Ο «Δακτύλιος της Φωτιάς» πίσω από τον σεισμό στην Κολομβία – Τρόμος από τα 7,4 Ρίχτερ, πάνω από 160 νεκροί, αγωνία για εγκλωβισμένους στα συντρίμμια

Τρόμο, καταστροφή και δεκάδες απώλειες προκάλεσε τη Δευτέρα σε πολλές περιοχές της Κολομβίας ο σεισμός μεγέθους 7,4 βαθμών, ο ισχυρότερος που έχει καταγραφεί στη χώρα την τελευταία δεκαετία, σύμφωνα με τη Γεωλογική Υπηρεσία της χώρας.

Η σεισμική δόνηση έγινε ιδιαίτερα αισθητή σε μεγάλο μέρος της Κολομβίας, αφήνοντας πίσω – μέχρι τώρα – 164 νεκρούς και 570 τραυματίες, προκαλώντας εκτεταμένες ζημιές σε 1.600 κτίρια σε τουλάχιστον πέντε περιοχές και αναγκάζοντας τις Αρχές να ενεργοποιήσουν τα πρωτόκολλα έκτακτης ανάγκης, προκειμένου να αποτιμήσουν τις καταστροφές και να προσφέρουν βοήθεια στους πληγέντες.

Παράλληλα, το νέο ισχυρό χτύπημα του Εγκέλαδου ενίσχυσε την ανησυχία των πολιτών, καθώς σημειώθηκε λιγότερο από δύο μήνες μετά τον διπλό σεισμό που είχε καταγραφεί στη Βενεζουέλα.

Ωστόσο, ο γενικός διευθυντής της Γεωλογικής Υπηρεσίας της Κολομβίας, Χούλιο Φιέρο Μοράλες, εξήγησε ότι η σεισμική δραστηριότητα που καταγράφεται στη συγκεκριμένη περιοχή οφείλεται στη φυσική τεκτονική δυναμική της δυτικής Κολομβίας και συνδέεται, μεταξύ άλλων, με την καταβύθιση της πλάκας Νάζκα κάτω από την πλάκα της Νότιας Αμερικής.

Η πλάκα της Νάζκα αποτελεί το νοτιοανατολικό τμήμα του «Δακτυλίου της Φωτιάς» του Ειρηνικού. Εισχωρεί κάτω από την ελαφρύτερη πλάκα της Νότιας Αμερικής και αυτή η βύθιση με ταχύτητα που καλύπτει περίπου 55 έως 60 χιλιοστά ετησίως, δημιουργεί βαθιές ωκεάνιες τάφρους, ισχυρούς σεισμούς και την ηφαιστειακή οροσειρά των Άνδεων.

Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του σεισμού

Ειδικοί που μίλησαν στην κολομβιανή εφημερίδα El Heraldo τόνισαν ότι ο συγκεκριμένος σεισμός θα πρέπει να λειτουργήσει ως προειδοποίηση για την ενίσχυση της αντισεισμικής προετοιμασίας των πόλεων.

Για τον λόγο αυτό ζητούν να επικαιροποιούνται οι οικοδομικοί κανονισμοί και να ενισχύονται οι παλαιότερες κατασκευές, ιδιαίτερα κτίρια κρίσιμης σημασίας, όπως νοσοκομεία και αστυνομικά τμήματα.

Ο Σεμπαστιάν Σαπάτα, ειδικός στη Γεωλογία από το Πανεπιστήμιο του Ροσάριο, επισήμανε ότι η Κολομβία είναι μια «τεκτονικά πολύ ενεργή» χώρα και, επομένως, η συνεχής σεισμική και ηφαιστειακή δραστηριότητα θεωρείται φυσιολογική. «Αυτό είναι αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης αρκετών τεκτονικών πλακών στο βορειοδυτικό άκρο της Νότιας Αμερικής. Υπό αυτή την έννοια, ο συγκεκριμένος σεισμός δεν αποτελεί κάτι ασυνήθιστο για μια περιοχή με τη γεωλογία και τα γεωλογικά χαρακτηριστικά των κολομβιανών Άνδεων», εξήγησε.

