Έπειτα από αλλεπάλληλες αναβολές, το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας συνεδριάζει τελικά σήμερα, Τετάρτη 11/2, στην Άγκυρα, σε μια συγκυρία που χαρακτηρίζεται από αυξημένη γεωπολιτική ρευστότητα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μεταβαίνει στην τουρκική πρωτεύουσα για συνάντηση με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με στόχο τη διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας και τη συγκράτηση των εντάσεων σε ένα εύθραυστο πλαίσιο ισορροπίας.
Τον Έλληνα πρωθυπουργό συνοδεύει πολυμελής κυβερνητική αποστολή, με δέκα υπουργούς και υφυπουργούς, προκειμένου να υπογραφούν συμφωνίες που αφορούν τομείς χαμηλής πολιτικής, αλλά υψηλής πρακτικής σημασίας, όπως το μεταναστευτικό.
Η τελευταία επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Άγκυρα είχε πραγματοποιηθεί τον Μάιο του 2024, όταν είχε περάσει το κατώφλι του «Λευκού Παλατιού», του φαραωνικού κυβερνητικού συγκροτήματος που δεσπόζει στην τουρκική πρωτεύουσα, για την τότε συνάντηση με τον Τούρκο πρόεδρο.
Έκτοτε, το διεθνές περιβάλλον έχει επιδεινωθεί αισθητά, με τις εξελίξεις να θυμίζουν περισσότερο μια παγκόσμια καταιγίδα παρά περίοδο σταθερότητας.
Στο επίπεδο των ελληνοτουρκικών σχέσεων, το αφήγημα των «ήρεμων νερών», που είχε διαμορφωθεί μετά από προηγούμενη συνάντηση των δύο ηγετών στο Μέγαρο Βαχντετίν στην Κωνσταντινούπολη, έχει δοκιμαστεί από «κυματισμούς», χωρίς ωστόσο να υπάρξουν μέχρι στιγμής σοβαρές ανατροπές.
Και οι δύο πλευρές, τουλάχιστον σε επίπεδο δηλώσεων –συμπεριλαμβανομένων και των Τούρκων αξιωματούχων– εμφανίζονται να επιδιώκουν τη διατήρηση αυτής της εύθραυστης ισορροπίας.
Ο πρωθυπουργός αναχωρεί από το αεροδρόμιο της Ελευσίνας και αναμένεται να φτάσει στην Άγκυρα συνοδευόμενος από 10 μέλη της κυβέρνησης.
Σύμφωνα με το επίσημο πρόγραμμα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα τον υποδεχθεί στις 15:15 (ώρα Ελλάδας).
Θα προηγηθεί κατ’ ιδίαν συνάντηση των δύο ηγετών και στη συνέχεια θα συνεδριάσει σε ολομέλεια το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας.
Οι κοινές δηλώσεις έχουν προγραμματιστεί μετά τις 17:00 και, σύμφωνα με πληροφορίες, η επίσκεψη έχει σχεδιαστεί με αυστηρή διπλωματική σκηνοθεσία, αν και ο Τούρκος πρόεδρος είναι γνωστός για τις απρόβλεπτες παρεμβάσεις του.
Παράλληλα με τις συνομιλίες των δύο ηγετών, οι υπουργοί των δύο πλευρών θα έχουν διμερείς επαφές σε ξεχωριστές αίθουσες του Λευκού Παλατιού.
Πολυμελής η Ελληνική κυβερνητική αποστολή
Στις προσθήκες της τελευταίας στιγμής στην ελληνική αποστολή περιλαμβάνονται ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης και η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη. Στην αποστολή συμμετέχουν επίσης ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, ο υπουργός Μετανάστευσης Θάνος Πλεύρης, ο υπουργός Πολιτικής Προστασίας Γιάννης Κεφαλογιάννης, ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας και ο υφυπουργός Εξωτερικών Χάρης Θεοχάρης. Παράλληλα, δεν αποκλείεται να βρίσκεται στην Άγκυρα και ο διοικητής της ΕΥΠ, Θεμιστοκλής Δεμίρης.
Μετά την ολοκλήρωση του επίσημου προγράμματος, ο Τούρκος πρόεδρος θα παραθέσει δείπνο προς τιμήν της ελληνικής αποστολής, στο οποίο θα παρευρεθεί και ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος.
Δεν υπάρχει στην ατζέντα των συζητήσεων η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών
Η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Λάνα Ζωχιού, ξεκαθάρισε ότι το ζήτημα της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών δεν περιλαμβάνεται στην επίσημη ατζέντα του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας.
