Η εμφάνιση ενός άγνωστου πληροφοριοδότη με το όνομα «κύριος Χ», η δολοφονία του βρετανού ταξίαρχου Στίβεν Σόντερς και οι σημαντικές παραλείψεις των ελληνικών αρχών διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην υπόθεση 17 Νοέμβρη, όπως αποκαλύπτεται στο ντοκιμαντέρ «Φάκελος 17Ν» στο τέταρτο επεισόδιο με τίτλο «Η αρχή του τέλους».
Δύο παράγοντες «κλειδί» ήταν η δολοφονία Σόντερς που έφερε στην Ελλάδα την τεχνογνωσία των βρετανικών διωκτικών αρχών, αλλά και ένα άτομο που παρείχε κρίσιμες πληροφορίες για τον τρόπο δράσης και το ρεπερτόριο της οργάνωσης.
Οι συνομιλίες με τον «κύριο Χ» – Τι είπαν Χρυσοχοΐδης και Νασιάκος
Ο «κύριος Χ» φέρεται να ήταν ένα κομβικό πρόσωπο στο πλάισιο της οργάνωσης, το οποίο ήρθε σε επαφή με τον Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και τον Φώτη Νασιάκο, παρέχοντας κρίσιμες πληροφορίες για τη δράση.
«Ο άνθρωπος αυτός μου άνοιξε τα μάτια», είπε ο κ. Χρυσοχοΐδης, περιγράφοντας μια σχέση συνεχούς επικοινωνίας με συναντήσεις που πραγματοποιούνταν σε απομονωμένα σημεία από αποθήκες στην ύπαιθρο έως δωμάτια ξενοδοχείων.
Σε ερώτηση του δημοσιογράφου Αλέξη Παπαχελά για το αν ο «κύριος Χ» κατέληξε στη φυλακή, ο κ. Χρυσοχοΐδης απέφυγε να δώσει περαιτέρω διευκρινίσεις.
Αντίστοιχα, ο Φώτης Νασιάκος –ο οποίος του είχε δώσει και το ψευδώνυμο «Κίτσος»– επισημαίνει ότι ο «κύριος Χ» δεν αποκάλυπτε ονόματα, αλλά «φωτογράφιζε» πρόσωπα και καταστάσεις. «Από ένα σημείο και μετά μιλούσε με ειλικρίνεια απέναντί μας, όπως και εμείς απέναντί του», τονίζει, προσθέτοντας πως επρόκειτο για μια ιδιαίτερη περίπτωση που συνέβαλε καθοριστικά στις έρευνες.
«Λειτουργήσαμε εμπειρικά» – Η δολοφονία Σόντερς και τα λάθη των ελληνικών αρχών
Σύμφωνα με το ντοκιμαντέρ, η δολοφονία του Στίβεν Σόντερς έφερε στο προσκήνιο και τη βρετανική εμπλοκή στις έρευνες, με τους βρετανούς να διαπιστώνουν σοβαρές παραλείψεις από την ελληνική πλευρά.
Ο κ. Χρυσοχοΐδης περιγράφοντας εκείνες τις στιγμές ανέφερε ότι στην πίσω πόρτα του αυτοκινήτου υπήρχε οπή από σφαίρα, η οποία εντοπίστηκε μόνο όταν το όχημα μεταφέρθηκε στην αυλή του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη. Όπως εξηγεί, οι δράστες θεώρησαν ότι το όχημα ήταν θωρακισμένο· όταν διαπίστωσαν ότι δεν ίσχυε κάτι τέτοιο, χρησιμοποίησαν πιστόλι για να σκοτώσουν τον Σόντερς. «Εκεί χάθηκε μια ευκαιρία για στοιχεία», επισήμανε.
Από την πλευρά του, ο αντιστράτηγος Ευστράτιος Κυριακάκης παραδέχτηκε ότι η αντιμετώπιση της υπόθεσης έγινε με καθαρά εμπειρικό τρόπο, χωρίς την τήρηση βασικών διαδικασιών: «Λειτουργούσαμε εντελώς εμπειρικά. Τοποθετούνταν ταινίες στον χώρο, αλλά πέρα από αυτό δεν τηρήθηκε καμία δεοντολογία».
Παράλληλα, ο Ρόμπερτ Κλίφορντ, επικεφαλής του FBI στην Αθήνα (2000-2004), αποκάλυψε πως υπήρχαν σοβαρές ενδείξεις ότι ο ίδιος θα αποτελούσε τον επόμενο στόχο:
«Έπειτα στις αρχές του 2001 συνέβησαν διάφορα γεγονότα που φαίνονταν να υποδηλώνουν ότι το προφίλ μου είχε αναδειχθεί σημαντικά στην Ελλάδα και ότι υπήρχε ανησυχία ότι εγώ θα μπορούσα να είμαι το επόμενο θύμα της 17 Νοέμβρη».
Το ντοκιμαντέρ αναδεικνύει τον ρόλο της Σκότλαντ Γιαρντ και της βρετανικής μυστικής υπηρεσίας ΜΙ6. Ο πρώην επικεφαλής της ΜΙ6, Σερ Ρίτσαρντ Ντίαρλαβ, αναφέρθηκε στη συμβολή της γαλλικής υπηρεσίας πληροφοριών, η οποία εντόπισε φωτογραφία προσώπου που θεωρούνταν ιδρυτής της «17 Νοέμβρη».
«Καταλήξαμε σε έναν βασικό ύποπτο», τόνισε.
Οι ελληνικές αρχές ενημερώθηκαν, επίσης, ότι ο Γιωτόπουλος είχε εκπαιδευτεί στην Κούβα, γεγονός που οδήγησε στην έναρξη ερευνών τόσο στην Αθήνα όσο και στην Αβάνα.
Στην Αθήνα η Αντιτρομοκρατική παρακολουθούσε ακόμη και τα περίπτερα που πουλούσαν γαλλικές εφημερίδες, αν και ο Γιωτόπουλος τελικά τις προμηθευόταν από βιβλιοπωλείο στο κέντρο.
Τελικά, ήταν μία τυχαία έκρηξη στον Πειραιά το καλοκαίρι του 2002 που ξετύλιξε οριστικά το «κουβάρι» της οργάνωσης…