Η Κυβέρνηση Τραμπ είναι η λιγότερο διαφανής και η λιγότερο υπόλογη κυβέρνηση που είχε η χώρα εδώ και πολλά χρόνια, οπότε ίσως να μη μάθουμε ποτέ γιατί είχε εμμονή με την ανατροπή του Μαδούρο. Δεδομένου ότι η Κυβέρνηση της Βενεζουέλας παραμένει άθικτη, φαίνεται πως το ζήτημα ήταν προσωπικό, εστιασμένο στον Μαδούρο. Ωστόσο, φαίνεται να υπάρχουν αρκετοί λόγοι για να γίνει αυτό τώρα. Ο ένας είναι ότι πολλές πτυχές της εξωτερικής πολιτικής δεν εξελίσσονται καλά και η κυβέρνηση θεώρησε – και σωστά- ότι η Βενεζουέλα ήταν ένα πεδίο όπου θα μπορούσε να εμφανιστεί σκληρή και ισχυρή. Η στρατιωτική απομάκρυνση του Μαδούρο «τυλίχθηκε» σε διάφορες πολιτικές, μεταξύ των οποίων η καταπολέμηση των ναρκωτικών και της μετανάστευσης. Οι λόγοι που επικαλέστηκε η Κυβέρνηση για να συνδέσει αυτά τα ζητήματα ήταν ψευδείς – ο Μαδούρο δεν εμπλεκόταν άμεσα στα ναρκωτικά και οι μεταναστευτικές πιέσεις οφείλονταν κυρίως στις κυρώσεις μας κατά της χώρας – αλλά αυτό δεν είχε σημασία. Ένας τρίτος λόγος ήταν η οικοδόμηση στήριξης μεταξύ Κουβανοαμερικανών και Βενεζουελάνων στην πολιτικά κρίσιμη πολιτεία της Φλόριντα.
Συνέντευξη: Χρήστος Μαζάνης
Ο Αμερικανός πρώην αξιωματούχος μιλά, μεταξύ άλλων, για την επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, τα αίτια πίσω από τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, αλλά και για την στοχοποίηση της Κούβας.
Παράλληλα τοποθετείται ανοιχτά για τις επικείμενες προθέσεις της Κυβέρνησης Τραμπ στη Λατινική Αμερική, ενώ απαντά και στα σενάρια που κάνουν λόγο για παρέμβαση των ΗΠΑ στο Μεξικό, με σκοπό την αντιμετώπιση των καρτέλ ναρκωτικών.
Ο Fulton Armstrong είναι καθηγητής στο «School of International Service» (SIS) στην Ουάσιγκτον και ανώτερος ερευνητής στο «Center of Latin American and Latino Studies». Ασχολήθηκε επί σχεδόν 30 χρόνια με θέματα Λατινικής Αμερικής σε διάφορες θέσεις στην Κυβέρνηση των ΗΠΑ. Μεταξύ άλλων υπηρέτησε ως Εθνικός Αξιωματούχος Πληροφοριών για τη Λατινική Αμερική (National Intelligence Officer for Latin America), διετέλεσε Επικεφαλής Προσωπικού στο Κέντρο Εγκλήματος και Ναρκωτικών (DCI Crime and Narcotics Center) και Διευθυντής στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας (National Security Council).
Fulton Armstrong
Ως ειδικός στα ζητήματα της Λατινικής Αμερικής, κατά τη γνώμη σας, ποιες αλλαγές θα μπορούσε να επιφέρει στο μέλλον η αμερικανική επέμβαση στη Βενεζουέλα;
Η επέμβαση έχει ήδη ξεκινήσει – στρατιωτικά, οικονομικά, πολιτικά και ακόμη και κοινωνικά. Οι Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποιούν πολλά εργαλεία για να επιτύχουν αποτελεσματικό έλεγχο επί της Βενεζουέλας, χωρίς να χρειαστεί να διαλύσουν το παλιό σύστημα και να προχωρήσουν σε «οικοδόμηση έθνους». Η Κυβέρνηση Τραμπ ανέλαβε αμέσως τον έλεγχο της πετρελαϊκής βιομηχανίας και χρησιμοποίησε την επιρροή των ΗΠΑ για να πείσει την Εθνοσυνέλευση της Βενεζουέλας να επιτρέψει βαθύ, σχεδόν καθοριστικό, αμερικανικό έλεγχο στον πετρελαϊκό τομέα. Η πίεση των ΗΠΑ για εκκαθαρίσεις αξιωματούχων που συνεργάστηκαν με τον Πρόεδρο Μαδούρο, για συλλήψεις και για απελάσεις φαίνεται πιθανό να ενταθεί.
