Οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ «κατά της κυριαρχίας ενός κράτους» είναι «απαράδεκτες», δήλωσε ένας Ευρωπαίος πολιτικός αρχηγός στις 17 Ιανουαρίου, αφού ο Αμερικανός πρόεδρος είπε ότι θα επιβάλει πρόσθετο δασμό 10% σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που έστειλαν στρατιωτικά κλιμάκια στη Γροιλανδία.
«Ο εμπορικός εκβιασμός είναι εξίσου απαράδεκτος», πρόσθεσε. Δύο εβδομάδες νωρίτερα, ο ίδιος ηγέτης είχε επικρίνει τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα από τις Ηνωμένες Πολιτείες: «Ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου και της κυριαρχίας των κρατών δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά».
Ο εν λόγω πολιτικός δεν ήταν κάποιος φιλελεύθερος δημοκράτης, αλλά ο Ζορντάν Μπαρντελά, επικεφαλής του γαλλικού ακροδεξιού κόμματος Εθνικός Συναγερμός (RN).
Ο ίδιος και οι άλλοι Ευρωπαίοι «πατριώτες» έχουν αντλήσει έμπνευση από την επανεκλογή του κ. Τραμπ και από το ισχυρό μείγμα εθνικισμού «πρώτα η χώρα», αντιμεταναστευτικής ρητορικής και σκεπτικισμού απέναντι στην πράσινη πολιτική. Τώρα όμως οι ιμπεριαλιστικές απειλές του Αμερικανού προέδρου κατά της δανικής κυριαρχίας στη Γροιλανδία δοκιμάζουν τις σχέσεις τους με το κίνημα MAGA.
Η στήριξη της κυβέρνησης Τραμπ προς τους Ευρωπαίους εθνικιστές είναι ρητή. Σύμφωνα με τη στρατηγική εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών «η αυξανόμενη επιρροή πατριωτικών ευρωπαϊκών κομμάτων… δίνει λόγους για μεγάλη αισιοδοξία».
Ο κατάλογος προσκεκλημένων στην ορκωμοσία του κ. Τραμπ ήταν ένα πραγματικό «ποιος είναι ποιος» της ακροδεξιάς. Ανάμεσα σε όσους παρευρέθηκαν ήταν η Τζόρτζια Μελόνι, πρωθυπουργός της Ιταλίας· ο Νάιτζελ Φάρατζ, επικεφαλής του βρετανικού κόμματος Reform UK· εκπρόσωποι της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD)· καθώς και ο Ερίκ Ζεμούρ και η Μαριόν Μαρεσάλ, δύο Γάλλοι συντηρητικοί εθνικιστές, με τη δεύτερη να είναι ανιψιά της ηγέτιδας του RN, Μαρίν Λεπέν (στη φωτογραφία).
Τα δίκτυα του MAGA έχουν εδώ και καιρό οικοδομήσει δεσμούς με τους «πολιτισμικούς συμμάχους της Αμερικής στην Ευρώπη», όπως ανέφερε υπόμνημα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ πέρυσι.
Ορισμένες επαφές γίνονται διακριτικά. Τον περασμένο Μάιο, για παράδειγμα, ο Κέβιν Ρόμπερτς, πρόεδρος του Ιδρύματος Χέριτατζ και φίλος του κ. Τραμπ, πέρασε από το Παρίσι συναντώντας διάφορες προσωπικότητες της σκληρής δεξιάς. Άλλες προσπάθειες είναι απροκάλυπτες. Ο Έλον Μασκ και ο Στιβ Μπάνον έχουν μιλήσει στο Ατρέζου, το ετήσιο φεστιβάλ του κόμματος Αδέλφια της Ιταλίας της κας Μελόνι.
Στο Μόναχο πέρυσι ο Τζέι-Ντι Βανς, αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, συναντήθηκε με την Άλις Βάιντελ, συμπρόεδρο της AfD, και κατήγγειλε το «τείχος προστασίας» που απομονώνει το κόμμα της. Το περασμένο καλοκαίρι ο κ. Τραμπ διόρισε τον Τσαρλς Κούσνερ, συνεργάτη στον χώρο των ακινήτων και πατέρα του γαμπρού του Τζάρεντ Κούσνερ, πρέσβη στο Παρίσι· τον Δεκέμβριο ο κ. Κούσνερ φιλοξένησε συνάντηση με την κα Λεπέν και τον κ. Μπαρντελά.
Οι πρόσφατες απειλές του κ. Τραμπ, ωστόσο, έχουν κάνει ορισμένους Ευρωπαίους εθνικιστές να νιώθουν αμηχανία. Αφού είχε αγκαλιάσει στενά το MAGA, η κα Βάιντελ δήλωσε ότι ο πρόεδρος παραβίασε τη «θεμελιώδη προεκλογική του υπόσχεση» να μη παρεμβαίνει στις άλλες χώρες.
