ΔιεθνήΗΠΑ–Ιράν: Σε κρίσιμο σταυροδρόμι οι συνομιλίες – Τα δεδομένα και τα «κλειδιά» μιας πιθανής συμφωνίας
Σε τροχιά πιθανής συμφωνίας φαίνεται να κινούνται οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν για τον τερματισμό της έντασης και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, σύμφωνα με το Associated Press.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι διαπραγματεύσεις «προχωρούν καλά», επαναλαμβάνοντας παράλληλα την προειδοποίησή του ότι οι συγκρούσεις θα ξαναρχίσουν αν δεν επιτευχθεί συμφωνία. Δεν είναι σαφές πότε ή πώς θα οριστικοποιηθεί η συμφωνία ούτε πότε θα τεθούν σε εφαρμογή τα διάφορα μέρη της. Οι πληροφορίες προέρχονται από δύο περιφερειακούς αξιωματούχους και έναν Αμερικανό αξιωματούχο που μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας των διαπραγματεύσεων. Μια ιρανική αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον πρόεδρο του κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, ταξίδεψε στο Κατάρ τη Δευτέρα στο πλαίσιο των συνομιλιών, αν και δεν έγινε αμέσως σαφές τι θα συζητηθεί. Ο Γκαλιμπάφ είχε πραγματοποιήσει ιστορικές -πρόσωπο με πρόσωπο- συνομιλίες με τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς στο Πακιστάν τον περασμένο μήνα. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, δήλωσε ότι, παρότι έχει επιτευχθεί συμφωνία σε «μεγάλο μέρος των ζητημάτων», απομένει ακόμη δουλειά. «Το να πούμε ότι αυτό σημαίνει πως μια συμφωνία είναι έτοιμη να υπογραφεί δεν είναι κάτι που μπορεί κανείς να ισχυριστεί», είπε στους δημοσιογράφους. Ο πόλεμος θα τελείωνε Στις 12 εβδομάδες από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο με επιθέσεις που σκότωσαν τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, και άλλους κορυφαίους αξιωματούχους, η Τεχεράνη επέμενε ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να επικεντρώνεται στον τερματισμό των συγκρούσεων σε όλα τα μέτωπα. Αυτό περιλαμβάνει και τον Λίβανο, όπου η υποστηριζόμενη από το Ιράν οργάνωση Χεζμπολάχ πολεμά το Ισραήλ από τη δεύτερη ημέρα του πολέμου. Μια εύθραυστη εκεχειρία ισχύει από τις 7 Απριλίου, παρά τις περιστασιακές επιθέσεις με drones και πυραύλους στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και κάποιες ανταλλαγές πυρών στα Στενά του Ορμούζ. Μια πιο μόνιμη ανακωχή θα επέτρεπε στο παγκόσμιο εμπόριο, συμπεριλαμβανομένου περίπου του 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, να αρχίσει και πάλι να διέρχεται από τα στενά. Θα επέτρεπε επίσης την ανοικοδόμηση ενεργειακών και άλλων υποδομών στην περιοχή.
Και οι δύο περιφερειακοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι το προσχέδιο της συμφωνίας περιλαμβάνει τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ, καθώς και δέσμευση μη παρέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις των χωρών της περιοχής. Αυτό αναφέρεται στη στήριξη του Ιράν προς συμμάχους και ένοπλες οργανώσεις, όπως οι αντάρτες Χούθι στην Υεμένη, η Χαμάς στη Γάζα και σιιτικές ένοπλες ομάδες στο Ιράκ. Οι ΗΠΑ θέλουν το Ισραήλ να έχει ελευθερία κινήσεων για να απαντά σε ό,τι θεωρεί απειλές στον Λίβανο, ενώ το Ιράν το απορρίπτει, σύμφωνα με έναν περιφερειακό αξιωματούχο. Ο Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η συμφωνία θα εγγυάται το δικαίωμα του Ισραήλ να ενεργεί σε αυτοάμυνα απέναντι σε άμεσες απειλές. Τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν σταδιακά Οι δηλωμένοι στόχοι των ΗΠΑ και του Ισραήλ ήταν η διάλυση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, ο περιορισμός του πυραυλικού του προγράμματος και ο τερματισμός της υποστήριξης προς ένοπλες οργανώσεις-συμμάχους. Όμως ο έλεγχος του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ — τα οποία ήταν ανοιχτά στη διεθνή ναυσιπλοΐα πριν από