλο επικοινωνίας αποσυγχρονίστηκε από το δίκτυο και προκλήθηκαν παρεμβολές σχεδόν σε όλες τις συχνότητες επικοινωνίας αέρος-εδάφους (VCS-Voice Communication System) του ελληνικού εναέριου χώρου.
Το ρεπορτάζ αποκάλυψε ότι ήμασταν τυχεροί που δεν ήταν high season και ότι δυο αεροπλάνα βρέθηκαν σε απόσταση πέντε λεπτών από τη σύγκρουση.
Επισημάνθηκε και ότι ο συγκεκριμένος κίνδυνος θα υπάρχει για τουλάχιστον μια τριετία, διάστημα που μεσολαβεί από το “θα βάλω το σύστημα” έως τη λειτουργία ενός συστήματος.
Η μεγαλύτερη αποτυχία μας είναι πως ουδείς εξεπλάγη με τις εξελίξεις, καθώς είναι γνωστές οι σοβαρές ελλείψεις που υπάρχουν στην αεροναυτιλία της χώρας, σε ραντάρ, τηλεπικοινωνίες και προσωπικό, με το σύστημα να είναι απαρχαιωμένο.
Αυτός ήταν και ο λόγος που “σκοτείνιασε” το FIR Αθηνών.
Έχουμε παραπεμφθεί στα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια, έχουμε καταδικαστεί και πληρώνουμε πρόστιμα και έχουμε μπει σε τριετή εποπτεία της Κομισιόν.
Μάλιστα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέβλεψε το Σχέδιο Δράσης 346 σημείων, που θα μας συντονίσει με τις εξελίξεις. Ή καλύτερα, με όσα χρειάζονται για να είναι εγγυημένη η ασφάλεια.
Πού βρισκόμαστε σήμερα, με την τουριστική περίοδο να έχει ήδη αρχίσει; Τουλάχιστον τα αεροσκάφη θα μπορούν να επικοινωνούν με τους ελεγκτές;
Όπως λέει η κυρία Τόκη «από το μπλακ άουτ έως τώρα, έχουμε νέα διοίκηση, με τον νέο Διοικητή να έχει κάνει κάποιες ενέργειες, ώστε να μην επαναληφθεί ανάλογο συμβάν στο μέλλον».
«Σε συνεργασία με την εταιρεία τηλεπικοινωνιών και το υπουργείο, έχουν προχωρήσει σε κάποιες ενέργειες, ώστε να δημιουργηθούν διαφορετικά κυκλώματα. Έτσι, δεν θα πέφτουν όλες μαζί οι συχνότητες, δεν θα εξαρτώνται όλες από το ίδιο κύκλωμα. Θα υπάρχει μια ανεξαρτησία».
Πότε θα γίνουν πολλά τα κυκλώματα; «Ξέρω πως πρόκειται για κάτι που είναι πολύ κοντά στην πλήρη λειτουργία». Θα προλάβουμε το καλοκαίρι; «Δεν έχω ξεκάθαρη εικόνα επ’ αυτού». Ας είμαστε καλόπιστοι και ας πούμε ότι θα προλάβουμε.
Ως προς το γενικότερο εκσυγχρονισμό των επικοινωνιών, το σύστημα VCRS (Voice Communication & Recording System), ήταν αιχμάλωτο της ελληνικής γραφειοκρατίας για χρόνια.
Παρεμπιπτόντως, επρόκειτο για δωρεά εταιρειών, που απήλαυσαν φοροαπαλλαγή με διάταξη του περασμένου Μάρτη. Θα εγκατασταθεί στα Κέντρα Ελέγχου Περιοχής Αθηνών και Μακεδονίας της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας.
Η κυρία Τόκη ενημερώνει πως επιτέλους, αποδεσμεύτηκε από το γραφειοκρατικό “κλοιό” και προχωράει προς εγκατάσταση. ««Το χρονοδιάγραμμα που μας έχουν πει, είναι να είναι λειτουργικό, επιχειρησιακό, περίπου του χρόνου, τέτοια εποχή.
Θεωρητικά θα έπρεπε να προχωράει και η εγκατάσταση του VCRS των περιφερειακών αεροδρομίων. Άρχισε πέρυσι, δυστυχώς όμως, σε κάποια αεροδρόμια το σύστημα είναι μήνες στα κουτιά, λόγω ενδουπηρεσιακών αστοχιών, προβλημάτων συνεργασίας μεταξύ διαφορετικών φορέων και γραφειοκρατικών διαδικασιών».
