Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν άλλαξε για πάντα την παγκόσμια οικονομία – Πώς αναδιαμορφώνεται ο ενεργειακός χάρτης
Σύμφωνα με ανάλυση των New York Times, η παγκόσμια τάξη έχει ήδη μεταβληθεί λόγω του πολέμου με το Ιράν, και οι οικονομίες είναι απίθανο να επιστρέψουν στην προηγούμενη κατάσταση. Ο πόλεμος έχει θέσει σε κίνηση αλλαγές που αναδιαμορφώνουν την παγκόσμια ενεργειακή τάξη, δημιουργούν νέες ισορροπίες μεταξύ των παραγωγών, ενισχύουν την Κίνα και κλονίζουν την εμπιστοσύνη, οδηγώντας σε πιο αργή ανάπτυξη και υψηλότερες τιμές παγκοσμίως.
EN ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Κατερίνα Χαμαλέλη ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ 22:51, Τρίτη 16 Ιουνίου 2026 Διεθνή Νέα
ΣΥΝΟΨΗ ΑΡΘΡΟΥ Τα βασικά σημεία του άρθρου Σύμφωνα με ανάλυση των New York Times, η παγκόσμια τάξη έχει ήδη μεταβληθεί και οι οικονομίες είναι απίθανο να επιστρέψουν απλώς στην κατάσταση που επικρατούσε πριν από τους βομβαρδισμούς στο Ιράν. Ο πόλεμος έχει θέσει σε κίνηση αλλαγές που δύσκολα θα ανατραπούν. Η παγκόσμια ενεργειακή τάξη αναδιαμορφώνεται, με το ενεργειακό σοκ να επιταχύνει τη μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η Κίνα αναδεικνύεται σε μεγάλο κερδισμένο, καθώς βρίσκεται πολύ μπροστά στην παραγωγή σχετικής τεχνολογίας. Η Παγκόσμια Τράπεζα αναθεώρησε προς τα κάτω τις προβλέψεις της για την παγκόσμια ανάπτυξη, ενώ ο πληθωρισμός αρχίζει να εντείνεται. Παράλληλα, έχει κλονιστεί η εμπιστοσύνη στην ειρήνη, τη σταθερότητα και την ευημερία της περιοχής. Το κείμενο κάθε σύνοψης ελέγχεται από δημοσιογράφους του enikos.gr Google Προσθέστε το enikos.gr στην Google Η παγκόσμια τάξη έχει ήδη μεταβληθεί και οι οικονομίες είναι απίθανο να επιστρέψουν απλώς στην κατάσταση που επικρατούσε πριν από τους αμερικανικούς και ισραηλινούς βομβαρδισμούς στο Ιράν, σημειώνουν οι New York Times
Η συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για τον τερματισμό των εκρήξεων βίας και της σοβαρής διατάραξης των ενεργειακών ροών και του εμπορίου στον Περσικό Κόλπο. Ωστόσο, δεν πρέπει να αναμένεται ότι οι οικονομίες ανά τον κόσμο θα επιστρέψουν απλώς στο σημείο όπου βρίσκονταν πριν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκινήσουν τους βομβαρδισμούς κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.
Ο πόλεμος έχει θέσει σε κίνηση αλλαγές που δύσκολα θα ανατραπούν.
Η παγκόσμια ενεργειακή τάξη αναδιαμορφώνεται
Η σχεδόν πλήρης διακοπή των παραδόσεων πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή, καθώς και η εκτίναξη των τιμών, προκαλούν μετατόπιση ισχύος. Παραγωγοί ενέργειας από τον Κόλπο έως την αμερικανική ήπειρο ανταγωνίζονται για να διατηρήσουν ή να ενισχύσουν την κυριαρχία τους, ενώ οι καταναλωτές πασχίζουν να μειώσουν την εξάρτησή τους και να διασφαλίσουν τον εφοδιασμό τους.
Ως αποτέλεσμα, αλλάζει η αγορά ενέργειας, αλλάζει το ενεργειακό μείγμα και αλλάζουν οι παίκτες της ενέργειας.
Η έντονη ευαλωτότητα χωρών στην Ασία, την Ευρώπη και αλλού, που εξαρτώνται από εισαγόμενη ενέργεια, επιταχύνει την αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων. Σε ορισμένες περιοχές, όπως η Νότια Κορέα και η Ιαπωνία, αυτό έχει οδηγήσει σε αυξημένη χρήση πιο ρυπογόνων καυσίμων, όπως ο άνθρακας.
