Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης παρουσιάζει τρεις ατομικές εκθέσεις τριών σημαντικών Ελλήνων δημιουργών που δεν είναι πια στη ζωή. Οι τρεις αυτές περιπτώσεις – Νίκη Καναγκίνη (1933-2008), Στάθης Λογοθέτης (1925-1997), και Γιάννης Χρήστου (1926-1970) συγκροτούν -σύμφωνα με τα όσα είπε χθες στους δημοσιογράφους η καλλιτεχνική διευθύντρια του ΕΜΣΤ Κατερίνα Γρέγου – «έναν κοινό άξονα επαναπροσέγγισης της ελληνικής πρωτοπορίας των δεκαετιών του 1950-1980, εστιάζοντας σε δημιουργούς της ίδιας γενιάς, των οποίων το έργο διαμορφώθηκε σε συνθήκες έντονου πειραματισμού και ριζοσπαστικής αναζήτησης».
Η πολύ ενδιαφέρουσα ξενάγηση από τους τρεις επιμελητές, ήταν αρκετοί για να αντιληφθούμε με ποιον τρόπο οι τρεις τους ήταν μέρος της διεθνούς πρωτοπορίας και σε διάλογο με σημαντικά ρεύματα της εποχής τους. Ωστόσο όπως θα πει η Κατερίνα Γρέγου «βρέθηκαν σε ασύμμετρη, συχνά αμήχανη σχέση με το εγχώριο καλλιτεχνικό πλαίσιο. Ως αποτέλεσμα, οι μορφές αυτές παρέμειναν για δεκαετίες ελλειπτικά θεσμοθετημένες». Πρόσθεσε πως η λέξη που τους συνδέει είναι «κοσμοπολιτισμός» που «…ορίζει τον τρόπο να είμαστε ανεκτικοί προς το άλλο χωρίς ισοπέδωση της πολιτιστικής μας ταυτότητας» και σχολίασε με έμφαση πως η συγκεκριμένη πρωτοβουλία είναι η απάντηση σε όσους λένε πως το ΕΜΣΤ είναι ένα διεθνές μουσείο και δεν εστιάζει σε Έλληνες δημιουργούς.
Ωδή στα πράγματα
Νίκη Καναγκίνη. Αναδρομική
2 Απριλίου – 8 Νοεμβρίου 2026
«Στόχος μας ήταν να αναδείξουμε πτυχές άγνωστες του έργου της όπως στοχασμός πάνω στην έμφυλη ταυτότητα ο επιτελεστικός χαρακτήρας των έργων, η πολυαισθητηριακή φύση τους και η πολυδιάστατη σύνδεση τους με την (δια)πολιτισμική και κοινωνική συνθήκη είπε η επιμελήτρια της έκθεσης της Νίκης Καναγκίνη Τίνα Πανδή, εξηγώντας πως ο τίτλος «Ωδή στα πράγματα» προέρχεται από ένα ποίημα του Πάμπλο Νερούδα το οποίο είχε χρησιμοποιήσει η ίδια για να δηλώσει την επιρροή που της ασκούσε ο καθημερινός κόσμος των αντικειμένων.
Μια απλώστρα στην οποία αντί για ρούχα απλώνονται οι μεταξοτυπίες της θα μπορούσε να είναι ένα σχόλιο για τους πολλαπλούς ρόλους που η ίδια όπως κάθε γυναίκα έφερε, αλλά ίσως κι ένα σχόλιο βαθύτερο για την ανάγκη της καλλιτέχνιδος που μπορεί να στριμώχνεται στους πολλαπλούς ρόλους με τους οποίους ήταν επιφορτισμένη.
Στο εναρκτήριο έργο σχέδια από τους τσεβρέδες της οικογένειας της που είχε ζήσει δύο ξεριζωμούς, έργο το οποίο δεν ήταν το μόνο που επιχειρεί να αφηγηθεί την διασπορική της ταυτότητα ως καταγωγή.
Η επιμελήτρια τονίζει πως επιλέγει την μητρική ζώα μνήμη και λίγο παρακάτω μας ξεναγεί στα έργα μέσα από τα οποία διερευνά τη γραφή ως εικαστική πράξη.
Γιάννης Χρήστου: Εναντιοδρομία
2 Απριλίου – 8 Νοεμβρίου 2026
Ο Κωστής Ζουλιάτης που επιμελήθηκε την έκθεση για τον Γιάννη Χρήστου, μελετά 20 χρόνια το έργο του και είχε να διαχειριστεί μια δύσκολη συνθήκη: να στήσει μια έκθεση που δεν αποτελείται από τα ίδια τα πρωτογενή έργα του δημιουργού αλλά από τα τεκμήρια της πράξης του.