Γιατί πιστεύετε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επέλεξαν αυτή τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή για να επέμβουν στη Βενεζουέλα;
Κατά τη γνώμη σας, υπήρχε εναλλακτική επιλογή για τη Βενεζουέλα, πέρα από τη σύλληψη του Μαδούρο; Αν ναι, γιατί πιστεύετε ότι δεν ακολουθήθηκε;
Ναι, φυσικά υπήρχαν εναλλακτικές. Ο Μαδούρο επί μακρόν ήθελε να συνομιλήσει με τις Ηνωμένες Πολιτείες και ήταν διατεθειμένος να παραχωρήσει τα περισσότερα από όσα παραχώρησε η «προσωρινή πρόεδρος» Ντέλσι Ροντρίγες. Αλλά φαίνεται ότι η Κυβέρνηση ήθελε περισσότερο το κεφάλι του επί πίνακι παρά συγκεκριμένες παραχωρήσεις. Είχε επικηρύξει το κεφάλι του με 50 εκατομμύρια δολάρια. Η ικανοποίηση και το πολιτικό όφελος από την ταπείνωσή του φαίνεται να ήταν αυτό που επεδίωκε η Κυβέρνηση.
Πολλοί γεωπολιτικοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η σύλληψη του Μαδούρο στέλνει μήνυμα σε άλλες χώρες σχετικά με τη στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ και τις μελλοντικές προθέσεις του Προέδρου Τραμπ. Συμφωνείτε με αυτή την εκτίμηση;
Ναι, και αυτό το μήνυμα ενισχύεται από τις επανειλημμένες δηλώσεις του Προέδρου Τραμπ και του Υπουργού Ρούμπιο ότι το Δόγμα Μονρόε – σύμφωνα με το οποίο οι ΗΠΑ διατηρούν την ηγεμονία στο Δυτικό Ημισφαίριο – είναι πλήρως ενεργό. Κάθε χώρα από τα σύνορα του Τέξας έως το άκρο της Χιλής έχει πλέον ειδοποιηθεί ότι οι ΗΠΑ είναι η κυρίαρχη δύναμη και θα επέμβουν για να προωθήσουν τα συμφέροντά τους. Μέρος του μηνύματος είναι επίσης να αποτραπεί η αύξηση της κινεζικής επιρροής. Παρότι, στην πραγματικότητα, η Κίνα δεν έχει αμφισβητήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες εκεί όπου αυτές ήταν ενεργές, έχει πράγματι εισέλθει σε χώρες και κλάδους που η Ουάσιγκτον έχει εγκαταλείψει. Οι ΗΠΑ προτιμούν να κατηγορούν την Κίνα για τη μειωμένη αμερικανική επιρροή, αντί να αναλάβουν την ευθύνη. Αν αποχωρήσεις από το γήπεδο, όπως έκαναν οι ΗΠΑ, θα χάσεις το παιχνίδι. Η αναβίωση του Δόγματος Μονρόε είναι μια δήλωση ότι οι ΗΠΑ σκοπεύουν να επιστρέψουν, αλλά τελικά οι πράξεις θα έχουν μεγαλύτερη σημασία από τα λόγια.
Η Αμερικανική Κυβέρνηση έχει επίσης θέσει την Κούβα υπό αυστηρή παρακολούθηση-έλεγχο. Τι πιστεύετε ότι επιφυλάσσει το μέλλον για την Κούβα και γιατί στοχοποιείται αυτή την περίοδο;
Η Κούβα στοχοποιείται για τους ίδιους λόγους με τον Μαδούρο – αλλά πιο έντονα, επειδή αντιστέκεται στις προσπάθειες των ΗΠΑ να ανατρέψουν την Κυβέρνησή της εδώ και πολύ περισσότερα χρόνια. Οι αμερικανικές κυρώσεις ισχύουν από το 1962, αλλά απέτυχαν να πετύχουν τον στόχο τους. Μετά την απομάκρυνση του Μαδούρο, οι ΗΠΑ διέκοψαν όλες τις αποστολές βενεζουελανικού πετρελαίου προς την Κούβα, και απείλησαν με κυρώσεις κάθε χώρα που βοηθά την Κούβα – άμεσα ή έμμεσα – να προμηθευτεί πετρέλαιο. Η Κυβέρνηση χρησιμοποίησε τον όρο «αποκλεισμός» για την πολιτική της, για να στερήσει από την Κούβα το πετρέλαιο. Μετά από μια σταθερή κλιμάκωση κυρώσεων, συμπεριλαμβανομένων κυρώσεων κατά Ευρωπαίων που ταξιδεύουν στο νησί, αυτά τα μέτρα ωθούν την Κούβα σε εξαιρετικά δύσκολες οικονομικές συνθήκες. Ο κόσμος υποφέρει, αλλά δεν φαίνεται πιθανό να ανατρέψει την κυβέρνησή του, όπως ελπίζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Γεωπολιτικοί και στρατιωτικοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η στοχοποίηση της Βενεζουέλας και της Κούβας θα μπορούσε να προκαλέσει ένα ντόμινο αντιδράσεων από άλλες χώρες εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών. Ποια είναι η εκτίμησή σας;
