Έντονο προβληματισμό για τις εξελίξεις στο νέο ειδικό χωροταξικό πλαίσιο του τουρισμού στην Κρήτη εκφράστηκαν κατά την διάρκεια του Συνεδρίου με θέμα: «Το ζήτημα βιωσιμότητας της Κρήτης» που διοργάνωσε στην αίθουσα ΤΕΕ Δυτικής Κρήτης, στα Χανιά το Συντονιστικό για το Περιβάλλον Χανίων.
Οι ομιλητές υπογράμμισαν ότι οι ρυθμίσεις με τα νέα ειδικά χωροταξικά που βρίσκονται σε διαβούλευση δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον της χρήσης γης στο νησί.
Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, η Ειρήνη Βρέντζου, πρώην πρόεδρος του ΤΕΕ A.Κ, η οποία εργάζεται στη Δ/νση Γενικής Γραμματείας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος (ΠΕ.ΧΩ.ΣΧ.) «στην ουσία όλα είναι χωροταξία» και αυτή την περίοδο διαμορφώνεται ένα πλαίσιο που θα καθορίσει κρίσιμα ζητήματα για τις επόμενες δεκαετίες.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο γεγονός ότι, πέρα από το περιφερειακό χωροταξικό της Κρήτης, βρίσκονται σε εξέλιξη δύο ειδικά χωροταξικά, για τον τουρισμό και για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τα οποία όπως επισήμανε έχουν έντονο μονοθεματικό χαρακτήρα. «Και τα δύο είναι μονοθεματικά, απλώνονται παντού και δεν έχουν ουσιαστικούς περιορισμούς. Αυτό δημιουργεί σύγκρουση χρήσεων γης», αναφέρει, εκφράζοντας ανησυχία για την κατεύθυνση του σχεδιασμού.
Φόβοι για συγκέντρωση γης
Κεντρικό σημείο των προβληματισμών που διατυπώθηκαν στο συνέδριο αποτελεί το ζήτημα της ιδιοκτησίας της γης στο μέλλον. «Η συγκέντρωση της γης αυξάνεται στον τουρισμό και τελικά η γη συγκεντρώνεται σε λίγους», τόνιζε η κα Βρέντζου, υποστηρίζοντας ότι οι αλλαγές στα όρια οικισμών και η κατάργηση της εκτός σχεδίου δόμησης μεταβάλλουν ριζικά τα δεδομένα. Όπως επισήμανε, περιοχές που μέχρι σήμερα είχαν αναπτυξιακή δυνατότητα κινδυνεύουν να απολέσουν την οικοδομησιμότητά τους, με αποτέλεσμα τη μετατροπή τους σε μη αξιοποιήσιμες εκτάσεις.
Η ίδια αναφέρθηκε επίσης στην εκκρεμότητα των τοπικών χωρικών σχεδίων, τα οποία ακόμη δεν έχουν παρουσιαστεί ολοκληρωμένα, παρά το γεγονός ότι καλούνται να ευθυγραμμιστούν με υπερκείμενες κατευθύνσεις. «Υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα, γιατί οι τελικές ρυθμίσεις δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί, ενώ ήδη αλλάζουν οι όροι δόμησης», σημειώνει.
Ενέργεια και τουρισμός σε παράλληλη πίεση
Παράλληλα, αναφορά γίνεται και στο ειδικό χωροταξικό για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, το οποίο, όπως επισημάνθηκ, δημιουργεί μαζί με το τουριστικό ένα διπλό πλαίσιο πίεσης στη γη της Κρήτης. «Ουσιαστικά έχουμε δύο μεγάλα πεδία, τουρισμό και ενέργεια, που απλώνονται παντού», ανέφερε η κα Βρέντζου, προσθέτοντας ότι ο σχεδιασμός δεν αφήνει επαρκή χώρο για άλλες δραστηριότητες, όπως ο πρωτογενής τομέας.
