Σε λίγες ώρες η Νέα Αριστερά έτσι όπως την γνωρίσαμε δεν θα υφίσταται. Η πλειοψηφία της Κοινοβουλευτικής Ομάδας θα αποχωρήσει, κάποιοι θα συνεχίσουν με πείσμα αλλά τίποτε δεν θα είναι όπως πριν.
Σε αυτές τις υπαρξιακές στιγμές κρίσεων και διασπάσεων στην Αριστερά συνήθως περισσεύει η ένταση και ξεφεύγουν χαρακτηρισμοί που πληγώνουν. Παλιότερα το πάθος οδηγούσε σε συγκρούσεις, ενίοτε σώμα με σώμα (Τασκένδη).
Σύντροφοι κάνουν χρόνια να μιλήσουν (Φλωράκης, Κύρκος) μέχρι ένα ωραίο πρωί που ξανασμίγουν στον Συνασπισμό της Αριστεράς και της Προόδου. Κρατείστε αυτό το ΣΥΝ. Μπορεί να μας χρησιμεύσει στο άμεσο μέλλον.
Ευτυχώς οι πιο αρνητικές παραδόσεις της Αριστεράς δεν φαίνεται να βρίσκουν εφαρμογή στην περίπτωση της Νέας Αριστεράς. Άλλες εποχές, αλλά μεγέθη, λιγότερο ιστορικό βάρος. Μπορεί να μην είναι εντελώς βελούδινο και συναινετικό το διαζύγιο όμως όλοι και όλες ήξεραν ότι η συνύπαρξη είχε τελειώσει προ πολλού, οι διαφορές ήταν αγεφύρωτες και ο γάμος νεκρός.
Η τελευταία μάλιστα παράταση, μετά το Συνέδριο, ήταν απολύτως αχρείαστη και αντιπαραγωγική, με μια τεχνητή συμφωνία των δυο πλευρών η οποία δεν τηρήθηκε μια ημέρα. Ευτυχώς οι τόνοι παραμένουν χαμηλοί και ελπίζω αυτό να συνεχιστεί.
Φαίνεται ότι και οι δυο πλευρές διάβασαν την ανάρτηση του σοφού συμφοιτητή μου Νίκου Γκιώνη (εκδόσεις Πόλις), ο οποίος τους είπε σε ελεύθερη μετάφραση: μην τσακωθείτε πολύ γιατί οι περισσότεροι θα ξαναβρεθείτε.
Υπάρχουν ερωτήματα που δεν είναι εύκολο να απαντηθούν στην προσπάθεια να διερευνηθούν οι λόγοι της αποτυχίας της Νέας Αριστεράς. Θα κάνω μια απόπειρα, όχι ως τρίτος αλλά ως συμμέτοχος σε αυτήν την προσπάθεια.
Άρα αναλαμβάνω το μέρος της ευθύνης που μου αναλογεί και ελπίζω πως κάθε καλόπιστος παρατηρητής αντιλαμβάνεται ότι έγκαιρα ζητούσα καθαρές λύσεις και σαφή προσανατολισμό αντί μιας παραλυτικής ισορροπίας Πάμε από την αρχή.
Έπρεπε να φύγουμε από τον ΣΥΡΙΖΑ; Η καλύτερα να μέναμε ώστε μαζί με άλλους συντρόφους να παλεύαμε για την αλλαγή ηγεσίας Κασσελλάκη;
Δεν είναι εύκολη η απάντηση ακόμα και με την εκ των υστέρων γνώση. Φοβάμαι ότι αν μέναμε η στήριξη στον Κασελλάκη θα ήταν μεγαλύτερη. . Δύσκολα μπορώ να φανταστώ πχ τον Πολάκη να αλλάζει στρατόπεδο, να ξεμπερδεύει με μια συγνώμη και να ψηφίζει μαζί με την Αχτσιόγλου. Μάλλον θα είχε παράταση ζωής η επώδυνη περιπέτεια Κασελλάκη. Κάποιοι έπρεπε να δώσουν το εναρκτήριο λάκτισμα ώστε να επέλθει το τελικό. Έστω χωρίς εμάς.
Φύγαμε για τον Κασελλάκη ή μήπως και για τον Τσίπρα; Εδώ θα είμαι κατηγορηματικός. Η συντριπτική πλειοψηφία των στελεχών που έστησε και στήριξε την Νέα Αριστερά αν δεν είχε παραιτηθεί ο Τσίπρας και δεν είχε προκύψει Κασελλάκης θα ήταν τώρα στον ΣΥΡΙΖΑ.