Ένας ή δύο Λατινοαμερικανοί ηγέτες έχουν επικρίνει τη στρατιωτική μεταφορά του Μαδούρο και τις αυξημένες πιέσεις που παραβιάζουν την κουβανική κυριαρχία. Ο Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών (OAS) έχει σιωπήσει, γεγονός που υπογραμμίζει ότι δεν είναι πρόθυμος ή δεν είναι σε θέση να προστατεύσει τα μέλη του από στρατιωτική και οικονομική επιθετικότητα. Η Ευρώπη επίσης έχει σιωπήσει σχετικά με όσα έκαναν οι ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και κάνουν στην Κούβα, παρότι ορισμένα από τα αμερικανικά μέτρα προσβάλλουν την ευρωπαϊκή κυριαρχία. Μια εξήγηση είναι ότι σε πολλούς δεν άρεσε ο Μαδούρο για διάφορους λόγους, αλλά η πιο πιθανή εξήγηση είναι ότι ούτε οι Λατινοαμερικανοί ούτε οι Ευρωπαίοι θέλουν να γίνουν στόχος της οργής του Προέδρου Τραμπ. Καταπιέζουν τη συνήθως βαθιά τους δυσαρέσκεια, αλλά αυτή θα επανεμφανιστεί αργότερα. Η εικόνα των Ηνωμένων Πολιτειών πλήττεται λόγω των πολιτικών της κυβέρνησης στην περιοχή αυτή, καθώς και λόγω των απειλών κατά του Καναδά, της Γροιλανδίας, του Μεξικού, του ΝΑΤΟ και άλλων. Η Ουάσιγκτον θα πληρώσει υψηλό τίμημα γι’ αυτό στο μέλλον.
Πιστεύετε ότι το Μεξικό θα μπορούσε να ακολουθήσει παρόμοια πορεία; Ορισμένοι γεωπολιτικοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η προσοχή των ΗΠΑ στρέφεται πλέον στα καρτέλ ναρκωτικών. Ποια είναι η άποψή σας;
Η Κυβέρνηση μιλά για τη διεξαγωγή μονομερών επιθέσεων κατά καρτέλ ναρκωτικών μέσα στο Μεξικό. Οι απειλές αυτές δεν βοηθούν και δυσκολεύουν τη συνεργασία του Μεξικού, ιδίως επειδή οι ΗΠΑ δεν πλήττουν καν τις δραστηριότητες των καρτέλ στο εσωτερικό των ίδιων των Ηνωμένων Πολιτειών. Μπορώ να φανταστώ τακτικές επιχειρήσεις κατά καρτέλ στο Μεξικό, πιθανότατα με τη χρήση drones, οι οποίες θα διαταράξουν τις διμερείς σχέσεις, αλλά όχι επιθέσεις που θα απειλούσαν τη Μεξικανική Κυβέρνηση.
Ποιες τάσεις ή εξελίξεις σχετικά με τη δράση των καρτέλ ναρκωτικών στο Μεξικό και στη Λατινική Αμερική τα τελευταία χρόνια έχουν τραβήξει την προσοχή σας;
Τα καρτέλ έχουν γίνει πιο ευρηματικά, πιο ευέλικτα και πιο ικανά να αποφεύγουν τη στρατιωτικού τύπου προσέγγιση που προτιμούν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Λειτουργούν ως καπιταλιστικές επιχειρήσεις που αναπτύσσουν και εκμεταλλεύονται τις αγορές τους, οι οποίες βρίσκονται μέσα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Κυβέρνηση αρνείται πεισματικά να δει το πρόβλημα των ναρκωτικών ως ζήτημα που ξεκινά από την κατανάλωση στις ΗΠΑ και διστάζει να διεξαγάγει τον λεγόμενο «πόλεμο κατά των ναρκωτικών» εντός της εθνικής επικράτειας. Αυτό δίνει στα καρτέλ σχετικά εύκολη πρόσβαση στις αμερικανικές αγορές. Τους επιτρέπει επίσης να αποστέλλουν τεράστιες ποσότητες μετρητών και όπλων πίσω στους αρχηγούς τους στο Μεξικό, την Κεντρική Αμερική και τη Νότια Αμερική.
Δείτε επίσης τη συνέντευξη που έχει δώσει στη «Ζούγκλα» ο πρώην επιχειρησιακός πράκτορας της CIA, Τζον Κυριάκου: