Μια σχετικά άγνωστη αλλά εξαιρετικά συχνή οδοντική διαταραχή φαίνεται να επηρεάζει εκατομμύρια παιδιά σε όλο τον κόσμο, προκαλώντας αδυναμία και αποχρωματισμό στα μόνιμα δόντια. Ads Πρόκειται για την υπομεταλλικοποίηση γομφίων και τομέων (Molar Incisor Hypomineralisation – MIH), μια πάθηση που εμφανίζεται σχεδόν με την ίδια συχνότητα με την τερηδόνα, αλλά παραμένει άγνωστη στο ευρύ κοινό και συχνά διαγιγνώσκεται λανθασμένα ακόμη και από επαγγελματίες της στοματικής υγείας. Ads Η εικόνα είναι χαρακτηριστική: τα λευκά νεογιλά δόντια πέφτουν φυσιολογικά, όμως στη θέση τους εμφανίζονται μόνιμα δόντια με κιτρινωπό ή καφετί χρώμα, εύθραυστα και ιδιαίτερα ευαίσθητα. Ads Σε αντίθεση με ό,τι πιστεύουν πολλοί γονείς, η MIH δεν σχετίζεται με ελλιπές βούρτσισμα, υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης ή κακές συνήθειες στοματικής υγιεινής. Η αιτία της βρίσκεται πολύ νωρίτερα, κατά τη φάση σχηματισμού των δοντιών, πριν αυτά ακόμη ανατείλουν στο στόμα. Ads Στην πανεπιστημιακή οδοντιατρική κλινική του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης, οι ειδικοί αντιμετωπίζουν καθημερινά παιδιά και εφήβους που χρειάζονται θεραπεία για την πάθηση.
Υπολογίζεται ότι περίπου το 28% των παιδιών στη Σκανδιναβία παρουσιάζει MIH, γεγονός που την καθιστά μία από τις πιο διαδεδομένες οδοντικές παθήσεις.
Έρευνες δείχνουν ότι το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα συχνό στην Ευρώπη, ενώ εμφανίζεται σε μικρότερα ποσοστά σε χώρες της Αφρικής και της Ασίας.
Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη καταλήξει στους λόγους αυτής της διαφοράς, αν και εκτιμούν ότι σχετίζεται με διαφορετικά συστήματα διάγνωσης και καταγραφής, με τη συχνότητα παιδικών ασθενειών αλλά και με γενετικούς παράγοντες.
Παρά τη μεγάλη εξάπλωσή της, η MIH εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αινίγματα της σύγχρονης οδοντιατρικής. Είναι γνωστό ότι επηρεάζει μεγάλο αριθμό παιδιών και μπορεί να αφήσει μόνιμα σημάδια στα δόντια τους, όμως παραμένει ασαφές γιατί ορισμένα παιδιά εμφανίζουν τη διαταραχή ενώ άλλα όχι.
Τι είναι η υπομεταλλικοποίηση γομφίων και τομέων
Το σμάλτο αποτελεί το εξωτερικό προστατευτικό περίβλημα των δοντιών και είναι το πιο σκληρό υλικό του ανθρώπινου σώματος.
Στα παιδιά με MIH, όμως, η ανάπτυξή του διαταράσσεται, με αποτέλεσμα να περιέχει λιγότερα μεταλλικά στοιχεία και να είναι πιο αδύναμο.
Η βλάβη συμβαίνει πολύ νωρίς στη ζωή, όταν τα μόνιμα δόντια σχηματίζονται μέσα στις γνάθους, συνήθως από τη γέννηση έως περίπου την ηλικία των δύο ετών.
Ως αποτέλεσμα, τα δόντια εμφανίζουν διαφορετικό χρώμα και σπάνε πιο εύκολα. Συνήθως επηρεάζονται οι πρώτοι μόνιμοι γομφίοι – τα γνωστά «δόντια των έξι ετών» – καθώς και οι μπροστινοί τομείς.
Πέρα από τις εμφανείς αλλοιώσεις, πολλά παιδιά αποφεύγουν ακόμη και το βούρτσισμα επειδή προκαλεί πόνο, ενώ συχνά παρουσιάζουν έντονη ευαισθησία σε ζεστά ή κρύα φαγητά και ποτά.
