Νέα μελέτη αμφισβητεί όσα πίστευαν οι επιστήμονες για το μυστηριώδες ανθρώπινο είδος Homo floresiensis και ανοίγει ξανά τη συζήτηση για την καταγωγή του. Ads Τα μυστηριώδη «Χόμπιτ» της προϊστορίας ίσως δεν ήταν οι επιδέξιοι κυνηγοί που πίστευαν μέχρι σήμερα οι ειδικοί. Ads Αντίθετα, νέα έρευνα δείχνει ότι το εξαφανισμένο ανθρώπινο είδος επιβίωνε τρεφόμενο με τα υπολείμματα θηραμάτων που είχαν ήδη κατασπαράξει οι δράκοι του Κομόντο, ενώ δεν υπάρχουν πλέον ισχυρές ενδείξεις ότι χρησιμοποιούσε ελεγχόμενη φωτιά για το μαγείρεμα της τροφής του. Ads Τα ευρήματα αλλάζουν σημαντικά την εικόνα για τη συμπεριφορά του και ενισχύουν τα ερωτήματα γύρω από την εξελικτική του προέλευση. Ads Γνωστό ως το «Χόμπιτ» λόγω του μικροσκοπικού του αναστήματος, το Homo floresiensis ανακαλύφθηκε το 2003 στο σπήλαιο Λιάνγκ Μπούα, στο ινδονησιακό νησί Φλόρες.
Οι ενήλικες έφταναν μόλις το 1,06 μέτρο ύψος, διέθεταν μικρό εγκέφαλο, αλλά σχετικά μεγάλα δόντια και πέλματα.
Η ανακάλυψη λίθινων εργαλείων, οστών ζώων με ίχνη κοπής και απανθρακωμένων υπολειμμάτων είχε οδηγήσει τους επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι επρόκειτο για ένα ιδιαίτερα εξελιγμένο ανθρώπινο είδος, ικανό να κυνηγά μεγάλα ζώα και να χρησιμοποιεί φωτιά.
Ωστόσο, νέα διεθνής μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science Advances έρχεται να ανατρέψει αυτή την εικόνα.
Οι δράκοι του Κομόντο έτρωγαν πρώτοι
Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν στα απολιθωμένα οστά του Stegodon florensis insularis, ενός εξαφανισμένου νάνου συγγενή των ελεφάντων που ζούσε στο νησί Φλόρες.
Στόχος τους ήταν να διαπιστώσουν αν τα ίχνη πάνω στα οστά προέρχονταν από κυνήγι των «Χόμπιτ» ή αν εκείνα απλώς εκμεταλλεύονταν τα υπολείμματα θηραμάτων που είχαν ήδη καταναλώσει οι δράκοι του Κομόντο, οι μοναδικοί μεγάλοι θηρευτές του νησιού.
Για να ξεχωρίσουν τα σημάδια που αφήνουν τα πέτρινα εργαλεία από εκείνα των ερπετών, οι επιστήμονες πραγματοποίησαν ένα ιδιαίτερο πείραμα στον ζωολογικό κήπο της Ατλάντα.
Έδωσαν σε έναν δράκο του Κομόντο ένα κουφάρι κατσίκας και στη συνέχεια κατέγραψαν με εξαιρετική λεπτομέρεια κάθε σημάδι που άφησαν τα δόντια του στα οστά.
Η ανάλυση έδειξε ότι οι δράκοι επιτίθενται κυρίως στα σημεία με τη μεγαλύτερη ποσότητα κρέατος.
Τα «Χόμπιτ» έφταναν…όταν είχε τελειώσει το γεύμα
Στη συνέχεια οι ερευνητές συνέκριναν τα ίχνη αυτά με τα απολιθωμένα οστά των στεγόδοντων που βρέθηκαν στο σπήλαιο.
Εντόπισαν 54 ίχνη κοπής από λίθινα εργαλεία, αλλά σχεδόν διπλάσιο αριθμό σημαδιών από δόντια δράκων του Κομόντο.
Το πιο σημαντικό εύρημα, όμως, ήταν η θέση αυτών των σημαδιών.
Τα ίχνη των δράκων συγκεντρώνονταν στα σημεία όπου υπήρχε άφθονο κρέας, ενώ οι κοπές από τα εργαλεία του Homo floresiensis βρίσκονταν κυρίως σε οστά όπου είχαν απομείνει ελάχιστοι ιστοί.
