Το «Μαύρο Κουτί της Γης» σχεδιάστηκε για να αντέξει ακόμη και το τέλος του κόσμου και να αποτελέσει τη σιωπηλή μαρτυρία μιας πιθανής αποτυχίας της ανθρωπότητας απέναντι στην κλιματική κρίση. Ads Για χρόνια, όμως, έμοιαζε σαν το φιλόδοξο σχέδιο του «Earth’s Black Box» να είχε χαθεί μέσα στη δική του αβεβαιότητα. Ads Πέντε χρόνια μετά την εντυπωσιακή ανακοίνωσή του και ύστερα από μια μακρά περίοδο σιωπής, το έργο επανέρχεται στο προσκήνιο, με τους δημιουργούς του να δηλώνουν ότι η κατασκευή του βρίσκεται πλέον σε εξέλιξη. Ads Σύμφωνα με τους υπεύθυνους του εγχειρήματος, η τελική εγκατάσταση του γιγαντιαίου μεταλλικού μονόλιθου θα πραγματοποιηθεί τον Δεκέμβριο κοντά στο Κουίνσταουν της δυτικής Τασμανίας, δίπλα σε ένα απομονωμένο αεροδρόμιο, σε μία από τις πιο απομακρυσμένες περιοχές της Αυστραλίας. Ads Όταν το σχέδιο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 2021, ενόψει της Συνόδου για το Κλίμα COP26 στη Γλασκώβη, προκάλεσε παγκόσμιο ενδιαφέρον.
Διεθνή μέσα ενημέρωσης το περιέγραψαν ως ένα «μαύρο κουτί για τη Γη» που θα καταγράφει τα γεγονότα που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην κατάρρευση του πολιτισμού, ενώ το θέμα έφτασε μέχρι και σε σατιρικές εκπομπές της αμερικανικής τηλεόρασης.
Η κατασκευή θα έχει μήκος 16 μέτρα και ύψος 4 μέτρα, θα είναι κατασκευασμένη από ανθεκτικό ατσάλι και θα καλύπτεται από ηλιακά πάνελ προστατευμένα με γυαλί.
Σκοπός της είναι να συλλέγει και να αποθηκεύει τεράστιες ποσότητες δεδομένων που αφορούν την κατάσταση του πλανήτη, δημιουργώντας ένα διαρκές αρχείο για τις επόμενες γενιές.
Όπως αναφέρεται στην επίσημη περιγραφή του έργου, θα καταγράφεται «κάθε βήμα» της ανθρωπότητας προς μια ενδεχόμενη κλιματική καταστροφή. Εκατοντάδες σύνολα δεδομένων, μετρήσεις και πληροφορίες που σχετίζονται με την υγεία του πλανήτη θα αποθηκεύονται συνεχώς και με ασφάλεια.
Το μήνυμα των δημιουργών είναι χαρακτηριστικό: «Το πώς θα τελειώσει η ιστορία εξαρτάται αποκλειστικά από εμάς. Ένα μόνο είναι βέβαιο: οι πράξεις, οι παραλείψεις και οι επιλογές μας καταγράφονται πλέον».
Έμπνευση από τα αεροπορικά «μαύρα κουτιά»
Η ιδέα βασίζεται στους καταγραφείς πτήσεων των αεροσκαφών, τα γνωστά «μαύρα κουτιά», τα οποία διατηρούν κρίσιμα δεδομένα μέσα σε εξαιρετικά ανθεκτικά περιβλήματα, επιτρέποντας στους ερευνητές να ανασυνθέτουν τα αίτια ενός δυστυχήματος.
Η σύλληψη του έργου ανήκει στην αυστραλιανή μη κερδοσκοπική οργάνωση Rouser Lab, η οποία αυτοπροσδιορίζεται ως «πειραματικό γραφείο περιβαλλοντικής επικοινωνίας». Αυτός ήταν και ένας από τους λόγους που αρκετοί αντιμετώπισαν το σχέδιο με σκεπτικισμό, θεωρώντας το περισσότερο καλλιτεχνική εγκατάσταση ή επικοινωνιακή καμπάνια παρά επιστημονικό εγχείρημα.
Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του έργου, Τζόναθαν Κνίμποουν, εξηγεί ότι πλέον την υλοποίηση έχει αναλάβει το ανεξάρτητο φιλανθρωπικό ίδρυμα Earth’s Black Box Foundation.
«Θα χρειαστούν σχεδόν ακριβώς πέντε χρόνια από την πρώτη ανακοίνωση μέχρι να μπορέσουμε τελικά να εγκαταστήσουμε το έργο», δήλωσε στην Guardian Australia.
Όπως ανέφερε, όλο αυτό το διάστημα εξελίχθηκαν ο σχεδιασμός, τα συστήματα αποθήκευσης δεδομένων, οι πηγές πληροφόρησης, η διαδικτυακή πλατφόρμα και τα μοντέλα χρηματοδότησης που θα εξασφαλίσουν τη μακροχρόνια λειτουργία του.
Γιατί επιλέχθηκε η Τασμανία
Η δυτική ακτή της Τασμανίας θεωρήθηκε ιδανική τοποθεσία λόγω της γεωλογικής και πολιτικής της σταθερότητας.
Το απομονωμένο και δύσβατο τοπίο, μεγάλο μέρος του οποίου έχει διαμορφωθεί από αρχαίους παγετώνες, προσφέρει υψηλό επίπεδο προστασίας απέναντι σε φυσικές ή ανθρωπογενείς καταστροφές.
Ο δήμαρχος της περιοχής, Σέιν Πιτ, χαρακτήρισε το έργο «μια πρωτοβουλία που άργησε αλλά τελικά προχωρά», εκτιμώντας ότι μπορεί να εξελιχθεί και σε σημαντικό τουριστικό αξιοθέατο.
«Η δυτική ακτή της Τασμανίας είναι ίσως ένα από τα τελευταία μέρη στον κόσμο που δύσκολα θα αποτελούσε στόχο ή επίκεντρο μιας μεγάλης καταστροφής», σημείωσε.
Ένα μνημείο για ένα μέλλον που ίσως δεν έρθει ποτέ
Η επανεμφάνιση του «Μαύρου Κουτιού της Γης» συμπίπτει με μια περίοδο έντονων ανησυχιών για το μέλλον του πλανήτη.
Φέτος, το περίφημο «Ρολόι της Αποκάλυψης» ρυθμίστηκε στα 85 δευτερόλεπτα πριν τα μεσάνυχτα, πιο κοντά από ποτέ σε μια συμβολική παγκόσμια καταστροφή.
Το μεγάλο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει αναπάντητο: αν κάποτε ολοκληρωθεί το Earth’s Black Box, θα το μελετούν μελλοντικοί πολιτισμοί για να καταλάβουν πού ακριβώς τα πήγε στραβά η ανθρωπότητα;
Ή θα παραμείνει ένα παράξενο μνημείο μέσα στο άγριο τοπίο της Τασμανίας, υπενθυμίζοντας μια καταστροφή που τελικά δεν συνέβη ποτέ;
Ίσως, τελικά, αυτή να είναι και η ουσία ενός «μαύρου κουτιού»: να υπάρχει εκεί, κρατώντας μέσα του όλες τις απαντήσεις, μέχρι κάποιος να χρειαστεί να τις αναζητήσει.