Για το απρόβλεπτο ταξίδι του έρωτα, από την πρώτη ματιά ως την αγάπη, μίλησε στο ZarpaRadio 89,6 και την Ανδρονίκη Κοκοτσάκη, ο Χανιώτης ψυχολόγος και συστημικός ψυχοθεραπευτής Μιχάλης Κατάκης.
Τι είναι ο έρωτας;
Ο έρωτας είναι ένα τρικ της φύσης για να διαιωνίσει το είδος. Είναι ένα αυθόρμητο συναίσθημα έλξης και πάθους, προσωρινής διάρκειας, απαραίτητο για να αρχίσουν να συνδέονται δύο άνθρωποι στην αρχή της γνωριμίας τους.
Είναι τυφλός γιατί ενεργοποιούνται τα εγκεφαλικά κέντρα που πλημμυρίζουν το νευρικό σύστημα σε δύο φάσεις. Αρχικά στην φάση της έλξης και του έρωτα τα επίπεδα στο αίμα μας αυξάνονται σε επίπεδα αδρεναλίνης και κορτιζόλης.
Αρχίζουμε να κοκκινίζουμε, να τρέμουν τα γόνατα μας, να μπερδεύουμε τη γλώσσα μας, να μην έχουμε τον έλεγχο του εαυτού μας. Στην συνέχεια όταν ερχόμαστε πιο κοντά, υπάρχει μια έλξη, ένα πάθος και μια ηδονή.
Η ορμόνη της ντοπαμίνης μας πλημμυρίζει, η σεροτονίνη κάνει πάρτι. Το κοκτέιλ είναι πολύ επικίνδυνο για να μπορέσουμε να το ισορροπήσουμε και να το έχουμε υπό έλεγχο.
Αλλάζει με την πάροδο του χρόνου αυτή η ένταση;
Υπάρχουν κάποια στάδια. Στην αρχή ερωτευόμαστε, θα κρατήσει κάποιους μήνες μετά περνάμε σε άλλο στάδιο. Αυτό το στάδιο έχει και κάποια άλλα υποστάδια. Αναλόγως πόσο έτοιμοι και αποφασισμένοι ήμαστε να πάμε παρακάτω, θα πάμε παρακάτω.
Αν θέλουμε να κρατήσουμε μόνο τον έρωτα και όχι τα υπόλοιπα που ακολουθούν, θα μείνουμε με την αίσθηση του έρωτα και θα αποχωρήσουμε. Ο έρωτας είναι πάντα παρών αλλά σε αρχικό στάδιο.
Στην πορεία είτε κρύβεται και επανεμφανίζεται είτε τον έχουμε αφήσει και τον ξαναθυμόμαστε με ορισμένες ευκαιρίες.
Πότε και πως ο έρωτας μετατρέπεται σε αγάπη ;
Ο έρωτας είναι κτητικό συναίσθημα. Ζω μόνο για σένα, υπάρχεις μόνο για μένα. Δεν υπάρχει κάποιος άλλος μέσα. Είμαστε μόνο εμείς οι δύο. Αυτό είναι μόνο στην αρχή.
Στην πορεία αυτό το συναίσθημα αρχίζει και ξεθωριάζει γιατί προφανώς δεν ζούμε μόνο εμείς οι δύο σε αυτό τον κόσμο αλλά και άλλοι άνθρωποι, όπου οι παραβολές τους και οι επιρροές τους μας επηρεάζουν άμεσα.
Θα καταφέρουμε να το κρατήσουμε ζωντανό; πόσο διατεθειμένοι είμαστε να εκτεθούμε σε αυτό, θέλουμε να το παλέψουμες;
Δεν είναι μόνο συννεφάκια, γλύκες κ λουλουδάκια, είναι και άλλα πράγματα. Θέλει τόλμη, ρίσκο, γενναιότητα και αποδοχή γιατί είμαστε ατελή όντα. Όλο αυτό οφείλουμε να το διαφυλάξουμε και να το προστατέψουμε, αν θέλουμε να λέμε ότι είμαστε σε σχέση, ότι μοιραζόμαστε, ότι αγαπάμε. Η αγάπη έρχεται στην πορεία, όχι ξαφνικά.
