Βιολάντα: «Φωτιά» η κατάθεση του μηχανικού που είχε κάνει προσφορά για αλλαγές στις εγκαταστάσεις προπανίου – Οι τεχνικές ελλείψεις και ο κίνδυνος για ακαριαία ανάφλεξη
Ο μηχανολόγος μηχανικός, ο οποίος κατέθεσε στο πλαίσιο της έρευνας για τη φονική έκρηξη στη μπισκοτοβιομηχανία, κλήθηκε από τη ΔΑΕΕ προκειμένου να εκτελέσει δοκιμές στο επίμαχο δίκτυο των υπερκείμενων δεξαμενών παρουσία πραγματογνωμόνων και της Εισαγγελέως. Σύμφωνα με πληροφορίες, υποστήριξε, ότι η γενική εικόνα της υπόγειας σωλήνας παρουσίαζε έντονη διάβρωση, είχε τοποθετηθεί μέσα στο χώμα χωρίς τους απαιτούμενους κανόνες ασφαλείας και προδιαγραφών (αντιοξειδωτική βαφή & ταινία επικάλυψης), ενώ δεν υπήρχε κάτω και άνω του δικτύου άμμος τύπου Β λατομείου, ούτε σήμανση άνω του σωλήνα, ενώ στο ίδιο βάθος με την σωλήνα προπανίου περνούσαν και οι καλωδιώσεις ρεύματος καθέτως χωρίς να γνωρίζει πού πήγαιναν.
Όταν ρωτήθηκε σχετικά με την επιχείρηση, ο μηχανικός εξήγησε ότι τον σύστησε στην επιχείρηση κάποιος, ο οποίος προμήθευε με υγραέριο την «Βιολάντα», λέγοντάς του να επιληφθεί κάποιου θέματος που αφορά τις εγκαταστάσεις υγραερίου.
Το σύστημα τροφοδότησης των καυστήρων είχε πάρα πολλές τεχνικές ελλείψεις
Όταν μετέβη στο εργοστάσιο τον Μάιο του 2025, του ζητήθηκε, όπως αναφέρει, να βελτιώσει την εγκατάσταση υγραερίου όλων των κτιρίων «καθώς παρουσίαζαν προβλήματα απόδοσης των καυστήρων και επιπλέον πάγωναν οι δεξαμενές». «Εγώ αποτύπωσα κατόπιν αυτοψίας στο χώρο σε σχέδιο μηχανικού τις δύο υπέργειες δεξαμενές του κτιρίου Β όσο και τις τέσσερις υπόγειες του Α κτιρίου. Σε συνέχεια προχώρησα σε αποτύπωση της εσωτερικής εγκατάστασης των σωληνώσεων του προπανίου και στα δύο κτίρια… Οι δύο υπέργειες δεξαμενές του Β κτιρίου και οι τέσσερις υπόγειες δεξαμενές του Α κτιρίου συνδέονταν μεταξύ τους και παροχέτευαν και τα δύο κτίρια αλληλοσυμπληρώνοντας», τόνισε, σύμφωνα με πληροφορίες, εξηγώντας πως στη συνέχεια και συγκεκριμένα στις 17 Ιουλίου παρέδωσε μία προσφορά ύψους 32.000 ευρώ, προκειμένου να βελτιώσει το σύστημα τροφοδότησης των 12 καυστήρων του κτιρίου Β (αυτό όπου συνέβη η μοιραία έκρηξη) με μείγμα βουτάνιο-προπάνιο (υγραέριο) προς αντικατάσταση του υφιστάμενου δικτύου που ήταν μόνο με προπάνιο.
«Ο λόγος της προσφοράς μου ήταν προκειμένου να κατασκευαστεί σωστά με ασφαλή τρόπο, όπως ορίζεται στην νομοθεσία όλο το δίκτυο του κτιρίου Β, το οποίο φαίνονταν ότι είχε κατασκευαστεί από άτομα τα οποία δεν γνωρίζω και είχε πάρα πολλές τεχνικές ελλείψεις που παρουσίαζαν αυξημένο κίνδυνο στην εγκατάσταση», είπε.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τον ίδιο, η ηλεκτροβάνα δεν ήταν στον κεντρικό κλάδο, αλλά σε επιμέρους κλάδους και δεν ήταν συνδεδεμένη σε πίνακα προκειμένου να ενεργοποιηθεί. Επίσης, πάντα σύμφωνα με τον συγκεκριμένο μηχανολόγο μηχανικό που κλήθηκε για εργασίες στη «Βιολάντα», στις υπέργειες δεξαμενές δεν υπήρχε σύστημα καταιονισμού, το οποίο να ενεργοποιείται μέσω ηλεκτροβάνας και θερμοστάτη περιβάλλοντος.
