Τέμπη: Το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ για τα καθίσματα της επιβατικής αμαξοστοιχίας – Δεν πληρούσαν τις προδιαγραφές πυραντοχής
Το πρότυπο EN 45545-2 αποτελεί εναρμονισμένο ευρωπαϊκό πρότυπο και είναι πλέον υποχρεωτικό για νέα ή αναβαθμισμένα σιδηροδρομικά οχήματα στο πλαίσιο της διαλειτουργικότητας. Αντίθετα, το UIC 564-2 παραμένει ως κοινοποιούμενος εθνικός κανόνας μόνο για υφιστάμενο τροχαίο υλικό ή ειδικές περιπτώσεις όπου δεν εφαρμόζεται το EN 45545-2. Ειδικότερα το νέο πρότυπο δεν εφαρμόζεται σε υφιστάμενο τροχαίο υλικό (περιλαμβανομένων των καθισμάτων των αμαξοστοιχιών) του σιδηροδρομικού συστήματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ήτοι τροχαίο υλικό το οποίο έχει ήδη τεθεί σε λειτουργία στο σύνολο ή σε μέρος του δικτύου οποιουδήποτε κράτους μέλους την 1η Ιανουαρίου 2015, εκτός εάν υπόκειται σε ανακαίνιση ή αναβάθμιση, σύμφωνα με το άρθρο 21 της οδηγίας (ΕΕ) 2016/797 και το σημείο 7.1.2 του παραρτήματος της ΤΠΔ «Τροχαίο υλικό – Μηχανές και επιβατικό τροχαίο υλικό».
Δεν πληρούσαν τις προδιαγραφές πυραντοχής τα καθίσματα της επιβατικής αμαξοστοιχίας Intercity 62, η οποία ενεπλάκη στο σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, σύμφωνα με έκθεση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, η οποία αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του Οργανισμού.
Ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ ανέθεσε στο εξειδικευμένο εργαστήριο RST (Rail System Testing) στην Γερμανία την διενέργεια δοκιμών κατά το πρότυπο EN 45545-2 καθώς αυτό εξασφαλίζει συμμόρφωση με το ισχύον νεότερο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο και ενσωματώνει πιο σύγχρονες και ολοκληρωμένες απαιτήσεις πυρασφάλειας. Το πρότυπο EN 45545-2 προβλέπει ότι μόνο σε περιπτώσεις ανακαινίσεων/αναβαθμίσεων (refurbishment projects, όπως ορίζονται στην παρ. 4.6.2 του προτύπου), που σχετίζονται με την συμπεριφορά υλικών και εξαρτημάτων σε φωτιά του σιδηροδρομικού οχήματος συνολικά, η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις απαιτήσεις του EN, γεγονός που θα συνεπαγόταν στην περίπτωση αυτή την εφαρμογή του. Στην παρούσα περίπτωση έχουν πραγματοποιηθεί αλλαγές στο πλαίσιο της συντήρησης σε κάποια από τα καθίσματα των επιβαταμαξών (προμήθεια πλήρους προσκέφαλου/έδρας/πλάτης Α’ & Β’ Θέσης ΠΣ41Α και αντικατάσταση αφρώδους, εσωτερικού fire-blocker και επανεπένδυση με ύφασμα πάνω στο υπάρχον ξύλο Β’ Θέσης ΠΣ41Β).
Σύμφωνα με το πόρισμα της ανεξάρτητης αρχής, τα καθίσματα της επιβατικής αμαξοστοιχίας δεν πληρούσαν τις προδιαγραφές ανθεκτικότητας στη φωτιά, βάσει του νέου ευρωπαϊκού προτύπου που ισχύει σήμερα, ενώ στην τεχνική έκθεση σημειώνεται ότι δεν έφεραν όλα τα καθίσματα του τρένου τα ίδια υλικά, όπως προβλέπει ο σχετικός κανονισμός.
