Ο Ντόναλντ Τραμπ, προειδοποίησε εκ νέου την Τεχεράνη πως θα αντιμετωπίσει «συνέπειες» εάν εάν «δεν κλείσει συμφωνία», την ώρα που αντιπροσωπείες των ΗΠΑ και του Ιράν ετοιμάζονται για νέο κύκλο συνομιλιών στη Γενεύη.
Όπως τόνισε, θα συμμετάσχει «έμμεσα» στις συνομιλίες σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Παράλληλα, εξέφρασε την εκτίμηση ότι η Τεχεράνη επιθυμεί συμφωνία, αφήνοντας να εννοηθεί πως οι εξελίξεις των τελευταίων μηνών έχουν αλλάξει τα δεδομένα.
«Θα συμμετάσχω σε αυτές τις συνομιλίες, έμμεσα. Και θα είναι πολύ σημαντικές», δήλωσε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους εντός του Air Force One.
Οι εντάσεις κλιμακώνονται ενόψει των συνομιλιών, με τις ΗΠΑ να αναπτύσσουν ένα δεύτερο αεροπλανοφόρο στη Μέση Ανατολή. Ο αμερικανικός στρατός προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης στρατιωτικής επιχείρησης σε περίπτωση που οι συνομιλίες δεν αποδώσουν, δήλωσαν Αμερικανοί αξιωματούχοι στο Reuters.
Ερωτηθείς για τις προοπτικές επίτευξης συμφωνίας, ο Τραμπ υποστήριξε ότι το Ιράν επιδίωξε σκληρές διαπραγματεύσεις, αλλά έμαθε τις συνέπειες μιας τέτοιας αδιάλλακτης στάσης το περασμένο καλοκαίρι, όταν οι ΗΠΑ βομβάρδισαν ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ τόνισε ότι οι Ιρανοί αυτή τη φορά έχουν κίνητρο να διαπραγματευτούν. «Δεν νομίζω ότι θέλουν τις συνέπειες του να μην επιτευχθεί συμφωνία», είπε.
Οι δυο πλευρές διαφωνούν για τα ζητήματα για τα οποία θα γίνει διαπραγμάτευση. Η Τεχεράνη θέλει να αφορά παρά μόνο το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας της χώρας. Η Ουάσιγκτον –όπως και το Ισραήλ– απαιτούν θα τεθεί στο τραπέζι ζήτημα περιορισμού του προγράμματος κατασκευής βαλλιστικών πυραύλων και τερματισμού ένοπλων οργανώσεων στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, του λεγόμενου «άξονα της αντίστασης».
Σε ό,τι αφορά το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας της χώρας, η ιρανική κυβέρνηση δηλώνει ανοικτή σε συμβιβασμό για το απόθεμα ουρανίου υψηλού βαθμού εμπλουτισμού, που εκτιμάται πως ξεπερνά τα 400 κιλά –η τύχη του παραμένει άγνωστη από το καλοκαίρι–, αν η Ουάσιγκτον προχωρήσει σε άρση κυρώσεων που πλήττουν την οικονομία της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
ΗΠΑ: Απαιτούν από το Ιράν να αποχωρήσει από τον εμπλουτισμό ουρανίου
Πριν από τις επιθέσεις των ΗΠΑ τον Ιούνιο, οι συνομιλίες με το Ιράν είχαν σταματήσει λόγω της απαίτησης της Ουάσινγκτον η Τεχεράνη να εγκαταλείψει τον εμπλουτισμό ουρανίου στο έδαφός της, κάτι που οι ΗΠΑ θεωρούν ως δρόμο για την απόκτηση ιρανικού πυρηνικού όπλου.
«Θα μπορούσαμε να είχαμε συμφωνία αντί να στείλουμε τα B-2 για να εξουδετερώσουν το πυρηνικό τους δυναμικό. Αλλά έπρεπε να τα στείλουμε», δήλωσε ο Τραμπ, αναφερόμενος στα αμερικανικά αεροσκάφη stealth τύπου bat-wing. «Ελπίζω να γίνουν πιο λογικοί», πρόσθεσε.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Άμπας Αραγτσί, συναντήθηκε τη Δευτέρα με τον επικεφαλής του διεθνούς πυρηνικού οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών, δηλώνοντας σε ανάρτηση στο X ότι βρίσκεται στη Γενεύη για «να επιτύχει μια δίκαιη και ισότιμη συμφωνία».
«Αυτό που δεν βρίσκεται στο τραπέζι είναι η υποταγή υπό απειλές»», υπογράμμισε ο Αραγτσί.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (IAEA) ζητά εδώ και μήνες από το Ιράν να ενημερώσει τι συνέβη με τα αποθέματα 440 κιλών υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου μετά τις ισραηλοαμερικανικές επιθέσεις και να επιτραπεί η πλήρης επανάληψη των επιθεωρήσεων, συμπεριλαμβανομένων τριών βασικών εγκαταστάσεων που βομβαρδίστηκαν τον Ιούνιο.
Το Ιράν έχει επανειλημμένα απειλήσει να κλείσει το Στενό του Χορμούζ σε αντίποινα για οποιαδήποτε επίθεση, κάτι που θα μπλοκάρει το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ροής πετρελαίου και θα ανεβάσει απότομα τις τιμές του αργού.
Τη Δευτέρα, το Ιράν πραγματοποίησε στρατιωτική άσκηση στο Στενό του Χορμούζ, ζωτικής σημασίας διεθνή υδάτινη οδό και διαδρομή εξαγωγής πετρελαίου από αραβικά κράτη του Κόλπου, τα οποία έχουν απευθύνει έκκληση για διπλωματία για να τερματιστεί η διαμάχη.
Παρά τα σχόλια του Τραμπ ότι το Ιράν θέλει συμφωνία, οι συνομιλίες αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια. Η Ουάσινγκτον έχει επιδιώξει να επεκτείνει το πεδίο των συνομιλιών και σε μη πυρηνικά θέματα, όπως τα αποθέματα πυραύλων του Ιράν. Η Τεχεράνη δηλώνει ότι είναι πρόθυμη να συζητήσει μόνο περιορισμούς στο πυρηνικό της πρόγραμμα σε αντάλλαγμα για άρση κυρώσεων και δεν θα δεχτεί μηδενικό εμπλουτισμό ουρανίου. Λέει επίσης ότι οι δυνατότητες πυραύλων της είναι εκτός συζήτησης.
Κατά την επίσκεψή του στην Ουγγαρία τη Δευτέρα, ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι η επίτευξη συμφωνίας με την Τεχεράνη θα είναι δύσκολη.
«Νομίζω ότι υπάρχει ευκαιρία να επιτευχθεί διπλωματικά συμφωνία… αλλά δεν θέλω να την υπερεκτιμήσω», είπε ο Ρούμπιο.
«Θα είναι δύσκολο. Ήταν πολύ δύσκολο για οποιονδήποτε να κάνει πραγματικές συμφωνίες με το Ιράν, γιατί έχουμε να κάνουμε με ριζοσπαστικούς σιίτες κληρικούς που παίρνουν θεολογικές αποφάσεις, όχι γεωπολιτικές».