Το πρόωρο κύμα καύσωνα σαρώνει την Ευρώπη ήδη από τα τέλη Μαΐου, προκαλώντας ανησυχία στις Αρχές και τους επιστήμονες.
Θερμοκρασίες που συνήθως καταγράφονται στην «καρδιά» του καλοκαιριού εμφανίζονται σχεδόν δύο μήνες νωρίτερα. Η Γαλλία, η Ισπανία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκονται στο επίκεντρο ενός φαινομένου που οι μετεωρολόγοι χαρακτηρίζουν εξαιρετικά σπάνιο για την εποχή.
Το κύμα καύσωνα συνεχίζεται σε χώρες της δυτικής Ευρώπης / Φωτογραφία: AP
Αιτία του ακραίου επεισοδίου είναι ένας ισχυρός «θερμικός θόλος», μια ζώνη υψηλής πίεσης που παγιδεύει θερμές αέριες μάζες από τη Βόρεια Αφρική πάνω από τη Δυτική Ευρώπη. Το φαινόμενο λειτουργεί σαν καπάκι στην ατμόσφαιρα, εμποδίζοντας την ανανέωση του αέρα και ενισχύοντας συνεχώς τη θερμότητα.
Οι επιστήμονες συνδέουν όλο και πιο έντονα τέτοιου είδους ακραία καιρικά φαινόμενα με την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, η οποία αυξάνει τόσο τη συχνότητα όσο και την ένταση των καυσώνων, των ξηρασιών και των πλημμυρών σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου θερμοκρασίες άνω των 30 βαθμών θεωρούνται ασυνήθιστες ακόμη και το καλοκαίρι, ο υδράργυρος έφτασε τους 34,8 °C στους Κήπους του Κιου στο Λονδίνο, καταρρίπτοντας το προηγούμενο ρεκόρ Μαΐου των 32,8 °C που είχε σημειωθεί το 1922 και είχε ισοφαριστεί το 1944.
Μάλιστα, το ρεκόρ αυτό καταρρίφθηκε ξανά την επόμενη ημέρα, όταν η θερμοκρασία άγγιξε τους 35,1 °C.
Η χώρα βιώνει επίσης αλλεπάλληλες τροπικές νύχτες, με τις θερμοκρασίες να μην πέφτουν κάτω από τους 20 βαθμούς Κελσίου, κάτι σχεδόν αδιανόητο για τον Μάιο στη Βρετανία.
Σήμερα, έφτασαν τους 11 οι νεκροί στη Βρετανία, όπου ο καύσωνας έχει χτυπήσει ωθώντας εκατομμύρια Βρετανούς σε πρωτόγνωρες συνθήκες διαβίωσης για την εποχή, αναζητώντας δροσιά σε λίμνες, ποτάμια και θάλασσα.
Η Γαλλία βιώνει ίσως τις πιο σοβαρές συνέπειες του καύσωνα. Οι θερμοκρασίες έχουν φτάσει έως και τους 39 °C σε ορισμένες περιοχές, ενώ οι Αρχές έθεσαν δεκάδες νομούς σε πορτοκαλί συναγερμό, κάτι εξαιρετικά ασυνήθιστο για τον μήνα Μάιο.
Το Παρίσι και τα γειτονικά διαμερίσματα Hauts-de-Seine, Seine-Saint-Denis και Val-de-Marne τέθηκαν σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής, ενώ ενεργοποιήθηκαν έκτακτα μέτρα περιορισμού της κυκλοφορίας στην περιοχή της Île-de-France.
Για την είσοδο στην περιοχή που περικλείεται από τον αυτοκινητόδρομο A86 επιτρέπονται μόνο οχήματα με πιστοποίηση Crit’Air 0, 1 ή 2.
Συνολικά επτά θάνατοι σχετίζονται με τις ακραίες θερμοκρασίες. Ένας άνθρωπος κατέρρευσε ενώ αθλούνταν στο Παρίσι την Κυριακή, ενώ ακόμη ένας έχασε τη ζωή του τη Δευτέρα στη Λιόν υπό παρόμοιες συνθήκες.
Ιδιαίτερα σφοδρά πλήττεται η δυτική Γαλλία και οι ακτές του Ατλαντικού, περιοχές που συνήθως προστατεύονται από τη δροσερή επίδραση του ωκεανού. Ωστόσο, αυτή την εβδομάδα οι ασθενείς άνεμοι και η σταθεροποίηση του αντικυκλώνα εμπόδισαν τον θαλάσσιο αέρα να εισχωρήσει στην ενδοχώρα.
Σύμφωνα με τους μετεωρολόγους, η Βρετάνη και οι δυτικές ακτές βιώνουν θερμοκρασίες εντελώς ασυνήθιστες για την εποχή, γεγονός που αποδεικνύει πόσο ισχυρός είναι ο θερμικός θόλος που καλύπτει τη δυτική Ευρώπη.
Στην Ισπανία, η κατάσταση χαρακτηρίζεται από τους ειδικούς ως πρωτοφανής.
Ο Μάιος ξεκίνησε με θερμοκρασίες κάτω από τα φυσιολογικά επίπεδα, όμως από τις 19 Μαΐου σημειώθηκε απότομη και συνεχής άνοδος.