Η παροχή του προπανίου εισερχόταν εντός του χώρου της παραγωγής
Εκτός από τις παραπάνω τεχνικές ελλείψεις, έκανε λόγο για τις ενδεδειγμένες προδιαγραφές που θα έπρεπε να υπάρχουν στην υπόγεια σωλήνωση. «Ακόμα μια σημαντική παράμετρος επικινδυνότητας της εγκατάστασης ήταν ότι η παροχή του προπανίου εισερχόταν εντός των εγκαταστάσεων εντός του χώρου της παραγωγής με πίεση λειτουργίας 1,5 bar το οποίο είναι πολύ επικίνδυνο σε περίπτωση διαρροής μέσα στο εσωτερικό των εγκαταστάσεων που παρουσιάζει ακαριαία ανάφλεξη και ελάχιστο χρόνο διαφυγής των εργαζομένων από τις εξόδους», υποστήριξε, διευκρινίζοντας πως στην μελέτη του πρότεινε η είσοδος του υγραερίου να εισέρχεται στο εσωτερικό με πίεση 100 milibar που σημαίνει ότι η πίεση θα ήταν 15 φορές μικρότερη από την υφιστάμενη, άρα θα μειωνόταν αισθητά ο κίνδυνος για τους εργαζόμενους.
Όπως φέρεται να κατέθεσε ο 67χρονος μηχανικός, ο ιδιοκτήτης της Βιολάντα θεώρησε ότι πιθανόν ήταν ακριβή η προσφορά του και «θα το έβλεπε στη συνέχεια». Έπειτα του ζήτησε άλλη προσφορά για το κτίριο Α, την οποία και υπέβαλε στις 10/10/2025, με κόστος 22.300 ευρώ.
«Για την προσφορά που είχα δώσει τον Ιούλιο μήνα για το κτίριο που κάηκε δεν είχα κάποια απάντηση ως προς την υλοποίηση, ούτε όμως για την προσφορά του Οκτωβρίου που αφορούσε το κτίριο Α. Ενημερώθηκα αρχές Δεκεμβρίου από τον (…* στέλεχος της επιχείρησης) προκειμένου να προμηθεύσω υλικά για μία νέα γραμμή παραγωγής αξίας 5000 ευρώ περίπου», συνεχίζει στην κατάθεσή του.
Φτάνουμε τις 7 Ιανουαρίου, οπότε και καλείται, όπως λέει, στην επιχείρηση, προκειμένου να κάνει τεστ στεγανότητας σε αυτή τη νέα γραμμή και «πράγματι ήταν όλα εντάξει και την κατασκευή την είχε κάνει ένας υδραυλικός με το όνομα Μ. Επίσης τότε ο Μ. μου ζήτησε να πάω στο ισόγειο του κτιρίου 2 και να χρησιμοποιήσω φορητή συσκευή ανίχνευσης προκειμένου να κάνω έλεγχο διότι τον τελευταίο καιρό μύριζε υγραέριο. Πήγαμε οι δύο μας και δεν μπόρεσα να ανιχνεύσω με το μηχάνημα μου κάποια διαρροή ψάχνοντας συγκεκριμένα στις συνδέσεις των καυστήρων του εσωτερικού δικτύου στο ισόγειο του κτιρίου Β. Μου ανέφερε ότι κάποιες φορές και ο ίδιος είχε αντιληφθεί μυρωδιά υγραερίου, η οποία δεν ήταν συνεχής. Ξανά πήγα στις 14/01/2026 με συνάδελφο αδειούχο συντηρητή καυσίμων αλλά φύγαμε καθότι οι καυστήρες ήταν φυσικού αερίου και δεν έφεραν την σήμανση CE».
Ο ίδιος, υποστήριξε πως κάποιος από την επιχείρηση του είχε πει πως μύριζε στο προσωπικό υγραέριο, αλλά δεν είχε αναφέρει εάν υπήρχε διαρροή στις σωληνώσεις.
Οι υπέργειες δεξαμενές δεν είχαν τις προβλεπόμενες αποστάσεις ασφαλείας
Ο μηχανικός ανέφερε ότι αν γινόταν δεκτή από την επιχείρηση η προσφορά του, σχεδίαζε να καταργηθούν οι δύο υπέργειες δεξαμενές, καθώς και το υπόγειο δίκτυο αυτών, ενώ όταν ρωτήθηκε εάν οι υπέργειες δεξαμενές είχαν τις προβλεπόμενες αποστάσεις ασφαλείας από όμορες ιδιοκτησίες και την εγκατάσταση, απάντησε: «Όχι και αυτός ήταν και ο λόγος που στην προσφορά μου ήταν να καταργηθούν».
