Με το βλέμμα στραμμένο ταυτόχρονα στην Τεχεράνη και στη Γάζα, ο Ντόναλντ Τραμπ άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο γεωπολιτικής έντασης, θέτοντας ασφυκτικό δεκαήμερο ορίζοντα στο Ιράν για μια «ουσιαστική» συμφωνία και κρατώντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέου στρατιωτικού πλήγματος, μιλώντας στην εναρκτήρια συνεδρίαση του νεοσύστατου «Συμβουλίου Ειρήνης» στην Ουάσινγκτον την Πέμπτη (19/2).
Την ίδια στιγμή, από διαφορετικό βήμα αλλά με παρόμοια σκληρή γλώσσα, ο Νετανιάχου προειδοποιούσε ότι οποιαδήποτε ιρανική επίθεση θα απαντηθεί με τρόπο «που δεν μπορούν καν να φανταστούν», ενώ ξεκαθάριζε πως η ανοικοδόμηση της Γάζας δεν θα ξεκινήσει χωρίς πλήρη αποστρατιωτικοποίηση και αφοπλισμό της Χαμάς.
Ο Αμερικανός πρόεδρος συνέδεσε την απειλή κλιμάκωσης με το Ιράν, την υπόσχεση δισεκατομμυρίων για τη μεταπολεμική Γάζα και τη συγκρότηση μιας διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης, επιχειρώντας να διαμορφώσει ένα νέο πλαίσιο ισχύος και επιρροής στη Μέση Ανατολή, όπως τονίζουν διεθνή πρακτορεία ειδήσεων.
Υπενθυμίζοντας τα αμερικανικά πλήγματα του Ιουνίου του 2025 εναντίον ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων, ο Τραμπ είπε πως «ίσως χρειαστεί να το πάμε ένα βήμα παραπέρα – ή ίσως όχι. Ίσως κάνουμε συμφωνία», για να προσθέσει: «Θα το μάθετε μέσα στις επόμενες, πιθανότατα, 10 ημέρες».
Επανέλαβε ότι το Ιράν «δεν μπορεί να έχει πυρηνικό όπλο», υποστηρίζοντας ότι «δεν μπορεί να υπάρξει ειρήνη στη Μέση Ανατολή αν έχουν πυρηνικό όπλο».
Κάλεσε την Τεχεράνη «τώρα» να «ενωθεί μαζί μας σε έναν δρόμο που θα ολοκληρώσει αυτό που κάνουμε» και διατύπωσε το μήνυμα με ωμό δίλημμα: «Αν ενωθούν μαζί μας, θα είναι υπέροχο. Αν δεν ενωθούν, θα είναι επίσης υπέροχο, αλλά θα είναι ένας πολύ διαφορετικός δρόμος».
Τόνισε ότι «δεν μπορούν να συνεχίσουν να απειλούν τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής» και κατέληξε με την πιο βαριά φράση: «Πρέπει να κάνουν συμφωνία. Αν αυτό δεν συμβεί…θα συμβούν άσχημα πράγματα».
Παράλληλα, διεμήνυσε ότι οποιαδήποτε συμφωνία με το Ιράν πρέπει να είναι «ουσιαστική», λέγοντας πως σε 10 ημέρες «θα πρέπει να είναι ξεκάθαρες οι προοπτικές».
Το πλαίσιο αυτών των δηλώσεων ήταν η απειλή πολέμου κατά του Ιράν και η «μαζική στρατιωτική ενίσχυση» των ΗΠΑ στην περιοχή, ως προετοιμασία για το ενδεχόμενο η Τεχεράνη να αρνηθεί να εγκαταλείψει το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Το «Συμβούλιο Ειρήνης» ως όχημα για τη μεταπολεμική διαχείριση της Γάζας
Στο ίδιο, μακροσκελές και πολυεπίπεδο πλαίσιο ανακοινώσεων, ο Τραμπ παρουσίασε το «Συμβούλιο Ειρήνης» ως όχημα για τη μεταπολεμική διαχείριση της Γάζας, αλλά και – όπως ξεκαθάρισε – με διευρυμένη αποστολή πέρα από τη Γάζα, ώστε να «αντιμετωπίζει και άλλες συγκρούσεις παγκοσμίως».
Το συμβούλιο περιλαμβάνει το Ισραήλ, όχι όμως Παλαιστίνιους εκπροσώπους, κάτι που, όπως σημειώνεται, έχει προκαλέσει ανησυχία ότι μπορεί να υπονομεύσει τον ρόλο του ΟΗΕ ως βασικής πλατφόρμας διεθνούς διπλωματίας και επίλυσης συγκρούσεων.
Ο Τραμπ επιχείρησε να κατευνάσει αυτές τις επικρίσεις, λέγοντας: «Θα ενισχύσουμε τα Ηνωμένα Έθνη. Είναι πραγματικά πολύ σημαντικό».
Στο κέντρο του σχεδιασμού που παρουσίασε βρίσκεται ένα ταμείο ανοικοδόμησης της Γάζας, το οποίο- όπως είπε – έχει ήδη λάβει συνεισφορές ύψους 7 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με στόχο να «ξαναχτιστεί ο θύλακας» όταν η Χαμάς αφοπλιστεί – ένας στόχος που ο ίδιος παραδέχεται ότι απέχει πολύ από το να γίνει πραγματικότητα.
Στην ίδια συνεδρίαση, ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα συνεισφέρουν 10 δισεκατομμύρια δολάρια στο «Συμβούλιο Ειρήνης», ποσό πολύ υψηλότερο από το 1 δισεκατομμύριο που – σύμφωνα με αξιωματούχους – αρχικά θεωρούνταν πιθανό να δοθεί.
Δεν παρουσιάστηκε, ωστόσο, αναλυτική κατανομή των κονδυλίων ούτε χρονοδιάγραμμα μεταφοράς τους.
Ο Τραμπ κατονόμασε, επίσης, χώρες που – όπως είπε – συμφώνησαν να συνεισφέρουν ποσά που συνολικά υπερβαίνουν τα 7 δισεκατομμύρια δολάρια: Καζακστάν, Αζερμπαϊτζάν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Μαρόκο, Μπαχρέιν, Κατάρ, Σαουδική Αραβία, Ουζμπεκιστάν και Κουβέιτ.
Για τη συγκεκριμένη ομάδα χωρών, σημείωσε ότι θα προσφέρουν ένα «πακέτο ανακούφισης», υπονοώντας πως τα χρήματα θα κατευθυνθούν κυρίως σε ανθρωπιστική βοήθεια.
Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων του ΟΗΕ συγκεντρώνει 2 δισεκατομμύρια δολάρια για τη στήριξη της Γάζας, ενώ πρόσθεσε ότι η Διεθνής Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία (ΦΙΦΑ) συμφώνησε να «συγκεντρώσει συνολικά 75 εκατομμύρια δολάρια για έργα στη Γάζα», τα οποία θα είναι «ποδοσφαιρικού χαρακτήρα».
Υποστήριξε ακόμη ότι η Ιαπωνία έχει συμφωνήσει να φιλοξενήσει εκδήλωση συγκέντρωσης χρημάτων για τη Γάζα και ότι η Νορβηγία έχει συμφωνήσει να φιλοξενήσει μια επόμενη συνεδρίαση του «Συμβουλίου Ειρήνης».
Ωστόσο, το ίδιο το σχήμα που περιέγραψε ο Τραμπ κουβαλά κρίσιμα ερωτήματα που, όπως αναφέρεται, θα δοκιμάσουν την αποτελεσματικότητά του τις επόμενες εβδομάδες και μήνες: ο αφοπλισμός της Χαμάς και η παράλληλη αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων, το ακριβές μέγεθος και η αρχιτεκτονική του ταμείου ανοικοδόμησης, καθώς και η ροή ανθρωπιστικής βοήθειας προς έναν πληθυσμό εξαντλημένο από τον πόλεμο.
Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν επίσης ότι ο Τραμπ θα ανακοινώσει πως αρκετά κράτη σχεδιάζουν να στείλουν χιλιάδες στρατιώτες για να συγκροτήσουν μια «Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης», η οποία θα αναλάβει να «διατηρεί την ειρήνη» στη Γάζα όταν, και εφόσον, αναπτυχθεί.
Στη συνεδρίαση, ο Τραμπ είπε ότι «φαίνεται» πως η Χαμάς θα αφοπλιστεί. Δήλωσε ότι ελπίζει να μη χρειαστεί χρήση βίας για τον αφοπλισμό, υποστηρίζοντας ότι η Χαμάς «υποσχέθηκε ότι θα αφοπλιστεί» και ότι «μοιάζει πως θα το κάνουν, αλλά θα πρέπει να δούμε».
Νετανιάχου για Ιράν: «Απάντηση που δεν μπορούν να φανταστούν»
Την ίδια ώρα, ο Νετανιάχου απηύθυνε αυστηρό μήνυμα προς την Τεχεράνη, προειδοποιώντας ότι τυχόν ιρανική επίθεση εναντίον του Ισραήλ θα προκαλέσει συντριπτική αντίδραση.
Μιλώντας σε στρατιωτική τελετή, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Αν οι αγιατολάχ κάνουν το λάθος να μας επιτεθούν, θα αντιμετωπίσουν μια απάντηση που δεν μπορούν καν να φανταστούν».
Παράλληλα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός επανέλαβε ότι η ανοικοδόμηση της Λωρίδας της Γάζας δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς προηγούμενη αποστρατιωτικοποίηση και αφοπλισμό της Χαμάς, την ώρα που το «Συμβούλιο Ειρήνης» πραγματοποιεί την εναρκτήρια συνεδρίασή του στην Ουάσινγκτον.
«Έχουμε συμφωνήσει με τον σύμμαχό μας, τις ΗΠΑ, ότι δεν θα υπάρξει καμία ανασυγκρότηση της Γάζας πριν από την αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας», υπογράμμισε, τοποθετώντας ως αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση τον αφοπλισμό της Χαμάς πριν από οποιοδήποτε σχέδιο ανασυγκρότησης.
Η Χαμάς θα αφοπλιστεί «με τον έναν ή τον άλλον τρόπο», πρόσθεσε, και προειδοποίησε: «Πολύ σύντομα, η Χαμάς θα βρεθεί μπροστά σε ένα δίλημμα – να αφοπλιστεί ειρηνικά ή να αφοπλιστεί με τη βία».
Στη Γάζα, ο εκπρόσωπος της Χαμάς, Χαζέμ Κάσεμ, δήλωσε ότι οποιαδήποτε διεθνής δύναμη θα πρέπει να «επιτηρεί την κατάπαυση του πυρός και να εμποδίζει την (ισραηλινή) κατοχή να συνεχίσει την επιθετικότητά της».
Είπε ότι ο αφοπλισμός «μπορεί να συζητηθεί», χωρίς όμως να δεσμευτεί ευθέως σε αυτόν.
Παράλληλα, η Χαμάς – η οποία έχει επανεκκινήσει τη διοίκηση του κατεστραμμένου θύλακα – αναφέρει ότι είναι έτοιμη να παραδώσει τη διακυβέρνηση σε μια επιτροπή Παλαιστινίων τεχνοκρατών με αμερικανική στήριξη, υπό τον Αλί Σάαθ, αλλά ισχυρίζεται ότι το Ισραήλ δεν έχει επιτρέψει στην ομάδα να εισέλθει στη Γάζα – το Ισραήλ, όπως σημειώνεται, δεν έχει σχολιάσει αυτούς τους ισχυρισμούς.
Την ίδια ώρα, επισημαίνεται ότι η Χαμάς εμφανίζεται απρόθυμη να παραδώσει τον οπλισμό της ως μέρος του «σχεδίου 20 σημείων για τη Γάζα» του Τραμπ, το οποίο οδήγησε σε μια εύθραυστη εκεχειρία τον περασμένο Οκτώβριο, μέσα στον διετή πόλεμο στη Γάζα.
Ειδική βαρύτητα δόθηκε και στη διάσταση ασφάλειας, καθώς ο διοικητής της «Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης», υποστράτηγος Τζάσπερ Τζέφερς, δήλωσε ότι οι πρώτες πέντε χώρες έχουν δεσμευτεί να στείλουν στρατεύματα στη δύναμη – Ινδονησία, Μαρόκο, Καζακστάν, Κόσοβο και Αλβανία – ενώ δύο χώρες, η Αίγυπτος και η Ιορδανία, έχουν δεσμευτεί να εκπαιδεύσουν αστυνομικές δυνάμεις.
Η ατμόσφαιρα της εκδήλωσης, όπως περιγράφεται από τα διεθνή πρακτορεία, θύμιζε προεκλογική συγκέντρωση Τραμπ, με δυνατή μουσική από μια εκλεκτική λίστα που πήγαινε από τον Έλβις Πρίσλεϊ έως τους Μπιτς Μπόις, ενώ στους συμμετέχοντες μοιράστηκαν κόκκινα καπέλα με το σύνθημα του Τραμπ.
Και κάπως έτσι, στην ίδια αίθουσα και στο ίδιο πολιτικό σκηνικό, συνδέθηκαν τρία μεγάλα νήματα: η απειλή νέας κλιμάκωσης με το Ιράν μέσα σε ένα αυστηρό δεκαήμερο, η υπόσχεση δισεκατομμυρίων για τη Γάζα υπό τον όρο του αφοπλισμού της Χαμάς, και η δημιουργία ενός νέου διεθνούς μηχανισμού που φιλοδοξεί να διαχειριστεί όχι μόνο τη «μετά τη σύγκρουση» Γάζα, αλλά και, ενδεχομένως, συγκρούσεις πολύ πέρα από αυτήν.