τον πόλεμο — ανέβηκε γρήγορα στην κορυφή των παγκόσμιων ανησυχιών, καθώς εκατοντάδες πλοία που μετέφεραν πετρέλαιο, φυσικό αέριο, λιπάσματα και άλλα αγαθά εγκλωβίστηκαν, προκαλώντας άνοδο τιμών πολύ πέρα από την περιοχή. Σύμφωνα με τη διαμορφούμενη συμφωνία, τα στενά θα ανοίξουν σταδιακά παράλληλα με τη λήξη του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ, που επιβλήθηκε στις 17 Απριλίου, δήλωσαν οι περιφερειακοί αξιωματούχοι. Ο αποκλεισμός έχει περιορίσει τη δυνατότητα του Ιράν να εξάγει πετρέλαιο και να εισάγει τα απαραίτητα έσοδα για την πιεσμένη οικονομία του. Οι ΗΠΑ θα επιτρέψουν στο Ιράν να πουλά πετρέλαιο μέσω εξαιρέσεων από τις κυρώσεις, δήλωσε ένας από τους αξιωματούχους που έχει ενημερωθεί για τις διαπραγματεύσεις. Η άρση κυρώσεων και η αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια θα διαπραγματευτούν μέσα σε περίοδο 60 ημερών, πρόσθεσε. Το Ιράν θα εγκαταλείψει το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και οι διεθνείς ανησυχίες για πιθανή ανάπτυξη πυρηνικού όπλου βρίσκονται στον πυρήνα της έντασης. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν εξετάσει ιδιαίτερα σύνθετες στρατιωτικές επιχειρήσεις για την καταστροφή του αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου. Στο πλαίσιο της πιθανής συμφωνίας, η Τεχεράνη θα συμφωνούσε να εγκαταλείψει αυτό το απόθεμα, σύμφωνα με τους περιφερειακούς αξιωματούχους. Ένας αξιωματούχος με άμεση γνώση των διαπραγματεύσεων είπε ότι ο τρόπος εγκατάλειψης θα αποτελέσει αντικείμενο περαιτέρω συνομιλιών εντός της περιόδου των 60 ημερών. Ένα μέρος πιθανότατα θα αραιωθεί και το υπόλοιπο θα μεταφερθεί σε τρίτη χώρα. Η Ρωσία έχει προσφερθεί να το παραλάβει. Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε την περίοδο των 60 ημερών και δήλωσε ότι αν το Ιράν δεν εγκαταλείψει το απόθεμά του, δεν θα υπάρξει άρση κυρώσεων. Ο Μπαγκαεΐ δήλωσε ότι «η έμφαση των διαπραγματεύσεων είναι στον τερματισμό του πολέμου και σε αυτό το στάδιο δεν συζητούμε λεπτομέρειες για το πυρηνικό ζήτημα». Το Ιράν διαθέτει 440,9 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου έως και κατά 60% — ένα μικρό τεχνικό βήμα από τα επίπεδα 90% που απαιτούνται για πυρηνικά όπλα — σύμφωνα με τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας. Το Ιράν υποστηρίζει ότι έχει «αναφαίρετο» δικαίωμα στην πυρηνική τεχνολογία, επιμένοντας ότι το πρόγραμμά του είναι ειρηνικό. Την Κυριακή, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε στη δημόσια τηλεόραση ότι είναι έτοιμοι «να διαβεβαιώσουν τον κόσμο ότι δεν επιδιώκουμε πυρηνικό όπλο». Τι φαίνεται να λείπει «Οι διαπραγματεύσεις με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν προχωρούν πολύ καλά!» έγραψε ο Τραμπ στα κοινωνικά δίκτυα τη Δευτέρα. «Θα είναι είτε μια Μεγάλη Συμφωνία για όλους είτε καμία συμφωνία — επιστροφή στο πεδίο της μάχης και στους πυροβολισμούς, αλλά μεγαλύτερους και ισχυρότερους από ποτέ — και κανείς δεν το θέλει αυτό!» Παρά τους ισχυρισμούς περί προόδου, αρκετά ζητήματα φαίνεται να παραμένουν άλυτα, μεταξύ αυτών αν το Ιράν θα μπορεί να συνεχίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου και σε ποιο επίπεδο, καθώς και η τύχη του πυραυλικού του προγράμματος, το οποίο ειδικά το Ισραήλ θεωρεί σοβαρή απειλή. Ενώ οι ΗΠΑ και το Ισραήλ μπήκαν στον πόλεμο με την ελπίδα ότι οι Ιρανοί θα εξεγερθούν κατά της κυβέρνησής τους μετά τις πανεθνικές διαδηλώσεις νωρίτερα μέσα στη χρονιά, οποιαδήποτε συζήτηση για αλλαγή ηγεσίας στην Τεχεράνη φαίνεται να έχει εγκαταλειφθεί. Όσον αφορά τους προηγούμενους στόχους του Ιράν στις διαπραγματεύσεις, δεν φαίνεται να υπάρχει καμία αναφορά σε αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή ή σε αποζημιώσεις για τις ζημιές που προκάλεσε ο πόλεμος.
Πηγή : efsyn.gr