Μακροπρόθεσμα, όμως, αυτό το ενεργειακό σοκ, το δεύτερο μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια, είναι πιθανό να επιταχύνει τη μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η ηλιακή και η αιολική, καθώς και στην πυρηνική ενέργεια. ΣΥΝΕΧΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: «Η Τουρκία δεν μπορεί να επανέλθει στην ενταξιακή πορεία υπό τις σημερινές συνθήκες» Μαρινάκης σε Τσίπρα: «Αξιωματική αντιπολίτευση γίνεται ένα κόμμα όταν έρχεται δεύτερο στις βουλευτικές εκλογές» Μουντιάλ 2026: Όσα είδαμε στο «Σαουδική Αραβία – Ουρουγουάη» – Άξιζε το ξενύχτι Ιράν: Ο στρατός απειλεί με «σκληρή απάντηση» αν το Ισραήλ συνεχίσει τις επιθέσεις στον Λίβανο Οι βελτιώσεις στην τεχνολογία και την αποδοτικότητα των ηλεκτρικών μπαταριών καθιστούν αυτή τη μετάβαση πιο εφικτή απ’ ό,τι όταν η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία προκάλεσε παγκόσμιο ενεργειακό σοκ το 2022, δήλωσε ο Ντάαν Βάλτερ της ερευνητικής ομάδας ενέργειας Ember με έδρα το Λονδίνο.
Σε πολλές περιοχές, για παράδειγμα, τα ηλεκτρικά οχήματα γίνονται ολοένα και πιο προσιτά. Τον Απρίλιο, μάλιστα, η αιολική και η ηλιακή ενέργεια παρήγαγαν παγκοσμίως περισσότερο ηλεκτρισμό από το φυσικό αέριο για πρώτη φορά.
«Πρόκειται για μια μεγάλη ανατροπή», δήλωσε ο Βάλτερ. «Αυτό που πριν από πέντε χρόνια ήταν οριακά ανταγωνιστικό, σήμερα είναι ήδη σαφώς φθηνότερο». Οι επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχουν επίσης καταστεί πιο ελκυστικές, καθώς υπόσχονται αποδόσεις σε περίπου δύο χρόνια αντί για 30, πρόσθεσε.
Νέες ισορροπίες μεταξύ των παραγωγών
Οι σχέσεις μεταξύ των παραγωγών ενέργειας μεταβάλλονται επίσης. Ο πόλεμος ενέτεινε τις εντάσεις μεταξύ των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Σαουδικής Αραβίας και ώθησε τα Εμιράτα να αποχωρήσουν από το καρτέλ πετρελαίου OPEC+.
Οι πλήρεις επιπτώσεις αυτής της αποχώρησης θα γίνουν αισθητές όταν αυξηθεί ξανά η παραγωγή πετρελαίου στην περιοχή. Ωστόσο, ένας αποδυναμωμένος Οργανισμός Εξαγωγών Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών θα μπορούσε να ενισχύσει τη μεταβλητότητα στις αγορές πετρελαίου.
Η ρήξη αυτή ενθάρρυνε επίσης τους Σαουδάραβες να προσεγγίσουν περισσότερο τη Ρωσία. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν παρουσίασε αυτόν τον μήνα τη Σαουδική Αραβία ως «τιμώμενο προσκεκλημένο» σε οικονομικό φόρουμ στην Αγία Πετρούπολη.
Η Ρωσία, ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες, έχει ενισχυθεί και με άλλους τρόπους από τον πόλεμο. Η κυβέρνηση Τραμπ ήρε προσωρινά τις κυρώσεις που είχαν επιβληθεί στη Ρωσία, επιτρέποντας στη Μόσχα να αυξήσει τα κέρδη από τις εξαγωγές πετρελαίου σε μια περίοδο που η οικονομία της αντιμετωπίζει δυσκολίες.
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η Βραζιλία, η Βενεζουέλα, η Κολομβία, η Αργεντινή και η Γουιάνα αυξάνουν την παραγωγική τους ικανότητα σε πετρέλαιο, καθώς ο κόσμος αναζητεί εναλλακτικούς προμηθευτές.
Εξαρτήματα ανεμογεννητριών στο Γιαντσένγκ της Κίνας. Οι κινεζικές εταιρείες κυριαρχούν στην παραγωγή σχεδόν κάθε εξαρτήματος ενός σύγχρονου ηλεκτρικού δικτύου.Φωτογραφία: Qilai Shen / The New York Times
Η Κίνα αναδεικνύεται σε μεγάλο κερδισμένο
Η προσπάθεια δημιουργίας και διαφοροποίησης ενεργειακών δικτύων θα συνεχιστεί πολύ μετά το τέλος του πολέμου. Και η Κίνα φαίνεται έτοιμη να επωφεληθεί περισσότερο από την αναμενόμενη άνθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Βρίσκεται πολύ μπροστά από τον υπόλοιπο κόσμο στην παραγωγή ανεμογεννητριών, καλωδίων υψηλής τάσης, μετασχηματιστών, ηλιακών πάνελ, μπαταριών και λογισμικού διαχείρισης ενεργειακών ροών.
Ο αυξανόμενος ρόλος της Κίνας στη διασφάλιση αξιόπιστου ενεργειακού εφοδιασμού άλλων χωρών ενισχύει τη στρατηγική της επιρροή και σημασία.
«Η Κίνα φαίνεται να είναι ο ξεκάθαρος νικητής», κατέληξαν αναλυτές της εταιρείας ενεργειακών συμβούλων Wood Mackenzie.
Η επιθετική προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να σταματήσει έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ακόμη και πληρώνοντας εταιρείες για να ακυρώσουν αιολικά πάρκα, σημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ουσιαστικά αποσύρονται από αυτόν τον παγκόσμιο ανταγωνισμό και παραχωρούν το βιομηχανικό και τεχνολογικό πλεονέκτημα στον μεγαλύτερο αντίπαλό τους.
Τα οικονομικά πλεονεκτήματα ενισχύονται και από γεωπολιτικά οφέλη. Ο πόλεμος έχει διευρύνει το χάσμα μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και των μακροχρόνιων Ευρωπαίων συμμάχων τους, προσφέροντας στην Κίνα ακόμη μία ευκαιρία να ενισχύσει τον ρόλο της ως διεθνούς ηγέτιδας δύναμης.
Πλοία αγκυροβολημένα στα Στενά του Ορμούζ την περασμένη εβδομάδα.Φωτογραφία: Reuters
Η εμπιστοσύνη δύσκολα θα αποκατασταθεί
Παραμένει ασαφές αν η ναυσιπλοΐα θα μπορέσει ποτέ ξανά να διεξάγεται ανεμπόδιστα στα Στενά του Ορμούζ, τη μοναδική θαλάσσια οδό μέσω της οποίας μεταφέρονται πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άλλα φορτία από τον Περσικό Κόλπο.
Το Ιράν έχει προωθήσει την επιβολή τελών στα πλοία που διέρχονται από το στενό πέρασμα, παρότι ένα τέτοιο σχέδιο ενδέχεται να παραβιάζει διεθνείς συμφωνίες. Ακόμη κι αν δεν θεσμοθετηθούν νέες χρεώσεις, η Τεχεράνη απέδειξε ότι μπορεί να διαταράξει το εμπόριο όποτε το επιθυμεί, αυξάνοντας τους κινδύνους και το κόστος.
«Πιστεύω ότι τα Στενά δεν πρόκειται ποτέ να επιστρέψουν στη βεβαιότητα της ελεύθερης διέλευσης που θεωρούσαμε δεδομένη», δήλωσε ο πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Μορίς Όμπστφελντ.
Παράλληλα, έχει κλονιστεί η εμπιστοσύνη στην ειρήνη, τη σταθερότητα και την ευημερία της περιοχής.
«Η δυναμική των οικονομιών του Κόλπου μπορεί να επηρεαστεί από την ευαλωτότητα που επέδειξαν», δήλωσε ο Όμπστφελντ, προσθέτοντας ότι αυτό «ενισχύει τη διαπραγματευτική ισχύ του Ιράν στην περιοχή».
Το Ιράν εξαπέλυσε drones και πυραύλους κατά του Κουβέιτ, του Κατάρ, της Σαουδικής Αραβίας, των Εμιράτων και άλλων γειτονικών χωρών. Οι ζημιές στα κοιτάσματα φυσικού αερίου του Κατάρ ήταν εκτεταμένες, επηρεάζοντας το 17% της ικανότητάς του να εξάγει υγροποιημένο φυσικό αέριο. Στη Σαουδική Αραβία βομβαρδίστηκε πετροχημικό συγκρότημα.
Για τα Εμιράτα, τα οποία προβάλλονται ως παγκόσμιο χρηματοοικονομικό κέντρο, εμπορικός κόμβος και τουριστικός προορισμός, επιθέσεις σε πολυτελή ξενοδοχεία, κέντρα δεδομένων και πυρηνικές εγκαταστάσεις θα μπορούσαν να απομακρύνουν επενδυτές και επισκέπτες.
Όσον αφορά τις Ηνωμένες Πολιτείες, η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να προκαλέσει πόλεμο με το Ιράν, σε συνδυασμό με τη χαοτική χάραξη πολιτικής, έχει υπονομεύσει περαιτέρω την εμπιστοσύνη στη βούληση και την ικανότητα της Ουάσιγκτον να διατηρεί την παγκόσμια τάξη και το εμπόριο.