Όπως σημείωσε, «αν τεθεί, προφανώς θα συζητηθεί, ωστόσο στην παρούσα φάση δεν υφίστανται οι αναγκαίες προϋποθέσεις για ουσιαστική πρόοδο». Παράλληλα, σχολιάζοντας τις πρόσφατες τοποθετήσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα ακολουθεί μια ενεργητική εξωτερική πολιτική, βασισμένη στις αρχές του Διεθνούς Δικαίου, από τις οποίες δεν πρόκειται να παρεκκλίνει, ιδίως όταν διακυβεύονται ζητήματα εθνικού συμφέροντος.
Η Αθήνα αναμένεται να θέσει στο τραπέζι τις τουρκικές NAVTEX που προκαλούν ένταση στο Αιγαίο και απαντώνται από την ελληνική πλευρά, καθώς και να παρουσιάσει τις ελληνικές θέσεις για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό και τα θαλάσσια πάρκα.
Από την πλευρά της, η Άγκυρα εμφανίζεται έντονα δυσαρεστημένη από τον αποκλεισμό της από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE και αντιδρά στη στρατηγική επιλογή της Ελλάδας να ευθυγραμμιστεί με το Ισραήλ, δεδομένων των σχέσεων της Τουρκίας με τη Χαμάς.
Στην ατζέντα αναμένεται επίσης να βρεθούν περιφερειακά ζητήματα, όπως οι εξελίξεις στο Ιράν, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή και ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Κεντρική επιδίωξη της επίσκεψης είναι Αθήνα και Άγκυρα να εκπέμψουν ένα κοινό μήνυμα ότι ο διάλογος μπορεί να συνεχίζεται ακόμη και σε συνθήκες διαφωνίας, χωρίς αυτό να οδηγεί αυτόματα σε κλιμάκωση.
Το μήνυμα αυτό απευθύνεται και προς όσους ανακυκλώνουν σενάρια περί «αμερικανικής επιδιαιτησίας» στην περιοχή.
Στο τραπέζι το ζήτημα της διαρκούς Τουρκικής NAVTEX
Ωστόσο, το σημερινό τετ α τετ Μητσοτάκη – Ερντογάν δεν διεξάγεται σε ευνοϊκό πολιτικό κλίμα.
Η Τουρκία, μετά το παραλίγο θερμό επεισόδιο στην Κάσο τον Ιούλιο του 2024, συνεχίζει να προβάλλει τις αναθεωρητικές της θέσεις, ενώ μόνο το τελευταίο δεκαήμερο προχώρησε σε μια σειρά κινήσεων που σκίασαν το περιβάλλον της συνάντησης.
Εξέδωσε μια πρωτοφανή NAVTEX με την οποία επιχειρεί να δεσμεύσει επ’ αόριστον περίπου το μισό Αιγαίο, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας επιτέθηκε στον Έλληνα πρωθυπουργό για τις δηλώσεις του περί δικαιώματος επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, ενώ ο εκπρόσωπος του κυβερνώντος κόμματος, Ομέρ Τσελίκ, επανέφερε το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Αιγαίου, αφήνοντας αιχμές κατά του υπουργού Άμυνας Νίκου Δένδια.
Απών ο Δένδιας από την επίσκεψη
Ο Χακάν Φιντάν κατηγόρησε ανοιχτά τον Νίκο Δένδια ότι παρεμποδίζει τη βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, αντιπαραβάλλοντας μάλιστα τους Κυριάκο Μητσοτάκη και Γιώργο Γεραπετρίτη ως εκείνους που, όπως είπε, διαθέτουν «την πρόθεση και την ικανότητα να λύσουν το πρόβλημα».
Σημειώνεται ότι ο υπουργός Άμυνας δεν περιλαμβάνεται στην ελληνική αποστολή που μεταβαίνει στην Άγκυρα, γεγονός που εξηγείται από το πρόγραμμά του στις Βρυξέλλες, όπου συμμετέχει σήμερα στη συνεδρίαση των υπουργών Άμυνας της ΕΕ στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων –μεταξύ άλλων για το πρόγραμμα SAFE, στο οποίο επιδιώκει να ενταχθεί η Τουρκία– και αύριο στη σύνοδο των υπουργών Άμυνας του ΝΑΤΟ.
Στη συνάντηση των δύο ηγετών θα συμμετάσχουν επίσης οι υπουργοί Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας, Γιώργος Γεραπετρίτης και Χακάν Φιντάν, καθώς και οι διπλωματικοί τους σύμβουλοι, ο πρέσβης Μίλτον Νικολαΐδης και ο Ακίφ Τσαταγάι Κιλίτς.
Θα ακολουθήσει η συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας και στις 17:00, ώρα Ελλάδας, οι δύο ηγέτες θα προχωρήσουν σε δηλώσεις προς τα μέσα ενημέρωσης, πριν από το επίσημο δείπνο που θα παραθέσει ο Τούρκος πρόεδρος προς τιμήν του πρωθυπουργού και της ελληνικής αντιπροσωπείας.