Με αιχμηρές τοποθετήσεις κατά των Ευρωπαίων συμμάχων, αλλά και μηνύματα προσέγγισης προς την Τουρκία, ο Ντόναλντ Τραμπ τοποθετήθηκε στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος προανήγγειλε την πρόθεσή του να άρει τις κυρώσεις CAATSA που έχουν επιβληθεί στην Άγκυρα λόγω της προμήθειας των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400, αφήνοντας παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο πώλησης μαχητικών F-35. Την ίδια στιγμή, επανέφερε τη θέση του ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να αποκτήσουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας, ενώ άσκησε κριτική στην Ευρώπη, ειδικά για τη στάση που κράτησαν συγκεκριμένα κράτη στον πόλεμο με το Ιράν.
«Θα άρουμε τις κυρώσεις. Hρθε η ώρα. Δεν θέλουμε να επιβάλλουμε κυρώσεις σε φίλους», είπε. Πρόσθεσε ότι η πώληση μαχητικών F-35 στην Aγκυρα είναι «μια απόφαση που θα πάρουμε» και ότι η Τουρκία αποδείχθηκε «πιο πιστή από άλλους συμμάχους».
Στο επίκεντρο βρέθηκε η απαίτηση των ΗΠΑ για αύξηση των αμυντικών δαπανών των συμμάχων στο 5% του ΑΕΠ, καθώς και η ενίσχυση της στρατιωτικής τους συμμετοχής σε κρίσιμα μέτωπα ασφαλείας και της στρατηγικής τους αυτονομίας. Ο Ντόναλντ Τραμπ μάλιστα δήλωσε ότι δεν θα πήγαινε στη Σύνοδο Κορυφής και ότι έδωσε το παρών κυρίως λόγω του Ερντογάν.
Η Άγκυρα φιλοξενεί τη διήμερη σύνοδο στις 7 και 8 Ιουλίου, με τη συμμετοχή των ηγετών και των 32 κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, καθώς και εκπροσώπων χωρών-εταίρων της Συμμαχίας. Στην ατζέντα των συνομιλιών βρίσκονται, μεταξύ άλλων, τα F-35, οι κινητήρες του Kaan, η ενεργειακή συνεργασία, καθώς και οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο υπουργός ΟικονομικώνΣκοτ Μπέσεντ και ο υπουργός ΆμυναςΠιτ Χέγκσεθ φωτογραφήθηκαν κατά τη διάρκεια της επίσημης τελετής υποδοχής που διοργανώθηκε για τον Τραμπ στην Τουρκία. Η Άγκυρα προσδοκά την ενίσχυση των σχέσεων με την Ουάσιγκτον, αλλά και την εξασφάλιση αμερικανικής τεχνολογίας για την ανάπτυξη της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.
O Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε αρχικά ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες προτίθενται να άρουν τις κυρώσεις CAATSA που έχουν επιβληθεί στην Τουρκία, ενώ ανέφερε ότι θα ληφθεί απόφαση σχετικά με το ενδεχόμενο επιστροφής της Άγκυρας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35.
«Είναι μια απόφαση που θα πάρουμε», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για το χρονοδιάγραμμα ή την κατεύθυνση της απόφασης, προσθέτοντας ότι οι δύο πλευρές θα συζητήσουν επίσης θέματα εμπορίου και αμυντικής συνεργασίας.
Ο Τραμπ αναφέρθηκε ακόμη στην ανάγκη υποστήριξης της Τουρκίας σε ζητήματα συντήρησης αεροσκαφών, σημειώνοντας ότι η χώρα έχει προμηθευτεί αμερικανικά συστήματα και θα πρέπει να διασφαλιστεί η τεχνική τους υποστήριξη.
«Είμαστε πολύ καλοί φίλοι. Από την πρώτη στιγμή είχαμε πολύ καλή χημεία και μια ιδιαίτερη σχέση. Η Τουρκία υπό τον πρόεδρο Ερντογάν έχει καταστεί μια πολύ ισχυρή χώρα στρατιωτικά. Έχει εξαιρετικούς στρατιώτες και αυτό πρέπει να αναγνωριστεί», δήλωσε ο Τραμπ.