Σε ένα μήνα δεν αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί κάτι.
Παρεμπιπτόντως, αυτό το σύστημα VCRS χρειάζεται και πομποδέκτες γενικά και ειδικότερα, πιο εξελιγμένους από αυτούς που έχουμε. Πληροφορίες αναφέρουν πως 495 νέοι σύγχρονοι πομποδέκτες έχουν παραδοθεί (τμηματικά) προς εγκατάσταση. Αλλά δεν έχουν εγκατασταθεί.
Σύμφωνα με τις εξαγγελίες της κυβέρνησης και την Ειδική Επιτροπή που είχε διερευνήσει το μπλακ άουτ του FIR ήταν θέμα υψηλής προτεραιότητας και η εγκατάσταση θα έπρεπε να ‘χει αρχίσει από τις αρχές του 2026. Κάτι που δεν έγινε.
Σε εκκρεμότητα παραμένουν και τα ραντάρ, με την κυρία Τόκη να λέει «η σύμβαση των ραντάρ είναι το μεγάλο θέμα για εμάς. Η τελευταία ενημέρωση που έχουμε, είναι ότι βγήκαν οι προδιαγραφές για το σύστημα που θα αγοράσουμε.
Μάλιστα, ήλθε αντιπροσωπεία του Eurocontrol και επέβλεψε τις προδιαγραφές, το οποίο επίσης είναι θετικό,καθώς έως τώρα “έβγαζε” ο καθένας ό,τι ήθελε.
Το νέο Διοικητικό Συμβούλιο της ΥΠΑ επέμενε πολύ, και καλώς επέμενε, ώστε να τηρηθούν σωστές διαδικασίες και στο μέλλον να μη βρεθούμε έκθετοι.
Τώρα, τα έγγραφα είναι έτοιμα για να κατατεθούν προς έγκριση, να σταλούν δηλαδή στο Ελεγκτικό Συνέδριο και να τα εγκρίνει, ώστε μετά να μπορέσει να υπογραφεί η σύμβαση και να ξεκινήσει η υλοποίηση».
Πόσα χρόνια θα χρειαστούν;
«Τουλάχιστον 2 με τρία. Σκεφτείτε ότι πρέπει να σχεδιαστούν, να κατασκευαστούν, να μεταφερθούν, να εγκατασταθούν, να δοκιμαστούν μόνα τους και μετά να γίνουν παράλληλες δοκιμές, όπως και να εκπαιδευτεί το προσωπικό σε αυτά τα νέα συστήματα».
Οι εξελίξεις δεν επιτρέπουν να οδηγηθούμε στο συμπέρασμα πως αυτό το καλοκαίρι, το επίπεδο ασφαλείας της ελληνικής αεροναυτιλίας θα είναι μεγαλύτερο από ό,τι ήταν τα προηγούμενα χρόνια, από την άποψη εγκατάστασης νέων συστημάτων.
«Το μόνο που θα έχουμε, επιπλέον, αυτό το καλοκαίρι είναι η ασφαλιστική δικλείδα με τις συχνότητες που πια, θα είναι σε διαφορετικά κυκλώματα» λέει η κυρία Τόκη, «με βάση λοιπόν, τον σχεδιασμό δεν θα κινδυνεύουμε να “πέσουν” πάλι, όλες μαζί».
Ωστόσο, φαίνεται πως κάτι κινείται, κάτι αλλάζει.
Ευελπιστούμε πως από το επόμενο θα λειτουργεί το νέο σύστημα τηλεπικοινωνιών, θα έχουν γίνει οι προσλήψεις και θα ενισχυθούν οι επαρχιακές μονάδες. Κάποια νησιά δεν θα είναι πλέον τόσο στα “κόκκινα”. Θεωρούμε και ως δεδομένο, ότι θα έχει υπογραφεί και το σύστημα για τα νέα ραντάρ, ώστε να προχωρήσουμε έτσι».
Προφανώς και θα χρειαστούν κάποια χρόνια έως την τοποθέτηση και τη λειτουργία τους, αλλά… ας πούμε ότι θα είναι μια κάποια σημαντική εξέλιξη.