Την αναστολή της στρατιωτικής επιχείρησης «Ελευθερία» που είχε στόχο τη συνοδεία πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ που είχαν εγκλωβιστεί λόγω του πολέμου ανακοίνωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, μόλις μία ημέρα μετά την έναρξή της, στο πλαίσιο προσπαθειών για την επίτευξη συμφωνίας με το Ιράν που θα μπορούσε να τερματίσει τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Ο Τραμπ έκανε την ανακοίνωση στην πλατφόρμα του «Truth Social», γράφοντας ότι η απόφαση ελήφθη «με βάση το αίτημα» του Πακιστάν και άλλων χωρών, καθώς και «το γεγονός ότι έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος προς την κατεύθυνση μιας πλήρους και οριστικής συμφωνίας» με εκπροσώπους του Ιράν.
«Συμφωνήσαμε από κοινού ότι, ενώ ο αποκλεισμός θα παραμείνει σε πλήρη ισχύ, η Επιχείρηση «Ελευθερία» (η διέλευση πλοίων από το Στενό του Ορμούζ) θα ανασταλεί για σύντομο χρονικό διάστημα, προκειμένου να διαπιστωθεί αν η συμφωνία μπορεί να οριστικοποιηθεί και να υπογραφεί», έγραψε.
Μέση Ανατολή: Η κλιμάκωση της έντασης και οι δηλώσεις Ρούμπιο
Η ανακοίνωση του Τραμπ ήρθε εν μέσω κλιμάκωσης των εντάσεων στον Κόλπο, με τον αμερικανικό στρατό να δηλώνει ότι κατέστρεψε αρκετά ιρανικά σκάφη στο Στενό του Ορμούζ, καθώς και πυραύλους κρουζ και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανέφεραν ότι τα συστήματα αεροπορικής άμυνάς τους αντιμετώπισαν επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη από το Ιράν για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα, ενώ ένα άλλο εμπορικό πλοίο στο Στενό του Ορμούζ ανέφερε ότι χτυπήθηκε από «άγνωστο βλήμα».
Από την πλευρά του, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC) δημοσίευσε έναν νέο χάρτη του στενού, στον οποίο η περιοχή υπό ιρανικό έλεγχο εμφανίζεται διευρυμένη, και προειδοποίησε τα πλοία την Τρίτη να τηρούν τους διαδρόμους που έχει ορίσει, αλλιώς θα αντιμετωπίσουν «αποφασιστική αντίδραση».
Στην Ουάσιγκτον, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι οι ΗΠΑ έχουν ολοκληρώσει τις επιθετικές τους επιχειρήσεις κατά του Ιράν, που ονομάστηκαν «Επιχείρηση Epic Fury», και ότι «δεν θα πυροβολήσουμε, εκτός αν μας πυροβολήσουν πρώτοι».
«Το Ιράν όμως πρέπει να “πληρώσει το τίμημα” για τις προσπάθειές του να ελέγξει το στενό», είπε.
«Το Στενό του Ορμούζ δεν ανήκει στο Ιράν. Δεν έχουν το δικαίωμα να το κλείσουν, να ανατινάζουν πλοία και να τοποθετούν νάρκες», πρόσθεσε ο Ρούμπιο.
«Σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να ζούμε σε έναν κόσμο όπου αποδεχόμαστε: “Εντάξει, αυτό είναι φυσιολογικό – πρέπει να συντονιστείτε με το Ιράν. Πρέπει να τους πληρώσετε διόδια για να περάσετε από το στενό του Ορμούζ”. Αυτό δεν είναι μόνο απαράδεκτο στο στενό, αλλά δημιουργείτε ένα προηγούμενο που θα μπορούσε να επαναληφθεί σε πολλά άλλα μέρη του κόσμου», συνέχισε.
Στενά του Ορμούζ: Το κλείσιμο της θαλάσσιας οδού και οι δηλώσεις Τραμπ
Το θαλάσσιο στενό, μέσω του οποίου διέρχεται κανονικά περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ενεργειακών προμηθειών, έχει ουσιαστικά αποκλειστεί από το Ιράν από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο εναντίον της χώρας στις 28 Φεβρουαρίου.
Μετά την κατάπαυση του πυρός τον Απρίλιο, οι ΗΠΑ επέβαλαν δικό τους αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια, σε μια προσπάθεια να αναγκάσουν την Τεχεράνη να αποδεχτεί τους όρους της Ουάσιγκτον στις ειρηνευτικές συνομιλίες με τη μεσολάβηση του Πακιστάν, συμπεριλαμβανομένης της επαναλειτουργίας της κρίσιμης θαλάσσιας οδού και της διακοπής κάθε δραστηριότητας εμπλουτισμού ουρανίου.
Το κλείσιμο του στενού έχει διαταράξει το παγκόσμιο εμπόριο, προκαλώντας ραγδαία άνοδο στις τιμές του πετρελαίου και των λιπασμάτων και πυροδοτώντας φόβους για παγκόσμια ύφεση και επισιτιστική κρίση.
Νωρίτερα την Τρίτη, ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους στο Λευκό Οίκο ότι η στρατιωτική και οικονομική δράση των ΗΠΑ ανάγκαζε την Τεχεράνη να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
«Το Ιράν θέλει να κλείσει συμφωνία. Αυτό που δεν μου αρέσει στο Ιράν είναι ότι μου μιλάνε με τόσο μεγάλο σεβασμό, και μετά βγαίνουν στην τηλεόραση. Λένε: “Δεν μιλήσαμε στον πρόεδρο”», είπε. «Έτσι, παίζουν παιχνίδια. Αλλά αφήστε με να σας πω, θέλουν να κάνουν συμφωνία. Και ποιος δεν θα ήθελε; Όταν ο στρατός σας έχει εξαφανιστεί εντελώς, μπορούμε να τους κάνουμε ό,τι θέλουμε».
Ο Τραμπ, ο οποίος αντιμετωπίζει αυξανόμενη πίεση στο εσωτερικό της χώρας καθώς οι τιμές της βενζίνης αυξάνονται εν όψει των κρίσιμων ενδιάμεσων εκλογών, συνέχισε λέγοντας ότι ο στρατός του Ιράν είχε περιοριστεί στο να πυροβολεί με «σφεντόνες».
Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, από την πλευρά του, δήλωσε ότι η αναζωπύρωση της βίας στο Στενό του Ορμούζ δεν συνιστά παραβίαση της εκεχειρίας που ισχύει εδώ και τέσσερις εβδομάδες.
«Οι αμερικανικές δυνάμεις δεν θα χρειαστεί να εισέλθουν στα ιρανικά ύδατα. Δεν είναι απαραίτητο. Δεν επιδιώκουμε σύγκρουση. Ωστόσο, δεν μπορεί να επιτραπεί στο Ιράν να εμποδίζει την πρόσβαση αθώων χωρών και των εμπορευμάτων τους στις διεθνείς θαλάσσιες οδούς», δήλωσε στο Πεντάγωνο.
«Προς το παρόν, η εκεχειρία σίγουρα ισχύει, αλλά θα παρακολουθούμε την κατάσταση πολύ, πολύ προσεκτικά», πρόσθεσε.