Η πολεμική ένταση στον Περσικό Κόλπο και την Μέση Ανατολή δεν δημιουργεί ανησυχία μόνο για τις διεθνείς τιμές της ενέργειας και την ομαλή ροή πετρελαίου. Ads Πίσω από τη γεωπολιτική κρίση διαγράφεται και μια δεύτερη, λιγότερο ορατή αλλά εξίσου σοβαρή απειλή – το ενδεχόμενο μεγάλης διαταραχής στις παγκόσμιες τηλεπικοινωνίες και στην ψηφιακή οικονομία, λόγω ζημιών στα υποθαλάσσια καλώδια που περνούν από τα Στενά του Ορμούζ, τονίζει το Reuters σε ειδικό άρθρο του. Ads Πριν από λίγες ημέρες, το Ιράν προειδοποίησε ότι τα καλώδια που βρίσκονται στον βυθό της περιοχής αποτελούν ευάλωτο σημείο για το ψηφιακό οικοσύστημα του Κόλπου, προκαλώντας νέα ανησυχία για πιθανές επιθέσεις ή ατυχήματα σε κρίσιμες υποδομές. Ads Η συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδος θεωρείται ήδη ένα από τα σημαντικότερα σημεία διέλευσης πετρελαίου στον κόσμο. Ads Ωστόσο, η σημασία της δεν περιορίζεται στην ενέργεια.
Κάτω από τα νερά της περνούν ζωτικής σημασίας καλώδια οπτικών ινών, μέσω των οποίων διακινούνται τεράστιοι όγκοι δεδομένων που συνδέουν την Ασία με την Ευρώπη, μέσω των κρατών του Κόλπου και της Αίγυπτος.
Η αόρατη ραχοκοκαλιά του Διαδικτύου
Οι βυθοί των θαλασσών φιλοξενούν εκτεταμένα δίκτυα ηλεκτρικών και τηλεπικοινωνιακών καλωδίων.
Σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Τηλεπικοινωνιών (ITU), περίπου το 99% της παγκόσμιας διαδικτυακής κίνησης μεταφέρεται μέσω υποθαλάσσιων καλωδίων.
Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε βλάβη μπορεί να προκαλέσει επιβράδυνση ή διακοπή υπηρεσιών διαδικτύου, προβλήματα στο ηλεκτρονικό εμπόριο, καθυστερήσεις σε τραπεζικές και χρηματοπιστωτικές συναλλαγές, αλλά και γενικότερες οικονομικές απώλειες.
Η γεωπολιτική και ενεργειακή αναλύτρια Μάσα Κότκιν επισημαίνει ότι η ζημιά σε αυτά τα δίκτυα θα μπορούσε να έχει αλυσιδωτές συνέπειες σε ολόκληρες οικονομίες.
Τα κράτη του Κόλπου και το ψηφιακό στοίχημα
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία επενδύουν τα τελευταία χρόνια δισεκατομμύρια δολάρια στην τεχνητή νοημοσύνη, στα data centers και στις ψηφιακές υπηρεσίες, επιδιώκοντας να μειώσουν την εξάρτησή τους από το πετρέλαιο.
Κρατικές εταιρείες τεχνολογίας που εξυπηρετούν πελάτες σε ολόκληρη την περιοχή βασίζονται στην ταχύτατη μεταφορά δεδομένων μέσω των υποθαλάσσιων καλωδίων. Συνεπώς, οποιαδήποτε διακοπή θα έπληττε άμεσα και το νέο αναπτυξιακό μοντέλο των οικονομιών του Κόλπου.
Ποια καλώδια περνούν από τα Στενά του Ορμούζ
Ανάμεσα στα βασικά δίκτυα που διέρχονται από την περιοχή βρίσκονται:
Το σύστημα AAE-1, που ενώνει τη Νοτιοανατολική Ασία με την Ευρώπη μέσω Αιγύπτου, με κόμβους στα ΗΑΕ, στο Ομάν, στο Κατάρ και στη Σαουδική Αραβία
Το δίκτυο FALCON, που συνδέει την Ινδία και τη Σρι Λάνκα με τις χώρες του Κόλπου, το Σουδάν και την Αίγυπτο
Το Gulf Bridge International, που διασυνδέει όλα τα κράτη του Κόλπου, περιλαμβάνοντας και το Ιράν
Παράλληλα, νέα έργα βρίσκονται σε εξέλιξη, μεταξύ των οποίων και δίκτυο υπό την ηγεσία της Ooredoo.
