Το Ιράν και οι ΗΠΑ κατέληξαν σε συμφωνία, ανακοίνωσαν οι δύο χώρες, μια πιθανώς εξέλιξη-ορόσημο μετά από τρεις και πλέον μήνες συγκρούσεων που προκάλεσαν παγκόσμια πολιτική και οικονομική αναταραχή.
Η συμφωνία αναμένεται να σταματήσει τον αμερικανικό
αποκλεισμό του Ιράν, να ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ και να ξεκινήσει μια
περίοδο 60 ημερών διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απείλησε ότι οι επιθέσεις εναντίον του Ιράν ενδέχεται να ξαναρχίσουν αν οι δύο πλευρές τελικά δεν καταλήξουν σε συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα, μεταδίδουν οι Times of Israel.
Οι τιμές του αργού πετρελαίου υποχώρησαν κατά περισσότερο από 4% την Κυριακή, αγγίζοντας τα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών μηνών, σηματοδοτώντας την θετική αντίδραση των αγορών.
Ωστόσο ο προβληματισμός παρά τα θετικά μηνύματα παραμένει διάχυτος, καθώς μέχρι την Παρασκευή και με τις λεπτομέρειες γύρω από την συμφωνία να παραμένουν άγνωστες, όλα μπορεί να ανατραπούν.
Η ειρηνευτική συμφωνία με το Ιράν «σίγουρα δεν είναι η αρχή του τέλους», σχολίασε ο ανταποκριτής του SkyNews στην Ουάσιγκτον, Μαρκ Στόουν από την Ουάσινγκτον, αλλά «το τέλος της αρχής», τόνισε μα γλαφυρό τρόπο θέλοντας να δώσει έμφαση στην κρισιμότητα των επόμενων ημερών.
Όπως πρόσθεσε δεν είναι σαφές τι περιλαμβάνει η συμφωνία αυτή τη στιγμή και δεν υπογράφηκε το Σαββατοκύριακο όπως αναμενόταν. Υπενθυμίζεται ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωνε ότι θα φέρει την Τεχεράνη να υπογράψει μέχρι την Κυριακή, χθες.
Τελικά μετά την προκααταρκτική αυτή συμφωνία, οι υπογραφές αναμένεται να πέσουν την Παρασκευή στην Γενεύη.
Όμως, όπως επισημαίνει ο ανταποκριτής του SkyNews, το χρονικό διάστημα από τώρα
μέχρι την αναμενόμενη υπογραφή την Παρασκευή είναι μεγάλο στη γεωπολιτική και
ειδικά σε αυτές τις περιστάσεις, προειδοποιώντας ότι «οτιδήποτε μπορεί να
συμβεί και να την ανατρέψει».
Και ενώ έχει επιτευχθεί συμφωνία ως προς το κείμενο, πολλά θέματα εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο διαφωνίας μεταξύ των δύο πλευρών, υπογράμμισε.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς υποστήριξε ότι η
δέσμευση πως το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα έχει ενσωματωθεί στη
συμφωνία και ότι η Ουάσιγκτον θα μπορεί να επαληθεύει την τήρηση αυτής της
πρόβλεψης.
Παρά τις διαβεβαιώσεις, εξακολουθούν να υπάρχουν κρίσιμα
ερωτήματα σχετικά με τους περιορισμούς στον εμπλουτισμό ουρανίου, αλλά και για
την τύχη των υφιστάμενων αποθεμάτων υψηλού εμπλουτισμού που διαθέτει σήμερα η
Τεχεράνη.
Μέρος αυτών των ζητημάτων αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο των επόμενων διαπραγματεύσεων και των τεχνικών συνομιλιών που θα πραγματοποιηθούν στη διάρκεια της 60ήμερης παράτασης της εκεχειρίας, επισημαίνει σε ανάλυσή του το BBC.
Ωστόσο, έπειτα από δεκαετίες προσπαθειών της διεθνούς
κοινότητας να περιορίσει τις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν, παραμένει σαφές ότι
καμία συμφωνία δεν συνοδεύεται από απόλυτες εγγυήσεις, ανεξάρτητα από το τι
θεωρούν ότι έχουν εξασφαλίσει οι ΗΠΑ μέσω του συγκεκριμένου μνημονίου
κατανόησης.
Υπογραμμίζοντας την αβεβαιότητα που εξακολουθεί να υπάρχει,
το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν ανακοίνωσε την Κυριακή ότι οι
τελικές διαπραγματεύσεις θα μετατεθούν χρονικά έως ότου η άλλη πλευρά
υλοποιήσει τις δεσμεύσεις που απορρέουν από το μνημόνιο.
Το περιεχόμενο αυτών των δεσμεύσεων, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο η Τεχεράνη θα τις ερμηνεύσει, αναμένεται να καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό τη βιωσιμότητα της συμφωνίας.
Αναλυτές της αγοράς ενέργειας προειδοποιούν ότι η διακίνηση
πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ δεν πρόκειται να επιστρέψει άμεσα στα
προπολεμικά επίπεδα.
Η αποσυμφόρηση των δεξαμενόπλοιων που έχουν συσσωρευτεί στην
περιοχή, η αποναρκοθέτηση, αλλά και η πλήρης αποκατάσταση της παραγωγής και της
μεταφοράς πετρελαίου ενδέχεται να απαιτήσουν αρκετές εβδομάδες.
Με λίγες ημέρες να απομένουν έως την επίσημη υπογραφή της
συμφωνίας, ΗΠΑ και Ιράν διαθέτουν χρόνο ώστε να διευθετήσουν κρίσιμες
εκκρεμότητες που θα διασφαλίσουν την επιτυχία της.