Ο ίδιος ισχυρίστηκε πως οι συζητήσεις αυτές που είχε κάνει ήταν σε γνώση του ιδιοκτήτη της επιχείρησης, και μάλιστα, σε μία σύντομη συνάντηση που είχαν, του είχε ζητήσει να μειώσει το κόστος της προσφοράς του για το κτίριο Β’ όπου έγινε η έκρηξη.
Ακόμη, εκτίμησε πως το γεγονός ότι κοντά στις δεξαμενές υπήρχε γεωργική έκταση, θα μπορούσε να επηρεάσει το διαβρωτικό περιβάλλον του υπόγειου δικτύου των δεξαμενών δια της τυχόν απόρριψης λιπασμάτων.
Σχετικά με την αιτία που προκαλούσε το πάγωμα στις δεξαμενές, εκτίμησε πως «η υπερβολική κατανάλωση που γίνεται από τους καυστήρες πέραν των δυνατοτήτων των δεξαμενών συνεπάγεται κάποιες φορές και με διαρροή όταν αυτό εμφανισθεί ξαφνικά και ξεπεράσει την κανονικότητα».
Τι περιλαμβάνεται στην προσφορά που κατατέθηκε για το κτίριο όπου έγινε η έκρηξη
Στην προσφορά που κατέθεσε τον περασμένο Ιούλιο για τη βελτίωση της εγκατάστασης υγραερίου, ο μηχανολόγος μηχανικός, αναφέρει ότι πραγματοποίησε δύο επισκέψεις στον χώρο, σχεδίασε την εγκατάσταση και στα δύο κτίρια, κατέγραψε την ονομαστική ισχύ των καυστήρων, την χωρητικότητα των δεξαμενών καθώς και τα τεχνικά χαρακτηριστικά της εγκατάστασης.
Στη συνέχεια, μελέτησε τα δεδομένα- της υπάρχουσας κατάσταση σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία για μία σειρά από θέματα και προχώρησε στις σχετικές προτάσεις: «Λαμβάνοντας υπ’ όψιν τα προαναφερόμενα είμαστε σε θέση να κάνουμε προτάσεις εκ των οποίων ορισμένες επιβάλλονται από την νομοθεσία, και ορισμένες επαφίεται στη δική σας κρίση με σκοπό την ποιοτική, ασφαλή και οικονομική χρήση του υγραερίου, και κάποιες προτάσεις μένουν στη θεωρία λόγω κόστους ή αδυνατούν τεχνικά να υλοποιηθούν» αναφέρεται αρχικά στην προσφορά.
«Προτείνουμε ως βελτίωση την ανύψωση του εξωτερικού τοίχου κατά 80 cm και την αύξηση του μήκους του, ώστε να καλύψει την μελλοντική τοποθέτηση είτε του εξαεριωτή είτε της τρίτης δεξαμενής», προτείνει ο μηχανικός.
Όσον αφορά την επιλογή καυσίμου, σημειώνει ότι υπάρχουν δύο προτάσεις με τα θετικά τους και τα αρνητικά τους:
«Α) Με την προσθήκη μιας τρίτης δεξαμενής 9.000 lt ή και την αντικατάσταση της 5.000 It με αντίστοιχη 9.000 It και με το ίδιο καύσιμο (Προπάνιο) βελτιώνουμε σημαντικά την ομαλή παροχή καυσίμου προς τους καυστήρες
και την εξάλειψη του φαινομένου του παγώματος των δεξαμενών σε χαμηλές θερμοκρασίες (χειμώνας). Το προπάνιο έχει σημείο βρασμού τους -42° C, το βουτάνιο τους -0,5° C ενώ το μίγμα έχει τους – 5° C.
Β) Με την αλλαγή του καυσίμου σε μίγμα (80% βουτάνιο- 20% προπάνιο) έχουμε μικρότερο κόστος ανά kg αλλά απαιτείται:
Η εγκατάσταση εξαεριωτή (υπάρχει) – σταθμός μείωσης πίεσης- επίτοιχοι λεβήτων για την θέρμανση του εξαεριωτή και μόνωση του δικτύου μεταφοράς αέριας φάσης προς τους καυστήρες. (Σε χαμηλές θερμοκρασίες παγώνει) καθώς και ρύθμιση των καυστήρων στο νέο καύσιμο (μίγμα)».
«Το υπάρχον δίκτυο δεν έχει διαστασιολογηθεί σύμφωνα με την επιστήμη και την τεχνική ούτε έλαβε υπ’όψιν την ισχύ των καυστήρων (παρόντες και μελλοντικούς), με αποτέλεσμα να υπάρχει η «απαγορευτική» πίεση των 2 bar προκειμένου να μην έχουμε πτώση πίεσης και να καλυφθεί η ζήτηση σε m³/h. Προτείνουμε τον υπολογισμό των διατομών του δικτύου και την αντικατάσταση τουλάχιστον των εξωτερικών τμημάτων καθώς και επανασχεδιασμό της διαδρομής ώστε να γίνει εφικτή η μείωση της πίεσης
σε αποδεκτά όρια.