Από την πλευρά του, ο Καμίλο Μόντες, καθηγητής Γεωλογίας στο Πανεπιστήμιο του Βορρά (Uninorte), διευκρίνισε ότι, αν και τα διαθέσιμα στοιχεία παραμένουν προκαταρκτικά, τα χαρακτηριστικά της δόνησης επιτρέπουν στους επιστήμονες να την κατατάξουν στους σεισμούς μεγάλου εστιακού βάθους.

«Πρόκειται για έναν βαθύ σεισμό, με εστιακό βάθος περίπου 100 χιλιομέτρων. Το μέγεθος που ανακοίνωσε το Γεωλογικό Ινστιτούτο των Ηνωμένων Πολιτειών είναι 7,4 βαθμοί, κάτι που σημαίνει ότι πρόκειται για αρκετά ισχυρό σεισμό», ανέφερε.

Η πλάκα Νάζκα και το φαινόμενο της καταβύθισης

Σύμφωνα με τον Μόντες, ο σεισμός συνδέεται με το φαινόμενο της καταβύθισης μιας ωκεάνιας τεκτονικής πλάκας.

«Είναι ένας σεισμός που δημιουργείται όταν μια ωκεάνια πλάκα, στη συγκεκριμένη περίπτωση η πλάκα Νάζκα, αναπτύσσει τριβή με την πλάκα που βρίσκεται από πάνω της», εξήγησε.

Ο καθηγητής επισήμανε ότι αυτού του είδους οι τεκτονικές κινήσεις είναι φυσιολογικές στη δυτική Κολομβία, ακριβώς λόγω της ύπαρξης ζώνης καταβύθισης. Το ίδιο ισχύει και για τις μετασεισμικές δονήσεις που ακολουθούν.

«Οι μετασεισμοί είναι φυσιολογικοί σε όλους τους σεισμούς και πρέπει να τους περιμένουμε, επειδή πάντοτε συμβαίνουν. Στην Κολομβία γίνονται σεισμοί συνεχώς, κάθε ημέρα. Οι περισσότεροι είναι πολύ μικροί και γι’ αυτό δεν τους αισθανόμαστε. Μόνο περιστασιακά έχουμε έναν μεγάλο σεισμό όπως αυτόν», σημείωσε.

Γιατί έγινε αισθητός στις ακτές της Καραϊβικής

Το γεγονός ότι η σεισμική δόνηση έγινε αισθητή ακόμη και σε πόλεις κατά μήκος των ακτών της Καραϊβικής προκάλεσε ερωτήματα, καθώς οι ισχυροί σεισμοί είναι λιγότερο συχνοί στη συγκεκριμένη περιοχή.

Σύμφωνα με τον Μόντες, η σεισμική δραστηριότητα στην κολομβιανή Καραϊβική είναι πράγματι χαμηλότερη, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι η περιοχή είναι απαλλαγμένη από τον σεισμικό κίνδυνο.

Για τον λόγο αυτό υποστήριξε ότι πόλεις όπως η Μπαρανκίγια και η Καρταχένα, καθώς και άλλα αστικά κέντρα στις ακτές, θα πρέπει να διαθέτουν μελέτες σεισμικής μικροζωνικής. Πρόκειται, όπως εξήγησε, για μελέτες και χάρτες που δείχνουν «πώς θα αντιδράσει το έδαφος στα σεισμικά κύματα».

Ο Κάρλος Αρτέτα, αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου του Βορρά, εξήγησε από την πλευρά του ότι στην Κολομβία υπάρχουν διαφορετικά τεκτονικά περιβάλλοντα στα οποία μπορούν να εκδηλωθούν σεισμοί: η σεισμική φωλιά της Μπουκαραμάνγκα, οι σεισμοί στον φλοιό, οι σεισμοί στη διεπιφάνεια καταβύθισης και οι σεισμοί βαθιάς καταβύθισης.