Τα τρία δείγματα σαφώς δεν καλύπτουν το επίπεδο πυραντοχής του προτύπου ΕΝ 45545-2, όσον αφορά την δοκιμή μέτρησης του Μέγιστου Μέσου Ρυθμού Έκλυσης Θερμότητας. Η σημαντικότερη παρατήρηση όμως είναι ότι τα δείγματα «Β4 ΝΕΟ» και «Β2 ΚΟΥΠΕ» είναι πολύ χαμηλότερης πυραντοχής από το δείγμα «Β4 ΠΑΛΑΙΟ». Αυτή η σημαντική διαφορά μπορεί πιθανώς να ερμηνευτεί εξετάζοντας την ύπαρξη και το είδος του ενδιάμεσου στρώματος πυροπροστασίας: Το δείγμα «Β4 ΠΑΛΑΙΟ» έχει ένα σκούρο καφέ ενδιάμεσο στρώμα για πυροπροστασία και -συγκριτικά- καλύτερη συμπεριφορά. Αντίθετα, το δείγμα «Β2 ΚΟΥΠΕ» δεν διαθέτει διακριτό ενδιάμεσο στρώμα πυροπροστασίας και εμφανίζει τον χειρότερο δείκτη MAHRE. Τέλος, το δείγμα «Β4 ΝΕΟ» διαθέτει ένα λεπτό στρώμα λευκού ινώδους υλικού, διαφορετικού από αυτό του δείγματος «Β4 ΠΑΛΑΙΟ», το οποίο όμως δεν φαίνεται να συνεισφέρει σημαντικά στην πυραντοχή του υλικού.
Δείτε ΕΔΩ την έκθεση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ
Τα καθίσματα από τα οποία λήφθηκαν δείγματα έπρεπε να πληρούν τις ίδιες τεχνικές προδιαγραφές, όπως αυτές πηγάζουν από τις αρχικές συμβάσεις προμήθειας, δηλαδή το πρότυπο UIC564-2, και ως εκ τούτου έπρεπε να παρουσιάζουν παρόμοια συμπεριφορά κατά τις δοκιμές μεταξύ τους. Αντιθέτως, το εύρημα της σημαντικά καλύτερης συμπεριφοράς του δείγματος «Β4 ΠΑΛΑΙΟ» και το εύρημα της υποδεέστερης απόδοσης του δείγματος «Β4 ΝΕΟ» σε σχέση με «Β4 ΠΑΛΑΙΟ», αποδεικνύει ανομοιόμορφη μηχανική συμπεριφορά ή ποιότητα των εξεταζόμενων υλικών στις διαφορετικές θέσεις.
Η ανομοιογένεια των ανωτέρω αποτελεσμάτων δικαιολογεί την ανάγκη ολοκληρωμένης αποτίμησης του επιπέδου πυραντοχής των καθισμάτων των υπαρχουσών επιβαταμαξών και σε συνδυασμό με τα περί Πυροπροστασίας της Έκθεσης Διερεύνησης RL01-2025, θεμελιώνει λόγο έκδοσης σχετικής σύστασης ασφαλείας προς τους αρμόδιους φορείς. Σημειώνεται ότι με το άρθρο 2 παρ. 6 της υπ’ αριθ. 160022/9.10.2025 Κοινής Υπουργικής Απόφασης των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Υποδομών και Μεταφορών ορίσθηκε ότι η εταιρεία Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε., ως διαχειρίστρια του τροχαίου υλικού μετά τη μεταβίβασή του από την εταιρεία ΓΑΙΑΟΣΕ Α.Ε., η οποία ολοκληρώθηκε με την ανωτέρω κοινή υπουργική απόφαση, αναλαμβάνει την υποχρέωση διενέργειας τεχνικής αξιολόγησης του σιδηροδρομικού τροχαίου υλικού, μισθωμένου και μη μισθωμένου εντός δώδεκα (12) μηνών από την ανάθεση αυτής στον ανάδοχο. Η προβλεπόμενη διαδικασία τεχνικής αξιολόγησης περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστον την ταυτοποίηση, αξιολόγηση, εκτίμηση και τον έλεγχο του συνόλου του τροχαίου υλικού, μισθωμένου και μη μισθωμένου, καθώς και τη σύνταξη Αναφοράς Τεχνικού Ελέγχου (Technical Due Diligence) για κάθε επιμέρους μονάδα. Στο πλαίσιο και του ως άνω κανονιστικού πλαισίου, αναφορικά με την διασφάλιση υψηλού επιπέδου σιδηροδρομικής ασφάλειας και των λεπτομερώς αναφερομένων στην παρούσα ευρημάτων και συμπερασμάτων στοιχειοθετείται επιπλέον η ανάγκη έκδοσης σύστασης ασφαλείας.
Στην έκθεση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ συμπεριλαμβάνονται και 4 συστάσεις ασφαλείας προς τη Hellenic Train, τη ΡΑΣ και τον ΟΣΕ.
