Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε χθες Τρίτη ότι αναστέλλει, «για βραχύ χρονικό διάστημα», την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση συνοδείας εμπορικών πλοίων για τον διάπλου του στενού του Ορμούζ, που διήρκεσε μόλις μια μέρα, προκειμένου να εξεταστεί η πιθανότητα να συναφθεί συμφωνία με το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Την παύση της επιχείρησης “Ελευθερία” στα Στενά του Ορμούζ ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ, εν μέσω διαπραγματεύσεων για οριστική συμφωνία με το Ιράν.
«Το Σχέδιο Ελευθερίαα ανασταλεί για βραχύ χρονικό διάστημα για να δούμε εάν και κατά πόσον ή όχι μπορεί να οριστικοποιηθεί και να υπογραφτεί η συμφωνία», ανέφερε ο ρεπουμπλικάνος πρόεδρος των ΗΠΑ μέσω Truth Social.
Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης χαρακτήρισαν την εξέλιξη ως νίκη, υποστηρίζοντας ότι η παύση αποδεικνύει πως ο Τραμπ «υποχώρησε» μετά από «συνεχείς αποτυχίες» να ανοίξει ξανά τον κρίσιμο θαλάσσιο δίαυλο για την παγκόσμια ναυτιλία.
Η ανακοίνωση του Αμερικανού προέδρου ήρθε την ώρα που ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωνε ότι η αρχική αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν –η «Operation Epic Fury»– έχει ολοκληρωθεί, καθώς πέτυχε τους στόχους της.
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Τραμπ ανέφερε ότι έλαβε την απόφαση «κατόπιν αιτήματος του Πακιστάν», το οποίο έχει διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, προσθέτοντας ότι ο ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών θα παραμείνει σε ισχύ.
Η ανακοίνωση ενδέχεται να προκαλέσει έκπληξη, καθώς έρχεται σε αντίθεση με τη στάση που είχαν εκφράσει νωρίτερα την ίδια ημέρα κορυφαίοι αξιωματούχοι, όπως ο Ρούμπιο, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων στρατηγός Νταν Κέιν, οι οποίοι διαβεβαίωναν ότι η επιχείρηση θα διασφάλιζε την ελευθερία ναυσιπλοΐας και εμπορίου στα Στενά του Ορμούζ και στον Περσικό Κόλπο.
«Θα προτιμούσαμε τον δρόμο της ειρήνης. Αυτό που προτιμά ο πρόεδρος είναι μια συμφωνία», δήλωσε ο Ρούμπιο σε δημοσιογράφους.
Το τι θα ακολουθήσει παραμένει ασαφές. Η αμερικανική κυβέρνηση είχε επισημάνει ότι το επιχείρηση «Ελευθερία» αποτελεί «ξεχωριστή και διακριτή» επιχείρηση από τον αποκλεισμό, ο οποίος στοχεύει στην οικονομική πίεση προς το Ιράν.
Η επιχείρηση είχε ως στόχο την αποκατάσταση της ροής πετρελαίου από την περιοχή και τη σταδιακή επαναφορά της παγκόσμιας οικονομίας σε ομαλούς ρυθμούς, μέσω της καθοδήγησης εγκλωβισμένων πλοίων έξω από τον Κόλπο, μέσω του σε μεγάλο βαθμό κλειστού περάσματος. Ωστόσο, εάν κατά τη διάρκεια της «παύσης» οι ναυτιλιακές εταιρείες και οι ασφαλιστικές αντιμετωπίσουν παρεμβάσεις από το Ιράν, θα είναι δύσκολο για την Ουάσινγκτον να υποστηρίξει ότι ο στόχος επετεύχθη.
Από την άλλη πλευρά, η αμερικανική πλευρά ενδέχεται να εκτιμά ότι η αναστολή της επιχείρησης –στην οποία η Τεχεράνη είχε εκφράσει έντονες αντιρρήσεις– θα μπορούσε να συμβάλει στην επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων.