Μαζί και αυτοί που εκ των υστέρων ανακάλυψαν ότι «σε κάθε περίπτωση θα έφευγαν γιατί από τότε διαφωνούσαν με τον Τσίπρα επειδή εγκατέλειπε την ριζοσπαστική Αριστερά». Αν πράγματι ήταν έτσι, θα το είχαν κάνει. Κάποιοι λίγοι πράγματι έτσι σκέφτονταν. Αλλά ούτε αυτοί το δρομολογούσαν.
Το ατύχημα είναι ότι η παρουσία τους λειτούργησε εξ αρχής απωθητικά για συντρόφους και ψηφοφόρους που συμφωνούσαν μεν με το πολιτικό πλαίσιο της Νέας Αριστεράς αλλά τους τρόμαζε η πλαισίωση του σχήματος. Και το ατύχημα έγινε δυστύχημα όταν η εκλογική και οργανωτική απίσχναση της Νέας Αριστεράς οδήγησε στη νέα πλειοψηφία με σαφή πλέον αντίθεση με τον Τσίπρα και την πολιτική του, σημερινή αλλά και αλλοτινή.
Ηττήθηκε ο ΣΥΡΙΖΑ και κατ’ επέκταση ο Τσίπρας το 2015; Η ήταν ένας αναγκαίος συμβιβασμός που επέτρεψε στην πρώτη φορά Αριστερά να βγάλει την χώρα από τα μνημόνια, να προχωρήσει η Συμφωνία των Πρεσπών και να σώσει οτιδήποτε μπορούσε να σωθεί σε μια χρεοκοπημένη χώρα;
Το ερώτημα δεν ήταν θεωρητικό ή υποθετικό. Ήταν πολύ πραγματικό και απαντήθηκε από το Συνέδριο της Νέας Αριστεράς που απεφάνθη κατά πλειοψηφία ότι ήταν ήττα. Και ας είναι μέλη αυτής της πλειοψηφίας κορυφαίοι υπουργοί και στελέχη της κυβέρνησης Τσίπρα αλλά και κορυφαία κομματικά στελέχη εκείνης της εποχής. Αυτή η απόφαση ήταν αρχή δεινών, ήταν κατά την γνώμη η αρχή του τέλους.
Γιατί το Συνέδριο ενστερνίστηκε επισήμως και με την βούλα την θέση Βαρουφάκη, Κωνσταντοπούλου, και ΛΑΕ για την στροφή του 2015. Η επιδίωξη μέρους της σημερινής πλειοψηφίας της Νέας Αριστεράς να συνεργαστεί με τον Βαρουφάκη, προϋπέθετε την παραδοχή της «ήττας».
Υπήρχε ενιαία στρατηγική ή έστω τακτική στην Νέα Αριστερά; Τύποις και λεκτικά στην αρχική φάση υπήρχε μια ενιαία εκφώνηση που όμως δεν οδηγούσε σε σαφή ερμηνεία και κυρίως σε ενιαία δράση.
Μετά από ένα σημείο και πιο συγκεκριμένα όταν στην τρίτη ψηφοφορία για την υποστήριξη Κατσέλη για την Προεδρία της Δημοκρατίας ο Πρόεδρος Αλέξης Χαρίτσης έχασε την πλειοψηφία στην ΚΕ, το χάσμα ήταν οφθαλμοφανές και σύντομα κατέστη αγεφύρωτο.
Αρχικά και με συνεδριακή απόφαση το κόμμα ήταν υπέρ του Λαϊκού Μετώπου, των ευρύτατων συνεργασιών, της δημιουργίας μια μεγάλης κοινωνικής και πολιτικής πλειοψηφίας με κυβερνητική προοπτική. Ήθελε – θυμίζω την λέξη που κυριαρχούσε στον λόγο και τις αποφάσεις του κόμματος – να γίνει ο «καταλύτης» για μια ευρύτατη συμπαράταξη των προοδευτικών δυνάμεων.
Όμως η τότε μειοψηφία και σημερινή πλειοψηφία αμφισβήτησε ευθέως το εφικτό αυτής της γραμμής. Με το ΠΑΣΟΚ και τον ΣΥΡΙΖΑ του Φάμελλου δεν έβλεπε δυνατότητα συνεργασίας, η ήττα της κυβέρνησης Μητσοτάκη δεν ήταν στις προτεραιότητες της ενώ κυριαρχούσε το ταυτοτικό στοιχείο, η καθαρότητα της φυσιογνωμίας της ριζοσπαστικής Αριστεράς.
