Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαμορφώνει και παρουσιάζει ένα πλαίσιο πολιτικών, το οποίο λειτουργεί ως κατευθυντήρια γραμμή για τα κράτη-μέλη, ώστε να μπορέσουν να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στις ανάγκες πολιτών και επιχειρήσεων. Προφανώς, η εξέλιξη των παρεμβάσεων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το πώς θα διαμορφωθεί η κατάσταση το επόμενο διάστημα. Θα ήθελα, τέλος, να επισημάνω έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα: η δημοσιονομική και η νομισματική πολιτική πρέπει να κινούνται σε συντονισμό. Δεν θα πρέπει να λαμβάνονται δημοσιονομικά μέτρα που έρχονται σε αντίθεση με τη νομισματική πολιτική που ασκεί ανεξάρτητα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα».
Σε ένα ιδιαίτερα βαρύ πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον, η κυβέρνηση επιχειρεί να ανακτήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων, φέρνοντας στο προσκήνιο ένα νέο πακέτο παρεμβάσεων με επίκεντρο την οικονομική ενίσχυση των πολιτών.
Τα νέα μέτρα αποτελούν μια προσπάθεια αντιμετώπισης της καλπάζουσας ακρίβειας, αλλά και επανακαθορισμού της πολιτικής ατζέντας. Το αν θα πετύχουν τον στόχο τους, θα εξαρτηθεί εν πολλοίς από τη διάρκεια της γεωπολιτικής έντασης.
Ήδη, το κλίμα στο κυβερνητικό στρατόπεδο χαρακτηρίζεται επιβαρυμένο, λόγω σκανδάλων, εσωτερικών τριγμών στην Κοινοβουλευτική Ομάδα και υποθέσεων που έχουν πλήξει τη δημόσια εικόνα, την ώρα που η ακρίβεια συνεχίζει να πιέζει τα νοικοκυριά στο φόντο κι ενός κλίματος γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, λοιπόν, η στρατηγική της κυβέρνησης φαίνεται να επαναλαμβάνει ένα γνώριμο μοτίβο: την προώθηση παροχών ως εργαλείο πολιτικής αποφόρτισης και αλλαγής της ατζέντας με κύρια αιχμή επιδόματα και άλλα πιο “προχωρημένα” με βάση πληροφορίες, μέτρα. Σύμφωνα, δε, με πληροφορίες, ο πρωθυπουργός ετοιμάζεται να επισπεύσει την ανακοίνωση μέτρων, τα οποία αρχικά σχεδιάζονταν να παρουσιαστούν σταδιακά έως τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.
Κομβικό ρόλο στον σχεδιασμό διαδραματίζει το διαθέσιμο προς διανομή υπερπλεόνασμα, όπως έχει κλειδώσει μετά και το “σκανάρισμα” των ευρωπαϊκών θεσμών και το οποίο εκτιμάται ότι προσεγγίζει τα 800 εκατ. ευρώ. Από αυτά, κατ΄ ελάχιστον 500 εκατ. ευρώ αναμένεται να κατευθυνθούν σε νέα μέτρα στήριξης, ενώ δεν αποκλείεται το τελικό ποσό να αυξηθεί.
Υπενθυμίζεται ότι με βάση τα διαθέσιμα πρώτα στοιχεία που έχουν δημοσιευτεί στα 8,006 δισ. ευρώ ανήλθε το πρωτογενές πλεόνασμα κεντρικής κυβέρνησης του 2025 (σε ταμειακή βάση) υπερβαίνοντας τον στόχο των 5,327 δισ. ευρώ κατά σχεδόν 2,7 δισ. ευρώ.
Επίσης με βάση την έκθεση του ΔΝΤ φέτος, πρωτογενές πλεόνασμα θα φτάσει το 3,8% του ΑΕΠ έναντι επίσημης πρόβλεψης της Αθήνας, για πρωτογενές πλεόνασμα 2,8% του ΑΕΠ. Πάντως, εάν επαληθευτεί το σενάριο για πρωτογενές πλεόνασμα 4,4% του ΑΕΠ ( περίπου 10,8 δις ευρώ) δίενται χώρος για αύξηση των δαπανών, στη βάση και των κοινοτικών κανόνων για την επόμενη χρονιά.
Πάντως, η κυβερνητική γραμμή, όπως αποτυπώνεται και στις δηλώσεις του υπουργού Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, εστιάζει σε «στοχευμένες» παρεμβάσεις, με στόχο να ενισχυθούν κυρίως οι πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η δημοσιονομική σταθερότητα. Όπως τονίζεται, ο πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος θα «επιστρέψει στους πολίτες», αλλά με προσεκτικό σχεδιασμό ώστε να μην εκτροχιαστούν οι ισορροπίες.
Χαρακτηριστικά, ο Κυριάκος Πιερρακάκης, μιλώντας το βράδυ της Τρίτης, σε επετειακή εκδήλωση της εταιρείας συμβουλευτικών υπηρεσιών ανθρώπινου δυναμικού Stanton Chase, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη δημοσιονομική πορεία της χώρας, προτάσσοντας την επίτευξη πλεονασμάτων ως βασικό δείκτη προόδου και σταθερότητας. Όπως ανέφερε, η Ελλάδα πρόκειται να ανακοινώσει πλεονάσματα -τόσο πρωτογενή όσο και συνολικά- που υπερβαίνουν τους στόχους, γεγονός που αποτυπώνει τη σημαντική απόσταση που έχει διανυθεί από το 2019.
Τοποθετώντας αυτή την εξέλιξη στο ευρύτερο διεθνές πλαίσιο, σημείωσε ότι η παγκόσμια σκηνή χαρακτηρίζεται από έντονες μεταβολές: μια «βίαιη επιστροφή της γεωπολιτικής», ο ταχύς τεχνολογικός καλπασμός και η μετατόπιση του κέντρου βάρους προς την Ασία. Νωρίτερα, ο Κυριάκος Πιερρακάκης μιλώντας στους πρέσβεις της Ε.Ε. έκανε λόγο για μέτρα στοχευμένα σε όσους έχουν πραγματικά ανάγκη. και υπογράμμισε τι θα πρέπει να αποφύγουμε την εξέλιξη της ενεργειακής κρίσης σε δημοσιονομική κρίση. Αυτό σημαίνει ότι οι παρεμβάσεις μας πρέπει να είναι απολύτως στοχευμένες,
«Θα ανακοινώσουμε τα τελικά δημοσιονομικά αποτελέσματα για το 2025. Όλα δείχνουν ότι η επίδοση θα είναι καλύτερη του αναμενομένου, με σημαντικά ισχυρότερη θέση, ιδίως όσον αφορά στο πλεόνασμα. Αυτό δημιουργεί, στο πλαίσιο πάντα των νέων δημοσιονομικών κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο, τον οποίο σκοπεύουμε να κατευθύνουμε προς τους πολίτες, ιδιαίτερα προς εκείνους που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, με στοχευμένο τρόπο. Παράλληλα, η προσέγγιση αυτή αντανακλά και την πορεία της ελληνικής οικονομίας τα τελευταία χρόνια, η οποία είναι ξεκάθαρα αναπτυξιακή».
Όπως είπε: «Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, συζητούμε, προφανώς, τις πολιτικές που θα μπορέσουν να ανταποκριθούν με τον βέλτιστο τρόπο στις ανησυχίες πολιτών και επιχειρήσεων. Το πλαίσιο πολιτικής που έχει διαμορφωθεί δίνει έμφαση σε μέτρα προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα. Και τα μέτρα που έχουμε λάβει σε εθνικό επίπεδο, τα οποία ανακοινώσαμε πριν από λίγες εβδομάδες, κινούνται σε αυτή τη λογική. Να αναφέρω ενδεικτικά ένα από αυτά: το Fuel Pass, ένα ενεργειακό επίδομα που έχει ως στόχο να διευκολύνει τους πολίτες που πλήττονται περισσότερο από την κρίση.
Ιδανικά, θα πρέπει να αποφύγουμε την εξέλιξη της ενεργειακής κρίσης σε δημοσιονομική κρίση. Αυτό σημαίνει ότι οι παρεμβάσεις μας πρέπει να είναι απολύτως στοχευμένες, «χειρουργικές», και να κινούνται εντός του πλαισίου πολιτικής που έχει διαμορφώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή».
Στο φόντο αυτό στο επίκεντρο των παρεμβάσεων βρίσκονται:
Χαμηλοσυνταξιούχοι με εισόδημα έως 800–850 ευρώ
Δικαιούχοι κοινωνικών επιδομάτων και του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος
Άτομα με αναπηρία και ανασφάλιστοι υπερήλικες
Αγρότες που πλήττονται από το αυξημένο κόστος παραγωγής
Ελεύθεροι επαγγελματίες, που αντιμετωπίζουν μεγάλη πίεση αν και προνομιακά ήταν ένα “κοινό” της Ν.Δ.
Συνολικά, εκτιμάται, ότι τα μέτρα θα επηρεάσουν άμεσα εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες, με ιδιαίτερη έμφαση σε περίπου 100.000 χαμηλοσυνταξιούχους και 350.000 δικαιούχους κοινωνικών ενισχύσεων.
Με βάση, δε, πληροφορίες, το υπό διαμόρφωση πακέτο περιλαμβάνει ένα μείγμα άμεσων ενισχύσεων και διαρθρωτικών παρεμβάσεων:
Επανέρχεται η επιδότηση τροφίμων, με ποσά που ξεκινούν από 40 ευρώ και αυξάνονται ανάλογα με το νοικοκυριό. Το μέτρο θα αφορά κυρίως ευάλωτες ομάδες και θα έχει διάρκεια έως 6 μήνες, με πιθανότητα αναδρομικής ισχύος.
Εξετάζεται αύξηση ή διπλασιασμός του επιδόματος των 250 ευρώ, ακόμη και καταβολή έκτακτης ενίσχυσης 200–250 ευρώ μέσα στο καλοκαίρι. Παράλληλα, συζητείται διεύρυνση των δικαιούχων.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι ενισχύσεις ενδέχεται να δοθούν σε δύο φάσεις:
Παράλληλα, το συνολικό πακέτο θα «κουμπώσει» με τις εξαγγελίες της κυβέρνησης στη Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης, όπου παραδοσιακά παρουσιάζεται ο κεντρικός οικονομικός σχεδιασμός.
Πακέτο στοχευμένων και προσωρινών μέτρων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, με σαφή κατεύθυνση αποφυγής ενίσχυσης της ζήτησης ορυκτών καυσίμων, ετοιμάζεται να παρουσιάσει η Κομισιόν, σε μια προσέγγιση που ευθυγραμμίζεται με τις συστάσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) για πιο επιλεκτική και δημοσιονομικά βιώσιμη στήριξη των καταναλωτών.
Σύμφωνα με προσχέδιο που κυκλοφόρησε στις Βρυξέλλες και αναμένεται να αποτελέσει τη βάση συζήτησης στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που θα πραγματοποιηθεί στην Κύπρο στις 23 και 24 Απριλίου, η νέα «εργαλειοθήκη» δίνει έμφαση σε παρεμβάσεις με σαφή ημερομηνία λήξης, στοχευμένη ενίσχυση των πιο ευάλωτων και αποφυγή γενικευμένων επιδοτήσεων, επιχειρώντας να διορθώσει τις στρεβλώσεις που καταγράφηκαν την περίοδο του 2022.
Η προώθηση των μέτρων δεν είναι μόνο οικονομική, αλλά , όπως αναφέρθηκε και πολιτική. Η κυβέρνηση επιχειρεί να αντιστρέψει το αρνητικό κλίμα και να απαντήσει στη φθορά που καταγράφεται στις δημοσκοπήσεις.
Ωστόσο, παραμένουν κρίσιμα ερωτήματα:
Πόσος δημοσιονομικός χώρος θα απομείνει για τη ΔΕΘ
Αν τα μέτρα θα έχουν μόνιμο ή προσωρινό χαρακτήρα
Κατά πόσο μπορούν να ανακουφίσουν ουσιαστικά την πίεση της ακρίβειας
Σε κάθε περίπτωση, δεν αποκλείονται και «εκπλήξεις» της τελευταίας στιγμής, με πρόσθετες ενισχύσεις να ανακοινώνονται αιφνιδιαστικά.
Ήδη, χθες μέσω συνέντευξής του στα Παραπολιτικά 90,1 ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, έδωσε το στίγμα. «Θα είναι μέτρα τα οποία, -όπως και όλα τα προηγούμενα, χωρίς να σημαίνει ότι θα αποτελούν λύση για όλα τα προβλήματα των πολιτών- αν επιβεβαιωθούν αυτά τα οποία γράφονται και ακούγονται και διαβάζουμε όλοι, θα είναι μέτρα που θα έχουν και αυτά την αξία τους».