«Ο τίτλος της έκθεσης προέκυψε από το έργο που παρουσίασε λίγους μήνες πριν σκοτωθεί σε αυτοκινητιστικό, ανήμερα της γιορτής και των γενεθλίων του. Έργο εμπνευσμένο από την θεωρία του Ηρακλείτου περί των αντιθέτων από τα οποία βγαίνει η καλύτερη αρμονία» είπε στην παρουσίαση.
«Θέλουμε να κρατήσουμε τον μύθο, αλλά και να παρουσιάσουμε τα πράγματα όπως έγιναν» πρόσθεσε ο Κ. Ζουλιάτης ενώ μετά βίας τον ακούγαμε καθώς μας είχε σχεδόν ακινητοποιήσει ένα έργο του Χρήστου που ερχόταν στ’ αυτιά μας και αφορούσε στην κατάβαση στον Άδη όπως μας εξήγησε. Ο λόγος για το «Μυστήριον(1926-1970), ένα έργο που δημιουργήθηκε το 1966 αλλά η οριστική έκδοσή του από τον συνθέτη δεν ολοκληρώθηκε εξαιτίας του πρόωρου θανάτου του.
Μίλησε για τη σημασία της τελετουργίας στο έργο του, τη σύνδεση ανθρώπου με το μεταφυσικό στοιχείο που τον απασχολούσε και για έννοιες όπως οι «πράξη» και «μεταπράξη», του «συμβατικού» και «μη συμβατικού» εαυτού, την προσπάθεια να φεύγει ο άνθρωπος από τον χώρο του «λογικού» αλλά να μπορεί να επιστρέψει.
Η έκθεση περιλαμβάνει από παρτιτούρες έως δίσκους, σχέδια, την αλληλογραφία με τον Έλιοτ και τον Μητρόπουλο και άλλα αντικείμενο που αναδεικνύουν τη σκέψη και το μεγαλείο του καλλιτέχνη και μύστη.
Η επιμέλεια της έκθεσης, που γίνεται σε συνεργασία με το Ωδείο Αθηνών γι’ αυτό απεύθυνε χαιρετισμό και ο πρόεδρος του Ωδείου.
Στάθης Λογοθέτης: Στη Γη
2 Απριλίου – 8 Νοεμβρίου 2026
Επιμέλεια: Σταμάτης Σχιζάκης
Η τρίτη έκθεση στην οποία ξεναγηθήκαμε είναι η μεγάλη αναδρομική έκθεση του σημαντικού Έλληνα ζωγράφου Στάθη Λογοθέτη (1925-1997) με τίτλο Στη γη (Earth to Earth). Τα εντυπωσιακά μεγάλης κλίμακας έργα του στις αποχρώσεις του κόκκινου που έκαναν τον καμβά να θυμίζει ανθρώπινη σάρκα δίνουν το στίγμα «μιας μοναδικής περίπτωσης καλλιτέχνη που διαμόρφωσε την καλλιτεχνική του πρακτική σε διάλογο με την Ευρωπαϊκή πρωτοπορία της εποχής του, αλλά ουσιαστικά χωρίς συνομιλητές στην Ελλάδα όπου εγκαταστάθηκε μετά το 1973» όπως μας είπε ο επιμελητής Σταμάτη Σχιζάκης.
«Η δύναμη του έργου του προκύπτει από τη συχνά βίαιη ταύτιση των στοιχείων της ζωγραφικής, τον καμβά, το χρώμα, το τελάρο, με το ανθρώπινο σώμα, το δέρμα και το αίμα».
Ο επιμελητής εξήγησε πως σε όλο του το έργο διαπραγματεύεται το τραύμα, την πληγή και την επούλωση, κάτι που είναι διάχυτο στις πληγές που βλέπουμε ανοιχτές ή σφιχτοδεμένες στον καμβά του. «Έθαβε τους καμβάδες στο χώμα για καιρό για να επιδράσει η φύση πάνω τους. Ήθελε τη φύση να συμμετέχει στη διαδικασία δεν επιθυμούσε να την χαλιναγωγήσει. Έσκαβε, τα έθαβε, τα φρόντισε στο χιόνι, στα νερά και μετά την εκταφή τους τα επεξεργαζόταν για να τα εκθέσει».