Οι βασικοί κίνδυνοι
Παρότι το συνολικό μήκος των υποθαλάσσιων καλωδίων αυξήθηκε σημαντικά την περίοδο 2014-2025, ο αριθμός των βλαβών παραμένει σχετικά σταθερός, περίπου 150 έως 200 περιστατικά ετησίως, σύμφωνα με τη International Cable Protection Committee (ICPC).
Οι περισσότερες ζημιές δεν οφείλονται σε σαμποτάζ, αλλά σε ανθρώπινα λάθη ή ατυχήματα. Το 70% έως 80% των περιστατικών προκαλείται από αλιευτικές δραστηριότητες και άγκυρες πλοίων. Άλλες αιτίες είναι οι σεισμοί, τα ισχυρά θαλάσσια ρεύματα, τα υποθαλάσσια ηφαίστεια και οι τυφώνες.
Ο Άλαν Μόλντιν εξηγεί ότι οι εταιρείες προσπαθούν να περιορίσουν αυτούς τους κινδύνους θάβοντας τα καλώδια στον βυθό, θωρακίζοντάς τα ή επιλέγοντας ασφαλέστερες διαδρομές.
Ο πόλεμος αυξάνει τον κίνδυνο
Μέχρι στιγμής, παρά τη μεγάλη αναταραχή στην περιοχή, τα υποθαλάσσια καλώδια δεν έχουν πληγεί άμεσα. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ακόμη και έμμεσες ζημιές είναι πιθανές.
Πλοία που έχουν δεχθεί πλήγματα ή έχουν χάσει τον έλεγχο μπορεί να παρασύρουν άγκυρες και συρματόσχοινα στον βυθό, κόβοντας καλώδια. Αντίστοιχο περιστατικό σημειώθηκε το 2024 στην Ερυθρά Θάλασσα, όταν εμπορικό πλοίο που είχε δεχθεί επίθεση από τους Χούθι προκάλεσε ζημιές με την άγκυρά του.
Η Μάσα Κότκιν τονίζει ότι όσο συνεχίζονται οι στρατιωτικές επιχειρήσεις, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα ακούσιων καταστροφών.
Γιατί η επισκευή είναι δύσκολη
Η αποκατάσταση τέτοιων βλαβών σε εμπόλεμη ζώνη αποτελεί ιδιαίτερα σύνθετη υπόθεση.
Παρότι τεχνικά οι επισκευές είναι εφικτές, οι εταιρείες που διαθέτουν εξειδικευμένα πλοία και οι ασφαλιστικές εταιρείες εμφανίζονται απρόθυμες να αναλάβουν τον κίνδυνο, λόγω πιθανών επιθέσεων, μαχών ή ναρκών.
Ακόμη και μετά το τέλος μιας σύγκρουσης, θα απαιτούνταν νέες έρευνες στον βυθό για τον εντοπισμό ασφαλών διαδρομών και την αποφυγή συντριμμιών ή άλλων επικίνδυνων αντικειμένων.
Υπάρχουν εναλλακτικές;
Η πλήρης απώλεια συνδεσιμότητας θεωρείται απίθανη, επειδή υπάρχουν και χερσαία δίκτυα.
Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα δορυφορικά συστήματα δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τον τεράστιο όγκο δεδομένων που μεταφέρουν τα υποθαλάσσια καλώδια, ενώ το κόστος τους είναι σημαντικά υψηλότερο.
Δίκτυα χαμηλής τροχιάς όπως το Starlink μπορούν να προσφέρουν μερική λύση, αλλά προς το παρόν δεν έχουν τη δυνατότητα να εξυπηρετήσουν εκατομμύρια χρήστες ταυτόχρονα.
Η κρίση στον Κόλπο, επομένως, δεν απειλεί μόνο την ενέργεια και τις μεταφορές. Απειλεί και το αόρατο σύστημα που κρατά συνδεδεμένο τον σύγχρονο κόσμο.