Η Καραϊβική δεν είναι άτρωτη

Ο Αρτέτα προειδοποίησε ότι ούτε οι ακτές της Καραϊβικής είναι απρόσβλητες από μεγάλους σεισμούς.

«Το 1834 σημειώθηκε ένας σεισμός που αποκαλούμε σεισμό της Σάντα Μάρτα. Ευτυχώς, οι σεισμοί δεν είναι συχνοί στην Καραϊβική, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούν να συμβούν», τόνισε.

Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι το Κολομβιανό Δίκτυο Έρευνας Σεισμικής Μηχανικής (CEER) εξετάζει τρόπους παροχής τεχνικής υποστήριξης στις επιχειρήσεις αντιμετώπισης των συνεπειών του σεισμού. Στόχος είναι να αξιολογηθεί η κατάσταση των κατοικιών και των κτιρίων που επλήγησαν και να προσδιοριστεί τι είδους παρεμβάσεις απαιτούνται.

«Δεν σκοτώνουν οι σεισμοί, αλλά ο τρόπος που αντιδρούν τα κτίρια»

Σύμφωνα με τον Χόρχε Άρτσμπολντ, επίκουρο καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Βορρά, ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που καθορίζουν τις συνέπειες ενός σεισμού είναι η ικανότητα των κτιρίων να αντέξουν τη σεισμική κίνηση.

«Μέσα στην κατάσταση έκτακτης ανάγκης άκουσα να λέγεται ότι οι ίδιοι οι σεισμοί δεν σκοτώνουν τους ανθρώπους, αλλά ο τρόπος με τον οποίο αντιδρούν σε αυτούς οι πόλεις και τα κτίριά μας. Και αυτό είναι αλήθεια», ανέφερε.

Όπως εξήγησε, στην Κολομβία υπάρχουν κτίρια τα οποία έχουν σχεδιαστεί σύμφωνα με τους ισχύοντες αντισεισμικούς κανονισμούς, αλλά ταυτόχρονα υπάρχουν παλαιότερα κτίσματα και άτυπες κατασκευές που δεν ανεγέρθηκαν απαραιτήτως με βάση κριτήρια αντισεισμικής προστασίας.

«Μπορούμε να συναντήσουμε σε ολόκληρη τη χώρα ένα πολύ μεγάλο εύρος διαφορετικών επιπέδων προετοιμασίας», σημείωσε. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και ένα κτίριο που έχει κατασκευαστεί βάσει των σύγχρονων προδιαγραφών μπορεί να υποστεί ζημιές, θεωρητικά όμως θα πρέπει να είναι πολύ καλύτερα προετοιμασμένο για να ανταποκριθεί σε έναν ισχυρό σεισμό.

Καμία σύνδεση με τους πρόσφατους σεισμούς στη Βενεζουέλα

Ο Άρτσμπολντ απέκλεισε, τέλος, το ενδεχόμενο να υπάρχει σύνδεση ανάμεσα στον σεισμό της Δευτέρας στην Κολομβία και τις πρόσφατες σεισμικές δονήσεις στη Βενεζουέλα.

Όπως εξήγησε, πρόκειται για φαινόμενα με διαφορετικά χαρακτηριστικά. «Οι σεισμοί που σημειώθηκαν πριν από λίγο περισσότερο από έναν μήνα στη Βενεζουέλα είχαν εστιακό βάθος μεταξύ 10 και 20 χιλιομέτρων. Ο συγκεκριμένος σεισμός σημειώθηκε σε βάθος 110 χιλιομέτρων», επισήμανε.

Κατά συνέπεια, η δόνηση που καταγράφηκε στην Κολομβία αντιστοιχεί σε σεισμό που σχετίζεται με τη διαδικασία καταβύθισης τεκτονικής πλάκας, ενώ οι σεισμοί στη Βενεζουέλα ήταν σεισμοί του φλοιού, δηλαδή πολύ πιο επιφανειακοί.