Με άλλα λόγια, οι δράκοι του Κομόντο φαίνεται πως έτρωγαν πρώτοι, ενώ τα «Χόμπιτ» ακολουθούσαν για να εκμεταλλευτούν ό,τι είχε απομείνει.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τα δύο είδη κατανάλωναν το ίδιο θήραμα, αλλά όχι ταυτόχρονα ούτε με τον ίδιο τρόπο.
Οι δράκοι είχαν την πρώτη πρόσβαση στο θήραμα και οι άνθρωποι ακολουθούσαν αργότερα, συλλέγοντας τα υπολείμματα.
Καμία ένδειξη ότι μαγείρευαν το κρέας
Η νέα μελέτη αμφισβητεί και μια δεύτερη βασική παραδοχή για το είδος.
Οι ερευνητές δεν βρήκαν ίχνη θερμικής αλλοίωσης στα οστά των στεγόδοντων, γεγονός που υποδηλώνει ότι το κρέας πιθανότατα καταναλωνόταν ωμό.
Παράλληλα, εξέτασαν περισσότερα από 4.000 οστά ποντικών από το ίδιο σπήλαιο, χωρίς να εντοπίσουν αποδείξεις ότι είχαν εκτεθεί σε φωτιά.
Αντίθετα, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα σημάδια που παλαιότερα είχαν θεωρηθεί ίχνη καύσης οφείλονταν πιθανότατα σε φυσικές αποθέσεις μαγγανίου και όχι σε ανθρώπινη χρήση φωτιάς.
Ένα νέο μυστήριο για την ανθρώπινη εξέλιξη
Η απουσία οργανωμένου κυνηγιού και ελεγχόμενης χρήσης φωτιάς αλλάζει σημαντικά την εικόνα για το Homo floresiensis και επαναφέρει το ερώτημα της εξελικτικής του προέλευσης.
Σύμφωνα με την επικεφαλής της έρευνας, παλαιοανθρωπολόγο Γκρέις Βιτς του Πανεπιστημίου του Τίμπινγκεν, είναι πιθανό οι πρόγονοι των «Χόμπιτ» να αποσχίστηκαν από το ανθρώπινο εξελικτικό δέντρο πριν ακόμη αποκτηθούν οι δεξιότητες του οργανωμένου κυνηγιού και της ελεγχόμενης χρήσης της φωτιάς.
Μία από τις επικρατέστερες θεωρίες υποστηρίζει ότι το είδος προήλθε μέσω του φαινομένου του νησιωτικού νανισμού, κατά το οποίο μεγάλα ζώα ή πληθυσμοί εξελίσσονται σε μικρότερο μέγεθος εξαιτίας των περιορισμένων πόρων ενός απομονωμένου νησιού.
Άλλοι επιστήμονες, ωστόσο, θεωρούν πιθανότερο ότι κατάγεται από κάποιο αρχαιότερο ανθρώπινο είδος που είχε ήδη μικρόσωμη σωματική διάπλαση.
Το νησί που συνεχίζει να εκπλήσσει
Παρά τα νέα ευρήματα, οι ειδικοί τονίζουν ότι το μυστήριο απέχει ακόμη πολύ από τη λύση του.
Ελάχιστα είναι γνωστά για τη συμπεριφορά των πρώιμων ανθρώπινων ειδών που ζούσαν στη Νοτιοανατολική Ασία, γεγονός που δυσκολεύει την ανασύνθεση της εξελικτικής ιστορίας του Homo floresiensis.
Όπως επισημαίνει ο αρχαιολόγος Adam Brumm του Πανεπιστημίου Griffith, το απομονωμένο νησί της Φλόρες λειτούργησε σαν ένα μοναδικό εξελικτικό «εργαστήριο», όπου θα μπορούσαν να είχαν συμβεί εντυπωσιακές μεταβολές όχι μόνο στην ανατομία αλλά και στη συμπεριφορά των πρώιμων ανθρώπων.
«Η Φλόρες ήταν το απρόβλεπτο κεφάλαιο της ανθρώπινης εξέλιξης. Εκεί ίσως χάθηκαν ακόμη και συμπεριφορές που θεωρούμε θεμελιώδεις για το γένος Homo, όπως το κυνήγι και η χρήση της φωτιάς», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Για τους ερευνητές, η θέση που κατέχει το μυστηριώδες «Χόμπιτ» στο ανθρώπινο εξελικτικό δέντρο παραμένει ανοιχτό επιστημονικό ερώτημα.
