Για πολλούς ανθρώπους η λέξη «κολονοσκόπηση» προκαλεί αμηχανία ή και φόβο. Η εξέταση, κατά την οποία ο γιατρός χρησιμοποιεί έναν λεπτό εύκαμπτο σωλήνα με μικροσκοπική κάμερα για να ελέγξει το παχύ έντερο και το ορθό, θεωρείται από τις πιο δυσάρεστες προληπτικές διαδικασίες. Ωστόσο, οι γαστρεντερολόγοι επιμένουν ότι η κολονοσκόπηση σώζει ζωές και δεν είναι τόσο τρομακτική όσο φαντάζονται πολλοί.
Η American Cancer Society συστήνει σε άτομα μέσου κινδύνου να ξεκινούν προληπτικό έλεγχο για καρκίνο του παχέος εντέρου από την ηλικία των 45 ετών. Και αυτό γιατί ο καρκίνος του παχέος εντέρου αυξάνεται ανησυχητικά, ιδιαίτερα σε νεότερες ηλικίες.
Οι γιατροί τονίζουν πρώτα απ’ όλα ότι η κολονοσκόπηση δεν ανιχνεύει μόνο τον καρκίνο· μπορεί να τον προλάβει. Κατά τη διάρκεια της εξέτασης, οι ειδικοί αναζητούν πολύποδες, μικρές συσσωρεύσεις κυττάρων που σχηματίζονται στο εσωτερικό του εντέρου. Οι περισσότεροι πολύποδες είναι καλοήθεις, όμως ορισμένοι μπορούν με τα χρόνια να εξελιχθούν σε κακοήθεια. Όταν εντοπιστούν έγκαιρα, αφαιρούνται επιτόπου, αποτρέποντας πιθανή μελλοντική ανάπτυξη καρκίνου.
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της διαδικασίας είναι η σωστή προετοιμασία. Οι γιατροί επιμένουν ότι το έντερο πρέπει να είναι εντελώς καθαρό ώστε να υπάρξει καθαρή εικόνα κατά την εξέταση. Αυτό σημαίνει ειδική δίαιτα και λήψη καθαρτικού διαλύματος την προηγούμενη ημέρα. Αν και η διαδικασία θεωρείται το πιο δυσάρεστο κομμάτι της κολονοσκόπησης, οι ειδικοί λένε πως αξίζει να γίνει σωστά από την πρώτη φορά, διαφορετικά μπορεί να χρειαστεί επανάληψη της εξέτασης.
Η προετοιμασία ξεκινά αρκετές ημέρες πριν. Συνιστάται διατροφή χαμηλή σε φυτικές ίνες, αποφεύγοντας δημητριακά ολικής άλεσης, ωμά λαχανικά, φρούτα, ξηρούς καρπούς και σπόρους. Αυτές οι τροφές αφήνουν υπολείμματα στο έντερο και δυσκολεύουν τον καθαρισμό του. Παράλληλα, οι γιατροί συμβουλεύουν αυξημένη κατανάλωση νερού για να αποφευχθεί η αφυδάτωση.
Την ημέρα πριν από την εξέταση επιτρέπονται μόνο διαυγή υγρά: ζωμός, τσάι, καφές χωρίς γάλα, αναψυκτικά ή καθαροί χυμοί χωρίς ίνες. Μάλιστα, αρκετοί ασθενείς βρίσκουν παρηγοριά σε ζελεδάκια ή παγωτά χωρίς κόκκινο, μπλε ή μωβ χρώμα, καθώς οι συγκεκριμένες χρωστικές μπορεί να μπερδέψουν την εικόνα και να μοιάζουν με αίμα κατά την εξέταση, όπως αναφέρει δημοσίευμα του Time.
Το καθαρτικό διάλυμα αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη δοκιμασία. Κάποιοι το αντέχουν εύκολα, ενώ άλλοι το περιγράφουν ως ιδιαίτερα δυσάρεστη εμπειρία. Οι γιατροί προτείνουν να πίνεται παγωμένο και με καλαμάκι ώστε να μειώνεται η έντονη γεύση. Επίσης, άτομα που αντιμετωπίζουν χρόνια δυσκοιλιότητα καλό είναι να ενημερώσουν τον γιατρό τους, καθώς μπορεί να χρειαστούν επιπλέον προετοιμασία.
Παρά την ταλαιπωρία της προετοιμασίας, η ίδια η κολονοσκόπηση είναι συνήθως πολύ πιο εύκολη απ’ όσο περιμένουν οι περισσότεροι. Η διαδικασία διαρκεί περίπου μισή ώρα και στις Ηνωμένες Πολιτείες οι περισσότεροι ασθενείς λαμβάνουν βαθιά μέθη, κοιμούνται δηλαδή ελαφρά κατά τη διάρκειά της. Πολλοί μετά ξυπνούν χωρίς να θυμούνται σχεδόν τίποτα και εκπλήσσονται που τελείωσε τόσο γρήγορα.
Οι γαστρεντερολόγοι προσπαθούν επίσης να μειώσουν την αμηχανία των ασθενών. Όπως λένε, η κολονοσκόπηση αποτελεί καθημερινή ιατρική πράξη και οι γιατροί πραγματοποιούν δεκάδες τέτοιες εξετάσεις κάθε εβδομάδα. Για εκείνους πρόκειται για ρουτίνα, ενώ για τον ασθενή είναι μια σημαντική επένδυση στην υγεία του.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι κανείς δεν πρέπει να νιώθει ενοχές αν έχει καθυστερήσει την εξέταση. Πολλοί άνθρωποι την αναβάλλουν λόγω φόβου ή αμηχανίας. Το σημαντικό είναι να μην εγκαταλείπουν την ιδέα του προληπτικού ελέγχου. Ο σκοπός της κολονοσκόπησης είναι να εντοπιστούν πιθανά προβλήματα πριν εμφανιστούν συμπτώματα και πριν εξελιχθούν σε σοβαρή ασθένεια.
Όπως επισημαίνουν οι γιατροί, λίγες ώρες ταλαιπωρίας μπορούν να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα στην έγκαιρη πρόληψη και σε μια επικίνδυνη διάγνωση αργότερα.