Πιθανές αιτίες
Οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει πέντε βασικούς παράγοντες που ενδέχεται να συνδέονται με την εμφάνιση της MIH:
Παρατεταμένες ασθένειες στα πρώτα χρόνια ζωής, όπως υψηλός πυρετός, λοιμώξεις ή επαναλαμβανόμενα επεισόδια ασθένειας
Μακροχρόνια χρήση αντιβιοτικών
Επιπλοκές κατά την εγκυμοσύνη ή τον τοκετό, όπως η έλλειψη οξυγόνου ή η πρόωρη γέννηση
Περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση, αλλά και ελλείψεις θρεπτικών συστατικών, για παράδειγμα βιταμίνης D, που επηρεάζουν τη σωστή δημιουργία του σμάλτου
Γενετική προδιάθεση, η οποία ενδέχεται να καθιστά ορισμένα παιδιά πιο ευάλωτα
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
Με τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα, η MIH δεν μπορεί να προληφθεί. Δεν υπάρχει κάποια ενέργεια που να μπορεί να αποτρέψει την εμφάνισή της.
Ωστόσο, υπάρχουν τρόποι να περιοριστούν οι επιπτώσεις της.
Η σχολαστική στοματική υγιεινή και η χρήση φθοριούχου οδοντόκρεμας θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές, καθώς το αποδυναμωμένο σμάλτο είναι πιο ευάλωτο στη φθορά και την τερηδόνα.
Οι ειδικοί τονίζουν επίσης τη σημασία της θετικής σχέσης του παιδιού με τον οδοντίατρο.
Οι γονείς καλό είναι να παρουσιάζουν την οδοντιατρική φροντίδα ως κάτι που βοηθά και προστατεύει τα δόντια και να ενθαρρύνουν τα παιδιά να περιγράφουν με ακρίβεια τυχόν πόνο ή ενόχληση.
Πώς αντιμετωπίζεται
Η θεραπεία εξαρτάται από τη σοβαρότητα της πάθησης.
Σε ήπιες περιπτώσεις εφαρμόζονται φθοριούχα σκευάσματα υψηλής συγκέντρωσης ή ειδικές προστατευτικές επικαλύψεις που μειώνουν τον κίνδυνο τερηδόνας.
Όταν η βλάβη είναι μέτριας βαρύτητας, απαιτούνται προσωρινά σφραγίσματα, συνήθως με τοπική αναισθησία λόγω της αυξημένης ευαισθησίας των δοντιών.
Στις σοβαρές μορφές της νόσου τοποθετούνται μεγαλύτερες αποκαταστάσεις ή ακόμη και ανοξείδωτες μεταλλικές στεφάνες, οι οποίες προστατεύουν το δόντι από περαιτέρω φθορά, πόνο και τερηδόνα.
Σε σπάνιες περιπτώσεις, όταν η πρόγνωση ενός δοντιού θεωρείται ιδιαίτερα δυσμενής, μπορεί να προταθεί η εξαγωγή του, συνήθως μεταξύ 8 και 10 ετών.
Οι μπροστινοί τομείς συνήθως εμφανίζουν ηπιότερες βλάβες και συχνά δεν χρειάζονται άμεση θεραπεία.
Καθώς όμως τα παιδιά μεγαλώνουν, πολλοί ζητούν αισθητική αποκατάσταση.
Σε αυτές τις περιπτώσεις εφαρμόζονται τεχνικές λεύκανσης ή ειδικές ρητίνες που διεισδύουν στο σμάλτο, καλύπτοντας τις δυσχρωμίες και επαναφέροντας πιο φυσική εμφάνιση.
Στην ενήλικη ζωή, οι σοβαρά προσβεβλημένοι γομφίοι μπορεί να χρειαστούν πορσελάνινες αποκαταστάσεις ή στεφάνες.
Το μεγάλο ζητούμενο
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι απαιτείται περισσότερη έρευνα για να αποσαφηνιστεί η πραγματική έκταση του προβλήματος και να καθιερωθούν ενιαία κριτήρια διάγνωσης και καταγραφής.
Παράλληλα, παραμένουν αναπάντητα κρίσιμα ερωτήματα: ποιοι είναι οι βασικοί παράγοντες που πυροδοτούν την πάθηση και γιατί επηρεάζονται μόνο ορισμένα παιδιά;
Η καλύτερη κατανόηση της MIH θα μπορούσε στο μέλλον όχι μόνο να βελτιώσει τις θεραπευτικές επιλογές, αλλά και να συμβάλει στην πρόληψη μόνιμων οδοντικών προβλημάτων, μειώνοντας την ανάγκη για επαναλαμβανόμενες και συχνά δύσκολες οδοντιατρικές παρεμβάσεις σε παιδιά και ενήλικες.