Συγκεκριμένα ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ αναφέρει: «Η Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε. και η Hellenic Train Α.Ε., υπό την εποπτεία της ΡΑΣ, θα πρέπει να προχωρήσουν σε σειρά ενεργειών, προκειμένου να ελέγξουν και τα καταγράψουν το επίπεδο πυραντοχής των καθισμάτων των επιβαταμαξών, τις οποίες έχει μισθώσει η Hellenic Train Α.Ε. από την Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε., και να διαχειριστούν τους κινδύνους ασφαλείας που πιθανώς εντοπιστούν, μέσω της εφαρμογής κατάλληλων μέτρων.
Ειδικότερα:
Η Hellenic Train Α.Ε. ως Υπεύθυνος Φορέας για την Συντήρηση του τροχαίου υλικού (ΥΣΦ / ECM) και βάσει των απαιτήσεων για συνεχή βελτίωση (ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II.1.4 του Εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 2019/779 της Επιτροπής της 16ης Μαΐου 2019), όπως αυτές ορίζουν την ανάγκη ενσωμάτωσης νέων εξελίξεων ασφάλειας, την εφαρμογή προληπτικών και διορθωτικών μέτρων, καθώς και την αξιοποίηση συμπερασμάτων από διερευνήσεις και συστάσεις του εθνικού φορέα διερεύνησης, συνιστάται να προβεί, εντός εύλογου χρόνου, τουλάχιστον σε:
Έλεγχο (μη καταστροφικό) και καταγραφή της κατάστασης των καθισμάτων των υπό κυκλοφορία επιβαταμαξών, με σκοπό την ταξινόμηση των καθισμάτων ανά τύπο υλικού επένδυσης/στρώματος πυροπροστασίας, αντίστοιχα με αυτά που περιγράφονται στην παρούσα Έκθεση. Η διενέργεια του ελέγχου των καθισμάτων δεν συνεπάγεται την ακινητοποίηση των επιβαταμαξών ούτε την διακοπή της κυκλοφορίας.
Ζητούμενο είναι να απογραφούν:
α) οι κατηγορίες και τα είδη καθισμάτων που υφίστανται σήμερα στις επιβατάμαξες, σύμφωνα με τον τύπο καθίσματος, το είδος των υλικών, το χρόνο και την έκταση συντήρησης ή επιδιόρθωσης που πιθανώς έχει γίνει στα καθίσματα,
β) το είδος πυραντοχής που υπάρχει σε κάθε κατηγορία καθισμάτων (πχ εγκατεστημένο ενδιάμεσο στρώμα, αυτοσβαινόμενο ύφασμα και ο τύπος αυτών των υλικών κλπ.) και
γ) ποια από τα καθίσματα καλύπτουν τις απαιτήσεις πυροπροστασίας του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1302/2014 ή του προτύπου UIC 564-2, κατά τις διακρίσεις που εκτίθενται στην παρούσα Έκθεση.
Διαχείριση των κινδύνων: Προσδιορισμός, ανάλυση και αξιολόγηση των κινδύνων οι οποίοι τυχόν προκύψουν από την απογραφή της κατάστασης πυραντοχής των καθισμάτων των επιβαταμαξών.
Κατάρτιση πρότασης σχεδίου εργασιών είτε συντήρησης, είτε ανακαίνισης, είτε αναβάθμισης για τις υπό κυκλοφορία επιβατάμαξες με αφορμή την προαναφερθείσα απογραφή, λαμβάνοντας υπόψη τα αρχεία συντήρησης, την απόδοση ασφάλειας, την κατάσταση κύκλου ζωής και τη συμμόρφωση με τις σχετικές τεχνικές προδιαγραφές, ώστε να επιτευχθεί ομοιομορφία στο επίπεδο πυραντοχής των καθισμάτων σε όλα τα επιβατικά βαγόνια, μέσω κατάλληλων μέτρων.
Η Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε. ως διαχειριστής και κάτοχος (keeper) των επιβαταμαξών συνιστάται να προβεί, εφόσον προκύψει ανάγκη από την ανωτέρω πρόταση σχεδίου εργασιών, τουλάχιστον σε:
Έγκριση και κατόπιν εφαρμογή του προαναφερθέντος σχεδίου εργασιών, για τον μετριασμό των ως άνω κινδύνων, ώστε να διασφαλιστεί ομοιομορφία στο επίπεδο πυραντοχής των καθισμάτων επιβαταμαξών, με συμμόρφωση στις απαιτήσεις πυραντοχής του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1302/2014 ή του προτύπου UIC 564-2, κατά τις διακρίσεις που εκτίθενται στην παρούσα Έκθεση.