Το κοινωνικό διαχωριζόταν με σινικά τείχη από το πολιτικό, κάθε δε υποψία ενασχόλησης με το θέμα της κυβερνώσας Αριστεράς αντιμετωπιζόταν, στην καλύτερη περίπτωση, ως ύποπτος κυβερνητισμός.
Κυριάρχησε μια λατρεία του οργανωτικού προτάγματος. Η επωδός ήταν «πρώτα ασχολούμαστε με το σπίτι μας και μετά, όταν έρθει η ώρα θα δούμε για τις συνεργασίες». Εκ του αποτελέσματος ξέρουμε πλέον ότι ούτε κόμμα οικοδομήθηκε, ούτε συνεργασίες στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο έγιναν ούτε καν διευρύνσεις από το αριστερό φάσμα.
Ίσως γιατί όλα αυτά δεν χωρίζονται σε στάδια αλλά είναι μια ενιαία διαδικασία όπου η μια στόχευση τροφοδοτεί την άλλη και τούμπαλιν. Ίσως γιατί οι πολίτες δεν κινητοποιούνται για ιδεολογικές ταυτότητες αλλά με ταυτίσεις με στόχους και πρόσωπα που μπορούν να βελτιώσουν εδώ και τώρα την ζωή τους και να δώσουν και κυβερνητική λύση.
Σημειώστε ότι το διάστημα που η Νέα Αριστερά δέσμια μιας παραλυτικής ισορροπίας δεν μπορούσε να εφαρμόσει μια πολιτική ανοιχτών οριζόντων και αντίστοιχα το ΠΑΣΟΚ δεν χρησιμοποίησε την θέση της δοτής αξιωματικής αντιπολίτευσης για να ενώσει την υπόλοιπη αντιπολίτευση, δεν υπήρχε Τσίπρας.
Όσοι τότε εκώφευσαν στην απαίτηση για ενότητα δεν είναι αξιόπιστοι όταν την επικαλούνται τώρα μπροστά στις ανατροπές που επιφέρει η δυναμική παρουσία της ΕΛ.Α.Σ. Ο Τσίπρας λίγους μήνες πριν τις εκλογές είναι υποχρεωμένος να κινηθεί ανταγωνιστικά προς όλο τα κόμματα της αντιπολίτευσης, όμορα και μη. Μετά τις πρώτες εκλογές και το αποτέλεσμα η νέα πολιτική γεωγραφία θα επιβάλλει λύσεις. Θα είναι ένας νέος διπολισμός; Ίδωμεν.
Τέλος, θα μπορούσε να υπάρξει ενωτική διέξοδος στην Νέα Αριστερά; Δεν το νομίζω. Δυσαρέστησα και τις δυο πλευρές, όταν επέμενα ότι είναι μάταιη και ζημιογόνος για όλους η κλωτσιά στο ντενεκεδάκι ώστε να πάει λίγο πιο κάτω και να κερδηθεί λίγος χρόνος.
Χρόνος για να κινηθούν όλοι μαζί προς την ίδια κατεύθυνση, ήταν τελικά χρόνος χαμένος. Και ας κλείσω με μια πρόβλεψη που πάλι μπορεί να δυσαρεστήσει πολλούς και σε διαφορές πλευρές. Οι σύντροφοι και οι συντρόφισσες που με μεγάλη καθυστέρηση αποχωρούν από την Νέα Αριστερά , αν θέλουν να μείνουν πολιτικά ενεργοί, θα κινηθούν κατά πλειοψηφία προς την ΕΛ.ΑΣ.
Είναι πιο κοντά στις θέσεις του Τσίπρα, εξάλλου με μια έννοια είναι «δικά του παιδιά». Αντίστοιχα, οι σύντροφοι και οι συντρόφισσες που θα παραμείνουν στη Νέα Αριστερά πολιτικά λογικό είναι να κινηθούν προς την συνεργασία με Βαρουφάκη. Δεν βάζω όμως και στοίχημα λόγω των εμμονών του Προέδρου του ΜΕΡΑ25 και των απαιτήσεων που ήδη προβάλλει.
Δυστυχώς, όπως πάντα συμβαίνει στις κρίσεις, ένα μέρος και από τις δυο κατηγορίες θα πάει σπίτι του. Και είναι κρίμα γιατί είναι πολύτιμο πολιτικό προσωπικό. Μέχρι να ξανασμίξουμε οι περισσότεροι. Εκεί που θα λειτουργήσει σαν μαγνήτης το ΣΥΝ, της Συναντίληψης, της Συνεννόησης, της Συσπείρωσης, της Συμπαράταξης.