Με την μείωση του πάθους έρχεται το τέλος της σχέσης;
Αυτό είναι νομοτελειακά βέβαιο ότι θα συμβεί. Δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι είμαστε σε σχέση, όταν επιζητούμε μόνο το πάθος. Όλα εξαρτώνται από εμάς. Εμείς ορίζουμε τι επιδιώξεις θέλουμε και πως θα πορευτούμε με τον σύντροφό μας.
Όλο αυτό είναι μια πρόκληση για να γνωρίσουμε καταρχήν κυρίως εμάς και στη συνέχεια αφού γνωρίσουμε εμάς και τις αντοχές μας, να γνωρίσουμε και τον άλλον και να συμπορευτούμε μαζί.
Το πάθος σαν έννοια μπορεί να συνυπάρξει με την σταθερή αγάπη, χρειάζονται απλώς οι ευκαιρίες και οι στιγμές να δημιουργηθούν για να αναδειχθεί. (Για παράδειγμα μια ξαφνική εκδρομή ή ένα δώρο έκπληξη που θα ξαφνιάσει τον ή την σύντροφό μας). Ο άλλος εκπλήσσετε και αναθερμαίνετε. Του θυμίζει τα αρχικά στάδια της γνωριμίας τους.
Οι κατακλυσμιαίοι ρυθμοί που μας έχουν περικυκλώσει δεν μας αφήνουν και πολλά περιθώρια.
Όμως το να είσαι με έναν σύντροφο είναι το Α και το Ω της ενήλικης και της πλήρως ζωής και συνύπαρξης. Καλό είναι να το έχουμε ως προτεραιότητα και να παλεύουμε για αυτό και να μην θεωρήσουμε τίποτα δεδομένο. Όλα είναι ζήτημα διεκδίκησης, ζήτημα προσπάθειας και φροντίδας.
Η κρίση φθείρει ή αποκαλύπτει την σχέση
Αν η κρίση είναι επαναλαμβανόμενη γίνεται εμπόδιο στη χαρά της σχέσης, τη φθείρει και την καταστρέφει. Η κρίση έχει διάφορες αναγνώσεις. Μια θετικά αναπλαισιωμένη ανάγνωση είναι μια ευκαιρία για να ξαναγνωριστούνε.
Να ξαναδοκιμάσουν τις αντοχές, την αγάπη, την συντροφικότητα. Οπότε αν και οι δύο είναι διατεθειμένοι να ξαναδοκιμάσουν και να ξαναρισκάρουν πράγματα καλώς να ορίσει η κρίση. Δεν έχουν να φοβηθούν τίποτα.
Αν είναι ένας τρόπος να φοβηθούν οι άνθρωποι, να φοβηθούν, να κουκουλωθούν και να απομονωθούν , τότε η κρίση δεν λειτουργεί υπέρ των ζευγαριών και των σχέσεων.
Μύθος ή αλήθεια ότι η ρουτίνα σκοτώνει τον έρωτα;
Μια από τις μεγαλύτερες αλήθειες είναι ότι η ρουτίνα σκοτώνει τον έρωτα.
Η ρουτίνα συγγενοποιεί. Μας κάνει συγγενείς. Όντας σε μια σχέση δεν θέλουμε να είμαστε συγγενείς. Θέλουμε να είμαστε σύντροφοι. Οι συγγενείς τα χαρακτηριστικά που έχουν, είναι ή να είναι μακριά και αγαπημένοι ή κοντά και συγχωνευμένοι. Οι αποστάσεις έχουν λίγο χαθεί. Η οριοθέτηση των ρόλων και των αποστάσεων.
Ως σύντροφοι έχουμε δύο εαυτούς που φέρνουμε πάντα μαζί μας. Τον συντροφικό εαυτό και τον αυτόνομο εαυτό. Είναι δύο παράμετροι που πολλά ζευγάρια ίσως να μην λαμβάνουν τόσο σοβαρά υπόψη τους, αλλά είναι καθοριστικής σημασίας για να υπάρχει μια ισοτιμία, ένας διαμερισμός και στον χρόνο και στην παρουσία του κάθε συντρόφου ως εαυτού και ως συντρόφου.
Πόσο σημαντική είναι η επικοινωνία ανάμεσα σε δύο ανθρώπους και τι σημαίνει σωστή επικοινωνία;
Πολύ σημαντικό το κομμάτι της επικοινωνίας. Τι σημαίνει όμως επικοινωνία. Γίνομαι κατανοητός και αποδεκτός σε πρώτη φάση. Πρώτος δεν κρίνω , δεν κατηγορώ και δεν περιφρονώ τον άλλον.