«Η ικανότητα των ΗΠΑ ως στρατιωτικής δύναμης αποδείχθηκε για ακόμη μία φορά περιορισμένη», δήλωσε ο Όμπστφελντ. Και η συνεχιζόμενη αντίσταση του Ιράν «αποτελεί σοβαρό πλήγμα για την παγκόσμια εμπιστοσύνη στις ΗΠΑ ως εγγυήτρια δύναμη ασφάλειας».
Για δεκαετίες, βασική αποστολή του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού ήταν η διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, δήλωσε ο πολιτικός επιστήμονας του Πανεπιστημίου Brown, Μαρκ Μπλάιθ. Ωστόσο, η επιτυχία του Ιράν να συνεχίζει να παρεμποδίζει τη θαλάσσια κυκλοφορία έδειξε ότι, παρά τη στρατιωτική ισχύ τους, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να εγγυηθούν ανοιχτές και ελεύθερες θάλασσες.
Τα νοικοκυριά βρίσκονται αντιμέτωπα με νέες πιέσεις στο κόστος ζωής, καθώς ο πληθωρισμός αυξάνεται και οι κεντρικές τράπεζες διατηρούν τα επιτόκια σε υψηλά επίπεδα.Φωτογραφία: Vincent Alban / The New York Times
Πιο αργή ανάπτυξη και υψηλότερες τιμές
Όταν οι οικονομολόγοι της Παγκόσμιας Τράπεζας άρχισαν να εξετάζουν τα δεδομένα στις αρχές του έτους, εξεπλάγησαν ευχάριστα.
«Αρχίζαμε να σκεφτόμαστε αναβάθμιση των προβλέψεών μας μεταξύ Ιανουαρίου και Φεβρουαρίου, επειδή τα πράγματα φαίνονταν πολύ καλά», δήλωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος της Τράπεζας, Ιντερμίτ Γκιλ. «Ο πληθωρισμός υποχωρούσε, η ανάπτυξη επιταχυνόταν και το εμπόριο είχε δεχθεί πιέσεις αλλά παρέμενε ανθεκτικό».
Πλέον, όμως, η εικόνα έχει αλλάξει. Η Παγκόσμια Τράπεζα αναθεώρησε προς τα κάτω τις προβλέψεις της και πλέον εκτιμά ότι η παγκόσμια ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί στο 2,5% φέτος από 2,9% το 2025.
Ο πληθωρισμός επίσης αρχίζει να εντείνεται. Στις Ηνωμένες Πολιτείες αυξήθηκε για τρίτο συνεχόμενο μήνα, φθάνοντας σε ετήσιο ρυθμό 4,2% τον Μάιο. Αντί να προεξοφλείται νέα μείωση επιτοκίων, η Wall Street αναμένει πλέον ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ θα προχωρήσει τουλάχιστον σε μία αύξηση επιτοκίων φέτος.
Την περασμένη εβδομάδα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αύξησε τα επιτόκια στο 2,25%.
«Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δημιουργεί πληθωριστικές πιέσεις», ανέφερε η ΕΚΤ.
Τα υψηλότερα επιτόκια έχουν σοβαρές μακροπρόθεσμες συνέπειες τόσο για τις πλούσιες όσο και για τις φτωχές χώρες, οι οποίες έχουν ήδη συσσωρεύσει τεράστια δημόσια χρέη και δαπανούν ολοένα μεγαλύτερο μέρος των εσόδων τους μόνο για την εξυπηρέτηση των τόκων.
Οι δημοσιονομικές πιέσεις αναμένεται να ενταθούν περαιτέρω, καθώς οι κυβερνήσεις προσφέρουν στήριξη στα νοικοκυριά που πλήττονται από τις υψηλές τιμές ενέργειας και αυξάνουν τις στρατιωτικές δαπάνες για να αντιμετωπίσουν τις αυξανόμενες απειλές ασφαλείας.
Οι ασιατικές οικονομίες, που επλήγησαν περισσότερο από την κρίση, έχουν ήδη κατακλύσει την Ασιατική Τράπεζα Ανάπτυξης με αιτήματα έκτακτης χρηματοδότησης, καθώς προσπαθούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν.
«Η παγκόσμια οικονομία θα καταλήξει να είναι πιο νευρική», δήλωσε ο Γκιλ. Και αυτό δεν είναι καλό για τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, τις επενδύσεις ή την ανάπτυξη. ΗΠΑ ΙΡΑΝ ΝΤΟΝΑΛΝΤ ΤΡΑΜΠ Google Προσθέστε το enikos.gr στην Google ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ Κοινοποίηση άρθρου ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Φωτογραφία: AP