Ωστόσο, το ίδιο χρονικό περιθώριο αφήνει ανοιχτό και το
ενδεχόμενο κατάρρευσής της.
Στις δηλώσεις του, ο Τζέι Ντι Βανς αναγνώρισε ότι ο πόλεμος
είχε σημαντικό οικονομικό αντίκτυπο στους Αμερικανούς πολίτες, κυρίως λόγω της
αύξησης των τιμών της ενέργειας και των ευρύτερων συνεπειών που αυτή είχε στην
οικονομία.
«Το βασικό μήνυμά μου προς τον αμερικανικό λαό είναι ένα
ευχαριστώ», ανέφερε, εκφράζοντας παράλληλα την πεποίθηση ότι οι τιμές της
ενέργειας θα αρχίσουν να αποκλιμακώνονται.
Το πόσο γρήγορα θα μεταφραστεί αυτή η αποκλιμάκωση σε χαμηλότερο κόστος για τα αμερικανικά νοικοκυριά θα επηρεάσει σημαντικά και το πολιτικό κλίμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών για το Κογκρέσο τον Νοέμβριο.
Ο Ισραηλινός ακροδεξιός υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ επέκρινε σήμερα τη συμφωνία , η οποία περιλαμβάνει την παύση των εχθροπραξιών και στον Λίβανο, τονίζοντας ότι το Ισραήλ δεν δεσμεύεται από τους όρους της, μετέδωσε το ΑΠΕ-ΜΠΕ.
«Η συμφωνία του Τραμπ δεν μας δεσμεύει (…) δεν είμαστε μέρος αυτής της συμφωνίας. Δεν εγγυάται την ασφάλειά μας», έγραψε ο Μπεν Γκβιρ στο Telegram, στην πρώτη αντίδραση Ισραηλινού αξιωματούχου στη συμφωνία.
«Δεν θα πρέπει να συμβιβαστούμε με τίποτε λιγότερο από την
εξάρθρωση της Χεζμπολάχ. Δεν θα πρέπει να αποσυρθούμε ούτε εκατοστό από το
έδαφος το οποίο οι στρατιώτες μας έχουν κατακτήσει και καθαρίσει από
τρομοκρατικές υποδομές» στον Λίβανο, πρόσθεσε.
Από την πλευρά του ο Ισραηλινός υπουργός Οικονομικών
Μπεζαλέλ Σμότριτς δήλωσε ότι η συμφωνία είναι «κακή για το Ισραήλ και όλο τον
ελεύθερο κόσμο».
Εκτιμώντας ότι το Ισραήλ «θα κριθεί στον Λίβανο», ο Σμότριτς
επεσήμανε ότι θα συνεχίσει να ενεργεί προκειμένου να δοθεί στον ισραηλινό
στρατό «πλήρης ελευθερία δράσης για να συνεχίσει να πιέζει τη Χεζμπολάχ».
«Αυτός είναι δικός μας πόλεμος, είναι δικοί μας στρατιώτες
και αφορά την άμεση ασφάλεια των κατοίκων μας του βορρά», εξήγησε.
Η συμφωνία μεταξύ των δύο κυβερνήσεων, ΗΠΑ-Ιράν προβλέπει την άμεση παύση των εχθροπραξιών και των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, όπως δήλωσε στην ιρανική κρατική τηλεόραση ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί.
Όπως ανέφερε, μέσα σε διάστημα 60 ημερών θα ξεκινήσουν
διαπραγματεύσεις για την οριστικοποίηση μιας τελικής συμφωνίας, επισημαίνοντας
παράλληλα ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει με καχυποψία τις ΗΠΑ.
Ο ίδιος ανέφερε ότι στο τραπέζι των συνομιλιών θα τεθούν
τέσσερις βασικοί άξονες: η πλήρης άρση των κυρώσεων κατά του Ιράν, το πυρηνικό
του πρόγραμμα, η ανοικοδόμηση και οικονομική ανάπτυξη της χώρας, καθώς και η
δημιουργία μηχανισμού ελέγχου για την τήρηση των συμφωνηθέντων.
Σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, το ιρανικό πρακτορείο MEHR μετέδωσε
κείμενο που παρουσίασε ως μνημόνιο κατανόησης 14 σημείων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν,
το οποίο φέρεται να προβλέπει, μεταξύ άλλων, την αποδέσμευση 24 δισ. δολαρίων
που είχαν «παγώσει» στο εξωτερικό κατά την περίοδο των διαπραγματεύσεων.
Σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, το ήμισυ του ποσού θα διατεθεί στο Ιράν πριν ακόμη
ξεκινήσουν επίσημα οι συνομιλίες, αν και οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν
επιβεβαιωθεί επίσημα.
Η υπογραφή της συμφωνίας έχει προγραμματιστεί για την
Παρασκευή 19 Ιουνίου στη Γενεύη, σύμφωνα με δηλώσεις του πρωθυπουργού του
Πακιστάν Σαρίφ. Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι θα παραστεί,
ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να συμμετάσχει και ο πρόεδρος Τραμπ.
Οι χώρες του E4 (Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία και Ιταλία)
δήλωσαν έτοιμες να εξετάσουν τη σταδιακή άρση κυρώσεων, υπό την προϋπόθεση ότι
το Ιράν θα προχωρήσει σε επαληθεύσιμες δεσμεύσεις για το πυρηνικό του
πρόγραμμα.
Ο πόλεμος που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, με σφοδρούς βομβαρδισμούς από ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, έχει αποσταθεροποιήσει τη Μέση Ανατολή και έχει προκαλέσει χιλιάδες θύματα, κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο.