Σε μια ολοκληρωμένη πρόταση για τον τερματισμό της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή φέρεται να έχει καταλήξει η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, διαβιβάζοντας στην Τεχεράνη ένα αυστηρό πλαίσιο όρων που καλύπτει το σύνολο των στρατηγικών επιδιώξεων Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ, όπως δημοσιεύθηκαν το βράδυ της Τρίτης (24/3). Ads Σύμφωνα με ισραηλινά μέσα, το σχέδιο συνδυάζει άμεση αποκλιμάκωση με μια ευρύτερη διαπραγματευτική διαδικασία.
Προβλέπεται κατάπαυση του πυρός διάρκειας περίπου ενός μήνα, κατά την οποία οι δύο πλευρές θα επιχειρήσουν να συμφωνήσουν σε ένα αναλυτικό πλαίσιο περίπου 15 σημείων, κατά τα πρότυπα προηγούμενων συμφωνιών που είχε προωθήσει η αμερικανική πλευρά σε άλλες κρίσεις της περιοχής.
Ωστόσο, στο Ισραήλ επικρατεί έντονη ανησυχία ότι η Ουάσινγκτον ενδέχεται να επιδιώξει μια ταχεία, «κατ’ αρχήν» συμφωνία, χωρίς να έχουν προηγουμένως διασφαλιστεί όλες οι απαιτήσεις. Ads Ένα τέτοιο ενδεχόμενο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, θα μπορούσε να οδηγήσει σε τερματισμό των εχθροπραξιών με ασαφείς όρους, αφήνοντας περιθώρια στην Τεχεράνη να διατηρήσει κρίσιμα πλεονεκτήματα.
Οι βασικοί άξονες των αμερικανικών απαιτήσεων
Οι όροι που τίθενται προς το Ιράν είναι εκτενείς και αγγίζουν κάθε πτυχή της στρατιωτικής και περιφερειακής του ισχύος:
Πλήρης αποδόμηση του πυρηνικού προγράμματος και δέσμευση ότι δεν θα αποκτηθούν ποτέ πυρηνικά όπλα
Απαγόρευση εμπλουτισμού ουρανίου εντός ιρανικού εδάφους
Παράδοση των αποθεμάτων υψηλού εμπλουτισμού στον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας
Αποξήλωση βασικών πυρηνικών εγκαταστάσεων, όπως σε Νατάνζ, Ισφαχάν και Φόρντο
Πλήρης πρόσβαση και εποπτεία του ΔΟΑΕ σε όλες τις πυρηνικές δραστηριότητες
Παράλληλα, οι ΗΠΑ ζητούν ριζική αλλαγή της περιφερειακής πολιτικής της Τεχεράνης:
Διακοπή στήριξης, χρηματοδότησης και εξοπλισμού συμμαχικών οργανώσεων στη Μέση Ανατολή
Εγκατάλειψη της στρατηγικής των «αντιπροσώπων» (proxy forces)
Διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ
Περιορισμό του πυραυλικού προγράμματος, τόσο σε εμβέλεια όσο και σε αριθμό
Χρήση πυραυλικών συστημάτων αποκλειστικά για σκοπούς αυτοάμυνας
Τα ανταλλάγματα προς την Τεχεράνη
Σε αντάλλαγμα, το προτεινόμενο πλαίσιο προβλέπει σημαντικά οφέλη για το Ιράν:
Πλήρη άρση των διεθνών κυρώσεων
Αμερικανική υποστήριξη στην ανάπτυξη πολιτικού πυρηνικού προγράμματος, συμπεριλαμβανομένης της ενεργειακής αξιοποίησης
Κατάργηση του μηχανισμού «snapback», που επιτρέπει την αυτόματη επαναφορά κυρώσεων
Το στοίχημα της επόμενης ημέρας
Το σχέδιο αποτυπώνει μια προσπάθεια συνολικής αναδιάταξης της ισορροπίας δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, ωστόσο το κρίσιμο ερώτημα παραμένει εάν μπορεί να μετατραπεί σε βιώσιμη συμφωνία.
Καθώς οι διαβουλεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη, η διαφορά ανάμεσα σε μια «γρήγορη λύση» και μια ουσιαστική συμφωνία φαίνεται να αποτελεί το βασικό σημείο τριβής – με τις εξελίξεις των επόμενων ημερών να θεωρούνται καθοριστικές για την πορεία του πολέμου.