«Το θέμα των F-35 δεν είναι καινούργιο για εμάς. Το έχουμε συζητήσει με τις Ηνωμένες Πολιτείες και μας είχε δοθεί η υπόσχεση για πέντε αεροσκάφη. Ο κ. Τραμπ μάς έδωσε επίσης τον λόγο του και γνωρίζω ότι στις συνομιλίες αυτής της συνόδου εξετάζεται θετικά αυτή η δέσμευση», δήλωσε από την πλευρά του ο Ερντογάν.
Ο Τούρκος πρόεδρος πρόσθεσε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος «τηρεί πάντα τον λόγο του» και εξέφρασε την πεποίθηση ότι από τη Σύνοδο θα προκύψει θετική απόφαση για τα F-35.
Διαβάστε: New York Times / Έτοιμος να επιτρέψει την πώληση F-35 στην Τουρκία ο Τραμπ – Τα εμπόδια, η Ρωσία και ο Νετανιάχου
Στο επίκεντρο των συζητήσεων, βρίσκεται και η απαίτηση των ΗΠΑ για αύξηση των αμυντικών δαπανών των συμμάχων στο 5% του ΑΕΠ, καθώς και η ενίσχυση της στρατιωτικής τους συμμετοχής σε κρίσιμα μέτωπα ασφαλείας. Ο Αμερικανός πρόεδρος εξαπέλυσε παράλληλα νέα επίθεση κατά ευρωπαϊκών χωρών, εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά του για τη στάση τους στον πόλεμο με το Ιράν.
Όπως υποστήριξε, όταν οι ΗΠΑ χρειάστηκαν πολιτική στήριξη, αρκετοί Ευρωπαίοι σύμμαχοι αρνήθηκαν να συνδράμουν.
«Η Ιταλία, η Γερμανία και η Γαλλία μάς απέρριψαν. Επί δεκαετίες οι Ηνωμένες Πολιτείες δαπανούν τεράστια ποσά για την προστασία των συμμάχων τους μέσω του ΝΑΤΟ. Περίμενα να δω αν θα ήταν κι εκείνοι εκεί για εμάς», δήλωσε.
Ερωτηθείς για τη Γροιλανδία, ο Αμερικανός πρόεδρος σχολίασε πως η περιοχή θα έπρεπε να ελέγχεται από τις ΗΠΑ και όχι από τη Δανία, ενώ είπε ακόμη ότι «θα μπορούσαμε να απομακρύνουμε όλους τους στρατιώτες μας από την Ευρώπη».
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι «καλό άνθρωπο», παρά το γεγονός ότι σε ανάρτησή του στο Truth Social με φωτογραφία του με τη Μελόνι, ο ίδιος έγραψε «χρειάζονται περιοριστικά μέτρα».
«Πιστεύω ότι είναι καλός άνθρωπος, μάλιστα είχαμε μια καλή εβδομάδα. Είχαμε μια κακή σχέση. Έγινε λίγο κακή επειδή αρνήθηκε να μας βοηθήσει ξανά», δήλωσε ο Τραμπ.
Παράλληλα, ανακοινώσεις για τον επιχειρησιακό σχεδιασμό της Συμμαχίας έγιναν από τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε.
Πιο συγκεκριμένα, το ΝΑΤΟ προχωρά στη δημιουργία κοινού στόλου μεταγωγικών αεροσκαφών Airbus A400M, στον οποίο θα συμμετέχουν το Βέλγιο, η Πολωνία, η Ισπανία, η Κροατία, η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Τουρκία.
Το μοντέλο λειτουργίας θα βασίζεται στη λογική του «διαμοιρασμού», με τις χώρες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα να έχουν πρόσβαση στα διαθέσιμα αεροσκάφη για τις ανάγκες της Συμμαχίας. Με αυτόν τον τρόπο, το ΝΑΤΟ επιδιώκει να μειώσει το κόστος προμήθειας, συντήρησης, εκπαίδευσης πληρωμάτων και τεχνικής υποστήριξης.
Ο Μαρκ Ρούτε ανακοίνωσε επίσης ότι το ΝΑΤΟ σχεδιάζει επενδύσεις άνω των 40 δισ. δολαρίων την επόμενη πενταετία για την ανάπτυξη συστημάτων αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Στην πρωτοβουλία συμμετέχει και η Ελλάδα, μαζί με το Βέλγιο, τον Καναδά, τη Δανία, τη Φινλανδία, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο, την Ολλανδία, τη Νορβηγία, την Ισπανία, τη Σουηδία και την Τουρκία.