Μιλάω στον πρώτο ενικό στον άλλον, για παράδειγμα: ( έχω κουραστεί όλη τη μέρα, θέλω να μιλήσουμε, πρώτα όμως θέλω να πάρω λίγο χρόνο με τον εαυτό μου, να ανασάνω κ μετά θα είμαι στη διάθεση σου). Η επικοινωνία στηρίζεται στις δικές μας επιθυμίες, στα δικά μας θέλω, λαμβάνοντας όμως υπόψη και την κατάσταση του άλλου και την επιθυμία του. Δεν πάμε κόντρα, δεν τον πετάμε στην άκρη.
Συμπλέουμε, συνοδοιπορούμε. Ακούμε τα θέλω του άλλου, χωρίς να παραμερίζουμε τα θέλω του άλλου.
Πόσο πονάει ένας ανεκπλήρωτος έρωτας και πως τον διαχειριζόμαστε;
Έχει να κάνει με την περίοδο ζωής που βιώνεται ένας ανεκπλήρωτος έρωτας. Αλλιώς θα βιωθεί στην εφηβεία, αλλιώς στα 30, 40 και σε μεγαλύτερα στάδια.
Προφανώς αφού δεν έχει εκπληρωθεί θα έχει προκύψει μια περίοδος πένθους, η οποία οφείλει να βιωθεί είτε έχοντας πάρει απόφαση ότι αυτός ο έρωτας τελικά δεν ήταν γραφτό να βιωθεί και να γίνει οπότε αν έχω τα κότσια , αφήνω πίσω μου, τον πενθώ και πάω παρακάτω.
Τα social media επηρεάζουν την σταθερότητα μιας σχέσης;
Επηρεάζουν εάν το ζευγάρι δεν είναι ικανό να κρατήσει μια ασφαλής απόσταση από όλη αυτή την υπερπληροφόρηση. Θα μπορούσε να ήταν σε κάποιες περιπτώσει μια πρόκληση να αναδειχτεί η σχέση και να πλουτίσει. Αλλά με τους πονηρούς και δύσκολους καιρούς που ζούμε είναι δύσκολο να συμβεί αυτό.
Η αγάπη είναι συναίσθημα ή απόφαση ;
Η αγάπη είναι μια στάση ζωής. Μια κοσμοθέαση. Έχουν διαβουλευτεί μέσα σου πράγματα, έχουν βιωθεί καταστάσεις , έχουν αποκρυσταλλωθεί συναισθήματα. Όλα αυτά έχουν μπολιαστεί μέσα σου και προφανώς σε έχουν καθορίσει, κίνησε και εκδηλώνεσαι με έναν συγκεκριμένο τρόπο που δείχνει αγάπη και νοιάξιμο.
Όταν λέμε ότι αγαπάμε δεν απευθυνόμαστε αποκλειστικά στον σύντροφο.
Η αγάπη ξεκινάει από εμάς. Αγάπη για τον εαυτό μας. Η σειρά είναι αυτή, μετά πάει στον σύντροφο, μετά πάει στην σχέση με τον σύντροφο, μετά στα παιδιά και μετά στον κόσμο ολόκληρο. «Αγαπάτε αλλήλους ως εαυτόν» είπε κάποιος.
Όχι παραπάνω από τον εαυτό μας ούτε παρακάτω. Το σημείο κίνησης είναι ο εαυτός μας.
Όταν μιλάμε για σχέσεις και συντροφικότητα απαραίτητη προϋπόθεση είναι το συν. Δεν τα κάνουμε όλα μόνοι μας. Συν-δημιουργούμε, Συν-τροφεύουμε, Συν-πορευόμαστε. Σε όλα μαζί και στα δύσκολα.
Συμπέρασμα:
Ο Έρωτας είναι κτητικός και είναι μόνο για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Μετά μεταμορφώνετε σε κάτι άλλο
Η Αγάπη έχει μοίρασμα. Σε αγαπάω και θέλω το καλό σου. Δεν υπάρχει κτητικότατα. Δεν σε αγαπάω για να σε έχω για μένα.
Η Αγάπη είναι μια διαδικασία ωρίμασης. Δεν τελειώνει ποτέ.