Οι Περιφέρειες δεν μπορούν να κατηγορηθούν για το επιχειρησιακό μέρος της κατάσβεσης μιας πυρκαγιάς, για το οποίο ευθύνεται η Πυροσβεστική Υπηρεσία. Που όπως αποδεικνύεται στην πράξη τα πάει πολύ καλά ως προς τα αποτελέσματα που φέρνει.
Όμως η ευθύνη σε μια πυρκαγιά δεν εντοπίζεται μόνο στην εκ των υστέρων επέμβαση και καταστολή, αλλά, κυρίως, στην εκ των προτέρων λήψη μέτρων πρόληψης και αποτροπής της.
Με δεδομένες, μάλιστα και γνωστές τις ευνοϊκές συνθήκες που δημιουργεί η κλιματική αλλαγή, λόγω υψηλών θερμοκρασιών και σφοδρών ανέμων τα καλοκαίρια όσον αφορά στην ανάφλεξη δασών, αλλά και βιομηχανιών και εύφλεκτων μονάδων ανακύκλωσης πλαστικών και άλλων επικίνδυνων υλικών, αποκτά εγκληματικά χαρακτηριστικά η μη ανάληψη από τις περιφέρειες της ευθύνης τους για τακτικούς ελέγχους προκειμένου να αποφεύγονται παρόμοιες καταστροφές.
Οι έλεγχοι που οφείλουν να ασκούν οι περιφέρειες προκειμένου να διαπιστώνουν αν τηρούνται τα μέτρα πρόληψης και αν εφαρμόζονται τα μέτρα πυροπροστασίας μονάδων επεξεργασίας επικίνδυνων υλικών, αποτελούν σημαντικό κομμάτι της προσπάθειας για αποτροπή επικίνδυνων ατυχημάτων, όπως αυτό στο Ωραιόκαστρο της Θεσσαλονίκης.
Στο οποίο ο κίνδυνος δεν προήλθε μόνο από την επέκταση της πυρκαγιάς, αλλά και από τη διαρροή τοξικών αερίων και τη δημιουργία επικίνδυνου νέφους που έπνιξε τη Θεσσαλονίκη.
Και εδώ η περιφέρεια Κ. Μακεδονίας είναι υπότροπη. Καθώς δεν είναι η πρώτη, αλλά η τρίτη φορά που συμβαίνει πυρκαγιά σε Μονάδα Ανακύκλωσης μέσα σε ένα χρόνο.
Γνώριζε ή όχι η περιφέρεια ότι η συγκεκριμένη μονάδα ανακύκλωσης είχε χωροθετηθεί σε εύφλεκτη περιοχή, κοντά σε δάσος; Τι έκανε τόσα χρόνια γι αυτό και τι μέτρα έλαβε, προκειμένου να αποφευχθεί παρόμοια πυρκαγιά με κίνδυνο για τη ζωή και την υγεία των κατοίκων;
Υπήρχαν μέτρα πυροπροστασίας και πυρόσβεσης στο συγκεκριμένο κέντρο ανακύκλωσης και ποια ήταν αυτά; Εφόσον υπήρχαν μέτρα, δεν όφειλε να γνωρίζει η περιφέρεια ότι αυτά δεν τηρούνταν;
Πόσους και πόσο συχνούς ελέγχους έχει κάνει πρόσφατα η περιφέρεια, στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς της, όσον αφορά στην ανθεκτικότητα της συγκεκριμένης μονάδας απέναντι σε πυρκαγιά; Ποια ήταν τα ευρήματα των ελέγχων;
Εκ του αποτελέσματος κρίνοντας τα μέτρα πυροπροστασίας και πυρόσβεσης στη συγκεκριμένη μονάδα ανακύκλωσης, όπως άλλωστε και στις άλλες δυο που κάηκαν πέρσι, ήταν από ανύπαρκτα έως ελλιπή.
Τι μέτρα πήρε γι’ αυτό η περιφέρεια και τι πρόστιμα έχει επιβάλει στη μονάδα ώστε να συμμορφωθεί, στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς της να ασκεί ελέγχους για να προστατεύει τη δημόσια υγεία;
Αν η περιφέρεια, στους ελέγχους που οφείλει να ασκεί, διαπίστωσε την επικινδυνότητα της συγκεκριμένης μονάδας, γιατί δεν της επέβαλε την ποινή του κλεισίματος;
Τι σχέδιο διαχείρισης κινδύνου και έκτακτης ανάγκης έχει επεξεργαστεί η περιφέρεια σε περίπτωση παρόμοιας πυρκαγιάς από καύση τοξικών και επικίνδυνων υλικών; Αν, πράγματι, υπάρχουν τέτοια σχέδια, γιατί αυτά δεν εφαρμόστηκαν στην πυρκαγιά στο Ωραιόκαστρο;
Τι μέτρα θα λάβει έστω και εκ των υστέρων, μετά δηλαδή την καταστροφή, η περιφέρεια ώστε να θωρακιστεί η Θεσσαλονίκη από παρόμοιες απειλές;
Θα αναλάβει κανείς από την περιφέρεια την ευθύνη για την τρίτη μέσα σε ένα χρόνο ανάφλεξη και πυρκαγιά σε μονάδα ανακύκλωσης πλαστικών και άλλων επικίνδυνων υλικών;
Θα αναλάβει, επιτέλους, η περιφέρεια την ευθύνη της άσκησης των αρμοδιοτήτων της, όσον αφορά στους ελέγχους που πρέπει να κάνει σε μονάδες επεξεργασίας επικίνδυνων υλικών, αλλά και στην εφαρμογή σχεδίων διαχείρισης κινδύνου και έκτακτης ανάγκης, προκειμένου να προστατέψει τη ζωή των κατοίκων και τη δημόσια υγεία;
Η κοινωνία της Θεσσαλονίκης, μιας πόλης που πνίγεται από τη ρύπανση της ατμόσφαιρας και έχει κατ’ επανάληψη τιμωρηθεί γι’ αυτό από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, καθώς έχει το λιγότερο πράσινο στην Ευρώπη, αναμένει με αγωνία τις απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά.
*Γιάννης Μυλόπουλος, Καθηγητής, πρώην Πρύτανης ΑΠΘ, Επικεφαλής παράταξης ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ Κ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