Η χώρα βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με θερμοκρασίες που θυμίζουν Ιούλιο και Αύγουστο. Σε πολλές περιοχές της Ανδαλουσίας, της Εξτρεμαδούρας και της κοιλάδας του Έβρου οι θερμοκρασίες κυμαίνονται μεταξύ 37 και 39 °C, ενώ σε ορισμένα σημεία αναμένεται να αγγίξουν ακόμη και τους 40 °C.
Η Μπαδαχόθ κατέγραψε για πρώτη φορά στην ιστορία της θερμοκρασία άνω των 38 °C μέσα στον Μάιο, σύμφωνα με στοιχεία 71 ετών. Παράλληλα, το αεροδρόμιο του Σανταντέρ κατέγραψε ήδη έξι ημέρες με θερμοκρασίες άνω των 30 °C πριν από τον Ιούνιο, όταν στο παρελθόν κάτι τέτοιο είχε συμβεί μόνο δύο φορές από το 1954.
Οι περιοχές που πλήττονται περισσότερο είναι η Σεβίλλη, η Κόρδοβα, η Χαέν, η Τολέδο, η Σαραγόσα και η Λέιντα, ενώ ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στον βορρά της χώρας, όπου πόλεις όπως το Μπιλμπάο, η Κανταβρία και οι Αστούριες καταγράφουν θερμοκρασίες πολύ πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα.
Οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν επίσης για τις λεγόμενες «τροπικές νύχτες», κατά τις οποίες η θερμοκρασία δεν πέφτει κάτω από τους 20 βαθμούς. Σε πόλεις όπως η Σεβίλλη, το Κάντιθ και η Βαρκελώνη οι κάτοικοι βιώνουν ήδη συνεχόμενες νύχτες με αποπνικτική ζέστη.
Σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής βρίσκεται και η Ιταλία. Το υπουργείο Υγείας της χώρας έθεσε τη Ρώμη, τη Φλωρεντία, την Μπολόνια και το Τορίνο σε κόκκινο συναγερμό, το υψηλότερο επίπεδο κινδύνου.
Οι θερμοκρασίες αναμένεται να φτάσουν τους 33 °C στο Τορίνο, τους 32 °C στη Φλωρεντία και την Μπολόνια -με αίσθηση θερμοκρασίας έως 35 °C-, ενώ στη Ρώμη το θερμόμετρο αγγίζει τους 31 °C με αισθητή θερμοκρασία 33 °C.
Οι ιταλικές αρχές προειδοποιούν ότι οι επιπτώσεις του καύσωνα δεν αφορούν μόνο τις ευπαθείς ομάδες, αλλά και υγιείς και δραστήριους ανθρώπους. Το επίπεδο συναγερμού 3 ενεργοποιείται όταν οι υψηλές θερμοκρασίες και οι ακραίες καιρικές συνθήκες διατηρούνται για τουλάχιστον τρεις συνεχόμενες ημέρες.
Από τις 25 Μαΐου, το ιταλικό υπουργείο Υγείας δημοσιεύει καθημερινό δελτίο καύσωνα για 27 πόλεις, με προβλέψεις 24, 48 και 72 ωρών.
Επίσης, και η Πορτογαλία σημείωσε ένα νέο ρεκόρ ζέστης για μήνα Μάιο, με τη μέγιστη θερμοκρασία στους 40,3 βαθμούς Κελσίου, η οποία καταγράφηκε χθες, Τετάρτη, στη Μόρα, στο κεντρικό τμήμα της χώρας, ανακοίνωσε σήμερα η πορτογαλική μετεωρολογική υπηρεσία, διευκρινίζοντας πως το προηγούμενο ρεκόρ των 40 βαθμών Κελσίου ήταν τον Μάιο του 2001.
Η χώρα της Ιβηρικής Χερσονήσου πλήττεται επίσης από ένα κύμα πρώιμης ζέστης, με το οποίο βρίσκεται αντιμέτωπο ένα μεγάλο τμήμα της Ευρώπης, όπου θερμοκρασίες αυξημένες σε μη φυσιολογικά επίπεδα παρατηρούνται από τις αρχές της εβδομάδας, ιδίως στη Γαλλία, στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιταλία.
Σύμφωνα με τη μετεωρολογική υπηρεσία της Πορτογαλίας, η χώρα αντιμετωπίζει από τις 20 Μαΐου κύμα καύσωνα, το οποίο υπάρχει «πολύ μεγάλη πιθανότητα» να συνεχιστεί έως τις αρχές Ιουνίου.
Σε πολλές περιοχές οι θερμοκρασίες βρίσκονται 12 έως και 16 βαθμούς πάνω από τις φυσιολογικές τιμές της εποχής.
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι οι ανοιξιάτικοι καύσωνες δεν είναι νέο φαινόμενο. Ωστόσο, αυτό που αλλάζει δραματικά είναι η ένταση, η διάρκεια και η γεωγραφική τους έκταση.
Μελέτες για την κλιματική απόδοση δείχνουν ότι οι καύσωνες στην Ευρώπη είναι πλέον περίπου δέκα φορές πιθανότεροι σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή. Το φαινόμενο που κάποτε θεωρούνταν σπάνια, ακραία εξαίρεση, τείνει πλέον να μετατρέπεται σε νέα κανονικότητα.