Η τεχνητή νοημοσύνη συχνά χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για μαζικές απολύσεις σε τεχνολογικούς κολοσσούς, όπως η Microsoft και η Meta, τη στιγμή που επιστήμονες υποστηρίζουν ότι τα μοντέλα δεν είναι έτοιμα να αντικαταστήσουν τον ανθρώπινο παράγοντα. Οι ίδιοι οι εργαζόμενοι συχνά δέχονται πιέσεις να χρησιμοποιούν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, ακόμη και αν είναι χρονοβόρα ή αναποτελεσματικά.
Η τεχνητή νοημοσύνη «σαρώνει» την αμερικανική αγορά εργασίας, με μεγάλες εταιρείες να ανακοινώνουν τον τελευταίο χρόνο χιλιάδες απολύσεις, σύμφωνα με ρεπορτάζ της Guardian. H Microsoft απέλυσε 15.000 εργαζόμενους πέρυσι, ενώ η Amazon 30.000 τους τελευταίους έξι μήνες.
Η εταιρεία χρηματοοικονομικών υπηρεσιών Block απέλυσε το 40% του εργατικού δυναμικού της. Η Meta απέλυσε περισσότερους από 1.000 εργαζόμενους τους τελευταίους έξι μήνες και, σύμφωνα με έκθεση του Reuters, ενδέχεται να απολύσει το 20% του συνόλου των εργαζομένων της στο εγγύς μέλλον.
Μικρότερες εταιρείες όπως η Pinterest και η Atlassian προέβησαν επίσης σε πρόσφατες περικοπές, απολύοντας περίπου το 15% και το 10% του εργατικού δυναμικού τους, αντίστοιχα. Οι εκτιμήσεις τοποθετούν τον συνολικό αριθμό των απολύσεων στον τομέα της τεχνολογίας τον προηγούμενο χρόνο σε πάνω από 165.000.
Η ανησυχία εκτείνεται πέρα από τα όρια της Σίλικον Βάλεϊ. Οι εταιρείες τεχνολογίας μειώνουν το προσωπικό τους – εν αναμονή της αύξησης της αποδοτικότητας της τεχνητής νοημοσύνης ή για να δώσουν προτεραιότητα στις επενδύσεις σε τεχνητή νοημοσύνη – αλλά οι κινήσεις αυτές μπορούν να λειτουργήσουν ως «οδηγός» για άλλες επιχειρήσεις προκειμένου να προβούν σε παρόμοιες περικοπές.
Παρόλο που η τεχνητή νοημοσύνη έχει βοηθήσει στην επιτάχυνση του προγραμματισμού, στην ανάλυση μεγάλων συνόλων δεδομένων και στην υποστήριξη της έρευνας, πολλοί ειδικοί στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης υποστηρίζουν ότι δεν θα μπορέσει να αντικαταστήσει μεγάλα τμήματα του εργατικού δυναμικού.
Διαβάστε: Τεχνητή Νοημοσύνη / Το ψηφιακό άλμα που «στραγγίζει» τον πλανήτη
Τότε γιατί γίνονται χιλιάδες απολύσεις;
«Η μέγιστη υπερβολή που υπάρχει αυτή τη στιγμή, ότι δηλαδή η τεχνητή νοημοσύνη αντικαθιστά τους ανθρώπους, δεν είναι αλήθεια», υποστήριξε στη Guardian ο Ethan Mollick, αναπληρωτής καθηγητής στο Wharton και μελετητής της τεχνητής νοημοσύνης. «Δεν είναι επίσης αλήθεια ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα απειλήσει ποτέ τις θέσεις εργασίας. Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο περίπλοκη», είπε.
Οι OpenAI, Anthropic και Google έχουν υποσχεθεί ότι τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, όπως τα ChatGPT, Claude και Gemini, θα αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι θα εργάζονται, αυτοματοποιώντας χρονοβόρες εργασίες και μετατοπίζοντας την ανθρώπινη δραστηριότητα σε πιο σύνθετες εργασίες. Η «αυτοδύναμη» τεχνητή νοημοσύνη ή τα bots που ολοκληρώνουν εργασίες χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, υπόσχονται να μετασχηματίσουν ολόκληρους ρόλους ή επιχειρηματικές λειτουργίες.
Οι εργαζόμενοι στον τομέα της τεχνολογίας αντιμετωπίζουν την πρώτη φάση του «πειράματος» της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς ωθούνται να χρησιμοποιούν την τεχνολογία πιο συχνά ακόμη και όταν τους καθυστερεί.
Η τεχνητή νοημοσύνη βοηθά στη γρηγορότερη δημιουργία κώδικα, αλλά αυτό καθιστά πιο δύσκολη την παρακολούθηση των ελέγχων. Οι ανθρώπινοι έλεγχοι είναι σημαντικοί για να εξεταστούν πιθανές συγκρούσεις που μπορεί να έχει ο κώδικας με άλλα μέρη του συστήματος ή να εντοπιστούν σφάλματα που η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να ελέγξει.
Διαβάστε: Τεχνητή νοημοσύνη και εργασία / Η εναλλακτική οπτική, το μέλλον και οι εργαζόμενοι
Ένας σχεδιαστής της Amazon Web Services που απολύθηκε πρόσφατα, είπε ανώνυμα στη Guardian ότι η ομάδα του πειραματιζόταν με δύο εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης σε πρώιμες φάσεις δοκιμών. Κανένα από τα δύο εργαλεία δεν ήταν ακόμη πλήρως λειτουργικό ή χρήσιμο για τη δουλειά των εργαζομένων. Έτσι, όταν οι περικοπές έπληξαν την ομάδα του, βρέθηκε έκπληκτος και μπερδεμένος.
Ένας πρώην εργαζόμενος της Microsoft δήλωσε επίσης ότι, όσον αφορά τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από τον ίδιο και τους συναδέλφους του, είχε την «αίσθηση ότι τον παρακολουθούν» και ένιωθε πίεση να «υιοθετήσει την τεχνολογία, είτε του αρέσει είτε όχι».
Ορισμένες εταιρείες ήδη διαφημίζουν τα οφέλη που έχουν αποκομίσει από την τεχνητή νοημοσύνη. Η Google, για παράδειγμα, απέδωσε στην τεχνητή νοημοσύνη το 50% του κώδικα της στην τελευταία έκθεση αποτελεσμάτων της. Ο επικεφαλής μηχανικός της Block, δήλωσε ότι το 90% του κώδικα που υπέβαλε η εταιρεία δημιουργήθηκε «εν μέρει ή εξ ολοκλήρου με την υποστήριξη της τεχνητής νοημοσύνης».
Ωστόσο, στην τρέχουσα μορφή της, η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι τόσο αποτελεσματική όσο υποδηλώνει μέρος της διαφημιστικής εκστρατείας, δήλωσε ο Stephan Rabanser, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Πρίνστον.
«Η αξιοπιστία της AI θα είναι ένας βασικός περιοριστικός παράγοντας. Πιθανότατα, πολλές εταιρείες θα αντιμετωπίσουν αποτυχημένες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης ή προβληματικά αποτελέσματα», είπε ο Rabanser.
«Τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης χρειάζονται τεράστιες ποσότητες δεδομένων για να γίνουν αποδεκτά σε μία εργασία», είπε ο Stuart Russell, καθηγητής στο Μπέρκλεϊ και ερευνητής τεχνητής νοημοσύνης. «Συχνά, ακόμη και όταν ένα chatbot δεν διαθέτει τα απαραίτητα δεδομένα, θα απαντήσει με αυτοπεποίθηση ούτως ή άλλως, παράγοντας λανθασμένες απαντήσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε ελαττωματικές συναλλαγές και διαγραφή βάσεων δεδομένων», πρόσθεσε.
Ωστόσο, ορισμένες εταιρείες υιοθετούν ήδη προηγμένες εφαρμογές, βασιζόμενες στην τεχνητή νοημοσύνη για τη σύνταξη όλου του κώδικα τους και στη συνέχεια διαθέτοντας τα προϊόντα αυτά στην αγορά χωρίς ανθρώπινο έλεγχο, παρά τον κίνδυνο που ενέχουν οι περιορισμοί της τεχνητής νοημοσύνης. Τις αποκάλεσε «σκοτεινά εργοστάσια», καθώς λειτουργούν σε μεγάλο βαθμό χωρίς ανθρώπινη εποπτεία.
Ενώ ο «θόρυβος» των εταιρειών γίνεται όλο και πιο δυνατός, δεν είναι σαφές αν η τεχνητή νοημοσύνη είναι αυτή που πράγματι ώθησε σε περικοπές. Ορισμένες εταιρείες ενδέχεται να «εξωραΐζουν» τις απολύσεις, χρησιμοποιώντας την τεχνολογία ως βολική δικαιολογία, ανέφεραν ερευνητές και ειδικοί στην τεχνητή νοημοσύνη.
«Είναι εύκολο να συγχέουμε τις επιπτώσεις μιας τεχνολογίας όπως η τεχνητή νοημοσύνη με την αποδυνάμωση της αγοράς εργασίας», δήλωσε ο Ράιαν Ναν, διευθυντής έρευνας στο Budget Lab του Πανεπιστημίου Γέιλ, το οποίο μελετά τον αντίκτυπο της τεχνητής νοημοσύνης στις θέσεις εργασίας. «Πραγματικά δεν παρατηρούμε καμία διαφορετική εξέλιξη στην αγορά εργασίας που επηρεάζεται από την τεχνητή νοημοσύνη».
Αν μια εταιρεία αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες, το να πει ότι η τεχνητή νοημοσύνη οδήγησε σε περικοπές σίγουρα κάνει την ιστορία πιο ελκυστική, δήλωσε ο Thomas Malone, καθηγητής πληροφορικής στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης. «Πιστεύω ότι πολλοί άνθρωποι υπερεκτιμούν τον ρυθμό με τον οποίο θα αλλάξουν οι θέσεις εργασίας», είπε.
Οι πιθανές εξοικονομήσεις και τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα της τεχνητής νοημοσύνης είναι ελκυστικά για τους επενδυτές της Wall Street. Οι μειώσεις προσωπικού μπορούν να συνεπάγονται μεγαλύτερη παραγωγικότητα ανά υπάλληλο, η οποία στη συνέχεια οδηγεί σε υψηλότερα κέρδη, δήλωσε ο Joseph Feldman, αναλυτής της Telsey Advisory Group.
Αφού ο Jack Dorsey, Διευθύνων Σύμβουλος της Block, συνέδεσε τις απολύσεις της εταιρείας του άμεσα με τα οφέλη παραγωγικότητας της τεχνητής νοημοσύνης, η τιμή της μετοχής της εταιρείας αυξήθηκε κατά 20%. Ωστόσο, οι περικοπές από μόνες τους δεν ικανοποιούν πάντα την αγορά, η οποία αναζητά επίσης σημάδια βιωσιμότητας. Δύο εβδομάδες μετά την αρχική άνοδο της τιμής, η μετοχή της Block σημείωσε πτώση 6%, υποδηλώνοντας ότι η αγορά αναγνώρισε τον κίνδυνο εκτέλεσης.
Και την επομένη της είδησης για τις απολύσεις στην Oracle, η μετοχή της εταιρείας σημείωσε άνοδο 7,5%. Ωστόσο, η άνοδος αυτή ήταν βραχύβια, καθώς λίγες μέρες αργότερα η μετοχή είχε υποχωρήσει σχεδόν στα επίπεδα που είχε πριν τις απολύσεις. Η Amazon γνώρισε παρόμοια άνοδο της μετοχής της μετά τις τελευταίες περικοπές του Ιανουαρίου, αν και η μετοχή έχει υποχωρήσει στους μήνες που ακολούθησαν, καθώς η αγορά αμφισβητεί τα σχέδια δαπανών της για την τεχνητή νοημοσύνη.
Ακόμη και οι αγορές προσπαθούν να κατανοήσουν τον ενθουσιασμό που περιβάλλει την τεχνητή νοημοσύνη. Για όσους αναζητούν μια σαφή απάντηση για το πώς ακριβώς αυτή η τεχνολογία θα μεταμορφώσει την εργασία και την οικονομία, αυτή δεν έχει ακόμη καθοριστεί. Η τεχνολογία αλλάζει ορισμένες θέσεις εργασίας, αλλά θα χρειαστούν χρόνια για να φανεί ο μεγαλύτερος αντίκτυπος.