Το κρίσιμο διακύβευμα για την Κρήτη, όπως επεσήμανε η κα Βρέντζου, είναι το μέλλον της ισορροπίας στη χρήση γης στο νησί. «Το ερώτημα είναι πού θα καταλήξει η γη και αν τελικά θα διασφαλιστεί μια δίκαιη και ισόρροπη ανάπτυξη», υπογράμμισε, εκφράζοντας ανησυχία για πιθανή συγκέντρωση σε λίγους ισχυρούς παίκτες.
Χανιά: Στο επίκεντρο η βιώσιμη πόλη και ο προβληματισμός για τον υπερτουρισμό
Την ανάγκη να τεθεί σε προτεραιότητα η βιωσιμότητα των πόλεων και η καθημερινότητα των μόνιμων κατοίκων υπογράμμισε ο αντιδήμαρχος Πολεοδομίας Δήμου Χανίων, Νίκος Χαζιράκης, μιλώντας για ζητήματα αστικής ανάπτυξης και χωροταξίας, με ιδιαίτερη αναφορά στην περίπτωση των Χανίων.
Όπως ανέφερε, «το πιο σημαντικό για εμάς είναι μια βιώσιμη πόλη, μια πόλη βιώσιμη για τους κατοίκους πρωτίστως, ώστε να μπορούν να επιβιώνουν στην καθημερινότητά τους», επισημαίνοντας ότι αυτό αποτελεί τον βασικό άξονα κάθε πολιτικής συζήτησης για τον αστικό χώρο.
Αναφερόμενος στο φαινόμενο του υπερτουρισμού, το χαρακτήρισε ως μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της περιόδου. «Ο υπερτουρισμός μας απασχολεί ιδιαίτερα. Ο μαζικός τουρισμός δημιουργεί προβλήματα, παρόλο που φέρνει έσοδα και ενισχύει την οικονομία της πόλης», σημείωσε, προσθέτοντας ότι απαιτείται ισορροπία μεταξύ ανάπτυξης και βιωσιμότητας.
Παράλληλα, ανέφερε ότι το ζήτημα έχει ήδη τεθεί και σε κεντρικό πολιτικό επίπεδο, καθώς – όπως είπε – «το έθεσε και ο Δήμαρχος στο πρόσφατο συνέδριο του Economist που έγινε στα Χανιά», δείτε ΕΔΩ.
Χωροταξικές αλλαγές και επιπτώσεις στην ιδιοκτησία
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στις πρόσφατες παρεμβάσεις της πολιτείας στον χωροταξικό σχεδιασμό, όπως η κατάργηση παρεκκλίσεων, οι αλλαγές στα όρια οικισμών και ζητήματα που σχετίζονται με την οικοδομησιμότητα ακινήτων.
Ο κ. Χαζιράκης, σημείωσε ότι πρόκειται για παρεμβάσεις που από τη μία πλευρά επηρεάζουν αρνητικά την αξία και τον προγραμματισμό των ιδιοκτησιών, καθώς πολλοί πολίτες είχαν σχεδιάσει με βάση προηγούμενα δεδομένα. Από την άλλη, αναγνώρισε ότι «το κράτος έχει επεξεργαστεί ζητήματα βιωσιμότητας και αειφορίας», επισημαίνοντας ότι η άναρχη δόμηση χωρίς υποδομές οδηγεί σε περιβαλλοντική υποβάθμιση.
Αναφορά έκανε και στο ζήτημα της χρηματοδότησης των υποδομών, επισημαίνοντας ότι «το τέλος ανθεκτικότητας και γενικά έσοδα από τον τουρισμό δεν είναι πάντα ανταποδοτικά προς τον Δήμο που τα παράγει». Παράλληλα, υπογράμμισε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για παρεμβάσεις σε υποδομές και ζητήματα λειτουργίας της πόλης, με στόχο τη βελτίωση της καθημερινότητας.
Ο ίδιος, τόνισε σε την ανάγκη για συνεχόμενη διαβούλευση και προσεκτική διαχείριση των εξελίξεων. «Δεν αποκλείουμε τίποτα, όμως δεν αποδεχόμαστε τα πάντα χωρίς να τα συζητήσουμε και να θέσουμε τους όρους μας», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι στόχος παραμένει η ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη και τη βιωσιμότητα της πόλης.