Ο τυχοδιωκτισμός του κ. Τραμπ βαθαίνει τις διαιρέσεις μέσα στην AfD. Κάποιοι θεωρούν ότι η στήριξη από τον κόσμο του MAGA είναι τόσο πολύτιμη ώστε μια δημόσια επίπληξη προς την Αμερική θα ήταν αυτοκαταστροφική. Άλλοι, από την αντι-αμερικανική πτέρυγα του κόμματος, έχουν αναβιώσει τις παλιές τους ανησυχίες για τη γερμανική υποτέλεια στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ένα ακόμη παράδειγμα είναι η Γαλλία, που θα διεξαγάγει προεδρικές εκλογές το 2027. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο υποψήφιος του RN θα είναι το φαβορί, είτε πρόκειται για την κα Λεπέν, η οποία έχει αποκλειστεί από δημόσια αξιώματα για πέντε χρόνια αλλά ασκεί έφεση, είτε για τον κ. Μπαρντελά. Το RN έχει διαμορφώσει ένα μήνυμα — στην ουσία «Πρώτα η Γαλλία» — με ξεκάθαρη τραμπική ηχώ. «Ακόμη κι αν δεν χρησιμοποιούμε το σύνθημα “Κάντε τη Γαλλία Μεγάλη Ξανά”», λέει ένα στέλεχος του RN, «αυτό ακριβώς εννοούμε».
Ωστόσο, το φλερτ του RN με τη σφαίρα του MAGA ήταν πιο αμφίσημο από εκείνο των Ευρωπαίων φίλων του, λόγω της γκωλικής διπλωματικής παράδοσης σκληρής ανεξαρτησίας από την Αμερική. Η κα Μελόνι και ο Βίκτορ Όρμπαν, πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, τείνουν να επαινούν τον κ. Τραμπ. Ο κ. Μπαρντελά είναι πιο προσεκτικός.
Του αρέσει ο τρόπος με τον οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος υπερασπίζεται τα συμφέροντα της χώρας του, αλλά είπε στον Economist ότι «το κάνει με έναν πολύ αμερικανικό τρόπο που δεν είναι ευρωπαϊκός και ακόμη λιγότερο γαλλικός». «Το MAGA είναι περίπλοκο για το RN», λέει ο πολιτικός επιστήμονας Ντομινίκ Ρενιέ, «διότι οι Γάλλοι δεν συμπαθούν τον Τραμπ και η κοινή γνώμη είναι επιφυλακτική απέναντι στις ΗΠΑ». Οι ψηφοφόροι του RN έχουν λιγότερο ευνοϊκή άποψη για τον κ. Τραμπ (29,9%) από τους Γερμανούς που στηρίζουν την AfD (34,5%) ή τους Βρετανούς ψηφοφόρους που υποστηρίζουν το Reform (50,2%).
Το RN προσπαθεί να συμφιλιώσει την παραδοσιακή του ατζέντα, που αντιστέκεται στους υπερεθνικούς ομοσπονδιακούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέρ της εθνικής κυριαρχίας, με τη νέα ανάγκη για αλληλεγγύη προς μια άλλη χώρα της ΕΕ, τη Δανία.
Ο Φαμπρίς Λεζερί, ευρωβουλευτής του RN, αρνείται ότι υπάρχει αντίφαση: «Η γραμμή μας είναι συνεπής με τη δική μας αντίληψη της κυριαρχίας». Το κόμμα, λέει, υποστηρίζει μια «Ευρώπη των εθνών» που «μπορεί να ξαναβρεί ισχυρή φωνή και να επιβληθεί απέναντι σε επίδειξη ισχύος, είτε από τον Ντόναλντ Τραμπ είτε από την Κίνα».
Δεν έχουν εκφράσει όλοι στην ακροδεξιά της Ευρώπης δυσφορία για τις απειλές του κ. Τραμπ. Οι Πολωνοί εθνικιστές έχουν σιωπήσει, ελπίζοντας να μη διακινδυνεύσουν τους στενούς διατλαντικούς δεσμούς της χώρας τους. Το ίδιο ισχύει για το ισπανικό Vox και τον Ολλανδό Χέερτ Βίλντερς. Αντί να έρθει σε σύγκρουση με τον φίλο της, η κα Μελόνι υπέδειξε ότι υπήρξε «πρόβλημα επικοινωνίας» σχετικά με την αποστολή στρατιωτών (αν και όχι των δικών της).
Για πολλούς Ευρω-εθνικιστές ο κίνδυνος είναι ότι η θρασύτητα του Αμερικανού προέδρου θα μετατραπεί σε εκλογικό βάρος. Πέρυσι οι απειλές του να προσαρτήσει τον Καναδά οδήγησαν σε βαριά ήττα τον Πιερ Πουαλιέβρ, έναν λαϊκιστή συντηρητικό. Ο κ. Φάρατζ, που θέλει να απευθυνθεί στους σκεπτικιστές απέναντι στον Τραμπ στη συντηρητική δεξιά διατηρώντας ταυτόχρονα τον φιλοτραμπικό πυρήνα του, χαρακτήρισε τις απειλές του κ. Τραμπ «λανθασμένες». Για τους ίδιους λόγους, το RN προσπαθεί να ισορροπήσει μια πιο σκληρή στάση απέναντι στον κ. Τραμπ με τη δική του εκδοχή ευρωσκεπτικισμού. Δημοσκόπηση της 19ης Ιανουαρίου έδειξε ότι το 73% όσων στηρίζουν τους Ρεπουμπλικανούς της γαλλικής κεντροδεξιάς θέλει να αντιταχθεί στην προσάρτηση της Γροιλανδίας από την Αμερική, σε σύγκριση με το 59% των υποστηρικτών του RN. Το RN θέλει να κερδίσει αυτούς τους Ρεπουμπλικανούς το 2027. Το MAGA επιδιώκει ξεκάθαρα να βοηθήσει κόμματα που θέλουν να αποδυναμώσουν την ΕΕ να κερδίσουν εκλογές. Όσο όμως πιο απροκάλυπτες είναι οι απειλές του κ. Τραμπ, τόσο μεγαλύτερο πολιτικό βάρος γίνεται ο ίδιος.
Πηγή: Economist