Το γαλβανιζέ χαλύβδινο δίκτυο με τις κοχλίωτες συνδέσεις και με πίεση δύο bar, δεν είναι σύμφωνο από τον κανονισμό. Τα πολλά μέτρα του υπάρχοντος δικτύου εντός και εκτός κτιρίου καθιστούν απαγορευτική την ολοκληρωτική αντικατάσταση του. Εμείς προτείνουμε ως υλικό κατασκευής του δικτύου χαλυβδοσωλήνα προδιαγραφών SCH40 με κολλητές συνδέσεις ανάλογης διατομής τουλάχιστον για το εξωτερικό δίκτυο όπως προανάφεραμε ώστε να πετύχουμε ομαλή λειτουργία των καυστήρων σε
όσο το δυνατόν μικρότερη πίεση.
Η επιτρεπόμενη πίεση για δίκτυα εντός του χώρου παραγωγής, σύμφωνα με τον κανονισμό, δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 100 mbar. Με τα όσα προαναφέραμε και με την αντικατάσταση τουλάχιστον του εξωτερικού δικτύου θα μπορέσουμε να πετύχουμε μείωσή της πίεσης λειτουργίας. Επίσης, προτείνουμε την τοποθέτηση μερικών μανομέτρων σε καίρια σημεία για τον έλεγχό της.
Οι οδεύσεις του δικτύου θα πρέπει να γίνονται σε καλά αεριζόμενους χώρους ώστε σε περίπτωση διαρροής να μην δημιουργείται εκρηκτικό μίγμα. Για το προπάνιο έχουμε 2,4% και για το βουτάνιο 1,9% σε κλειστούς χώρους. Για τις οδεύσεις σε κλειστούς χώρους προτείνουμε την κατασκευή ανάλογων ανοιγμάτων προς το εξωτερικό περιβάλλον τόσο για τον επαρκή αερισμό, όσο και για τον αέρα καύσης των καυστήρων.
Το σύστημα ασφαλείας αποτελείται από:
Α) Τους ανιχνευτές διαρροής (ενεργοποιούνται στο 20% της συνθήκης
έκρηξης) που τοποθετούνται στους χώρους καύσης ή σε κρίσιμα σημεία.
Β) Τις φαροσειρήνες οι οποίες δίνουν ηχητικό και οπτικό σήμα σε
περίπτωση διαρροής
Γ) Τις ηλεκτροβάνες οι οποίες διακόπτουν την παροχή αερίου όταν δεχθούν
εντολή από τους ανιχνευτές.
Το παραπάνω σύστημα είναι υποχρεωτικό από τον κανονισμό Ενεργητικής Πυροπροστασίας και προτείνουμε την εγκατάσταση του (έστω και χωρίς τις ηλεκτροβάνες αν αυτό δημιουργεί πρόβλημα στην παραγωγική διαδικασία. Τόσο το μέγεθος, όσο και η ποιότητα της επιχείρησης με αρκετούς εργαζόμενους καθώς και τα πολλά μέτρα του δικτύου επιβάλλουν την εγκατάστασή του.
Το σύστημα καταιονισμού- πυρόσβεσης επιβάλλεται από τον κανονισμό ενεργητικής πυροπροστασίας, ψύχει τις δεξαμενές σε περίπτωση διπλανής φωτιάς ή έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες περιβάλλοντος. Αποτελείται από την Ηλεκτροβάνα νερού που ενεργοποιείται από τον θερμοστάτη περιβάλλοντος καθώς και τις σωληνώσεις ρίψης νερού πάνω στις δεξαμενές και προτείνουμε- επιβάλλουμε την εγκατάστασή του», αναφέρεται επίσης στην έκθεσή του, ενώ ακολουθεί η οικονομοτεχνική προσφορά για εγκατάσταση του εξαεριωτή και βελτίωση του εξωτερικού δικτύου, συνολικού ύψους 32.000 ευρώ, όπως προαναφέρθηκε.
Μάλιστα, στις τελικές παρατηρήσεις σημειώνεται ότι αρκετοί φούρνοι στα «Δημητριακά» έχουν ανοικτή την οπή παρακολούθησης καύσης (μάτι). Επιβάλλεται το κλείσιμο με πυράντοχο τζάμι ώστε ο χώρος καύσης να είναι στεγανός.
Η προσφορά που κατατέθηκε στις 7 Οκτωβρίου για το κτίριο Α, δηλαδή το κτίριο που δεν καταστράφηκε