Οι δηλώσεις του Ρούμπιο έγιναν μετά από μια σειρά επιθέσεων στα Στενά του Ορμούζ, που ενίσχυσαν τους φόβους για κατάρρευση της εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Η Τεχεράνη δεν σχολίασε άμεσα τις δηλώσεις, ωστόσο ο πρόεδρος της ιρανικής Βουλής, Μοχάμαντ Γκαλιμπάφ, είχε δηλώσει νωρίτερα: «Γνωρίζουμε καλά ότι η συνέχιση της σημερινής κατάστασης είναι ανυπόφορη για την Αμερική, ενώ εμείς μόλις ξεκινάμε».
Ο ίδιος υποστήριξε ότι «η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και η μεταφορά ενέργειας έχουν τεθεί σε κίνδυνο από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, μέσω παραβιάσεων της εκεχειρίας και του αποκλεισμού», προσθέτοντας ότι «οι κακόβουλες ενέργειές τους θα αποτύχουν».
Αργά το βράδυ της Τρίτης, ο βρετανικός οργανισμός UKMTO ανακοίνωσε ότι, σύμφωνα με επιβεβαιωμένη πηγή, φορτηγό πλοίο επλήγη από «άγνωστο βλήμα» στα Στενά του Ορμούζ, χωρίς να δοθούν άμεσα περισσότερες λεπτομέρειες.
Νωρίτερα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανέφεραν ότι τα αντιαεροπορικά τους συστήματα αντιμετώπισαν για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα πυραύλους και drones από το Ιράν, κατηγορώντας την Τεχεράνη για επίθεση σε πετρελαϊκό λιμάνι στο εμιράτο της Φουτζάιρα. Το Ιράν αρνήθηκε τις κατηγορίες, δηλώνοντας ότι «αν είχε πραγματοποιηθεί τέτοια ενέργεια, θα είχε ανακοινωθεί με σαφήνεια».
Η επιχείρηση «Epic Fury» ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, όταν ΗΠΑ και Ισραήλ εξαπέλυσαν εκτεταμένες αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιράν, με την Τεχεράνη να απαντά μπλοκάροντας τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Στις αρχές Απριλίου ανακοινώθηκε εκεχειρία, στο πλαίσιο της οποίας το Ιράν σταμάτησε επιθέσεις με πυραύλους και drones κατά χωρών του Κόλπου, χωρίς όμως να αποκατασταθεί πλήρως η ναυσιπλοΐα στην περιοχή.
Τη Δευτέρα, οι ΗΠΑ δήλωσαν ότι έπληξαν επτά ιρανικά ταχύπλοα, ενώ το Ιράν υποστήριξε ότι προχώρησε σε προειδοποιητικά πυρά κατά αμερικανικού πλοίου, με τις δύο πλευρές να διαψεύδουν τις αντίστοιχες κατηγορίες.
Ο Ρούμπιο ανέφερε ότι οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχουν προκαλέσει «καταστροφή γενεών» στην ιρανική οικονομία, καλώντας την ηγεσία της χώρας να αναθεωρήσει τη στάση της.
Από την πλευρά του, ο Χέγκσεθ δήλωσε ότι η εκεχειρία «δεν έχει τελειώσει», ενώ ο στρατηγός Κέιν σημείωσε ότι, παρότι το Ιράν έχει πραγματοποιήσει δέκα επιθέσεις κατά αμερικανικών δυνάμεων μετά την έναρξή της, αυτές δεν ξεπερνούν το όριο για επανέναρξη ευρείας σύγκρουσης.
Ο Τραμπ, απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, ανέφερε ότι μια παραβίαση της εκεχειρίας «θα γίνει γνωστή», εκφράζοντας παράλληλα την εκτίμηση ότι μια διαπραγματευτική λύση παραμένει εφικτή.
Οι δηλώσεις Αμερικανών αξιωματούχων δείχνουν ότι η Ουάσινγκτον δεν επιθυμεί την επιστροφή σε πλήρους κλίμακας στρατιωτικές επιχειρήσεις, που θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέα αναταραχή στις αγορές και να αυξήσουν τις τιμές ενέργειας.
Ο Τραμπ ανέφερε επίσης ότι συζητά το άνοιγμα των Στενών με την Ιαπωνία και ότι αναμένει να έχει θετική συνομιλία με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ κατά την επικείμενη επίσκεψή του στην Κίνα.