Προ των πυλών βρίσκεται η υπογραφή της αμφιλεγόμενης εμπορικής συμφωνίας ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τις χώρες της Mercosur, η οποία αναμένεται να πραγματοποιηθεί αύριο. Σήμερα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα μεταβαίνουν στη Βραζιλία, ενώ αύριο θα ταξιδέψουν στην Ασουνσιόν της Παραγουάης —χώρα που ασκεί αυτή την περίοδο την εκ περιτροπής προεδρία της Mercosur— προκειμένου να παραστούν στην τελετή υπογραφής της Συμφωνίας.
Η συγκεκριμένη συμφωνία, που χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα μακρόχρονη και δύσκολη, άρχισε να συζητείται το 1999 και έλαβε τελικά έγκριση, έπειτα από 26 χρόνια, στις 9 Ιανουαρίου, από το Συμβούλιο των Μόνιμων Αντιπροσώπων της ΕΕ.
Διαβάστε επίσης: Ρεπορτάζ / Συμφωνία Mercosur: Γιατί οφελεί τους λίγους και βλάπτει τους πολλούς
Η υπογραφή έρχεται ως συνέχεια δύο αποφάσεων του Συμβουλίου, που εκδόθηκαν επίσης στις 9 Ιανουαρίου, με τις οποίες δόθηκε το πράσινο φως τόσο για τη συμφωνία εταιρικής σχέσης ΕΕ–Mercosur (EMPA) όσο και για την ενδιάμεση εμπορική συμφωνία (iTA) ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τις χώρες της Mercosur, δηλαδή την Αργεντινή, τη Βραζιλία, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη.
Ωστόσο, ακόμη και μετά την υπογραφή της, η συμφωνία δεν μπορεί να τεθεί άμεσα σε εφαρμογή, καθώς απαιτείται προηγουμένως η έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Στο Ευρωκοινοβούλιο, οι πολιτικοί συσχετισμοί διαφέρουν από εκείνους του Συμβουλίου, γεγονός που καθιστά αβέβαιο το τελικό αποτέλεσμα της ψηφοφορίας.
Μετά την υπογραφή, η Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο θα κληθεί να ψηφίσει την Τετάρτη 21 Ιανουαρίου δύο προτάσεις ευρωβουλευτών, οι οποίες αφορούν την παραπομπή της συμφωνίας στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκειμένου να εξεταστεί η νομιμότητά της.
Η πρωτοβουλία αυτή ξεκίνησε τον περασμένο Νοέμβριο από 145 ευρωβουλευτές που προέρχονται από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, τους Σοσιαλιστές & Δημοκράτες (S&D), το Renew, τους Πράσινους και την Αριστερά, με στόχο να διαπιστωθεί αν η συμφωνία είναι συμβατή με τις Συνθήκες της ΕΕ.
Βάσει των Συνθηκών, κράτος μέλος, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο ή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορούν να ζητήσουν γνωμοδότηση από το Δικαστήριο της ΕΕ σχετικά με το κατά πόσο μια προτεινόμενη διεθνής συμφωνία συνάδει με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Σε περίπτωση αρνητικής γνωμοδότησης, η συμφωνία δεν μπορεί να τεθεί σε ισχύ χωρίς τροποποιήσεις.
Παράλληλα, τη Δευτέρα 19 Ιανουαρίου, οι ευρωβουλευτές θα συμμετάσχουν σε συζήτηση με παρεμβάσεις εκπροσώπων των πολιτικών ομάδων για πρόταση μομφής κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Την πρόταση έχει καταθέσει η ακροδεξιά ομάδα «Πατριώτες για την Ευρώπη» και θα ακολουθήσει ψηφοφορία με ονομαστική κλήση την Πέμπτη. Για να εγκριθεί η πρόταση μομφής, απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων των ψηφισάντων, που να αντιπροσωπεύει ταυτόχρονα την πλειοψηφία των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Η συμφωνία Mercosur αποτελεί συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Mercosur — Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη και Παραγουάη. Οι διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν πριν από περισσότερες από δύο δεκαετίες, με βασικό στόχο την ενίσχυση του εμπορίου και των επενδύσεων μεταξύ των δύο πλευρών.
Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η σταδιακή κατάργηση δασμών σε μεγάλο εύρος προϊόντων. Η συμφωνία διευκολύνει την είσοδο ευρωπαϊκών βιομηχανικών προϊόντων και αυτοκινήτων στις αγορές της Νότιας Αμερικής, ενώ παράλληλα αυξάνει τις εισαγωγές αγροτικών προϊόντων στην Ευρώπη, όπως βοδινό κρέας, πουλερικά, ζάχαρη και σόγια. Ωστόσο, αυτό αναμένεται να επιβαρύνει τους Ευρωπαίους αγρότες και κτηνοτρόφους.
Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, το 2024 οι χώρες της Mercosur εξήγαγαν αγροτικά και αγροδιατροφικά προϊόντα αξίας 23,3 δισ. δολαρίων στην ΕΕ, με αποτέλεσμα το εμπορικό έλλειμμα της Ένωσης να φτάσει τα 20,1 δισ. ευρώ. Με τη νέα συμφωνία, η Λατινική Αμερική εκτιμάται ότι θα αποκομίσει μεγαλύτερα οφέλη, ενώ ο ευρωπαϊκός αγροτικός τομέας ενδέχεται να δεχθεί περαιτέρω πιέσεις.
Οι αντίπαλοι της συμφωνίας, με επικεφαλής τη Γαλλία —τον μεγαλύτερο αγροτικό παραγωγό της Ευρωπαϊκής Ένωσης— υποστηρίζουν ότι η συμφωνία θα αυξήσει τις εισαγωγές φθηνών τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων του βοείου κρέατος, των πουλερικών και της ζάχαρης, υπονομεύοντας τους εγχώριους αγρότες.
Οι αγρότες, στα αιτήματά τους προς την κυβέρνηση, ζητούσαν μεταξύ άλλων να μην υπογραφεί η συμφωνία από την Ελλάδα, ενώ Γαλλία και Ιταλία είχαν εκφράσει προκαταβολικά τη διαφωνία τους ήδη από τον περασμένο Δεκέμβριο.
Οι αγρότες κάνουν λόγο για άνισο ανταγωνισμό από χώρες που έχουν διαφορετικά πρότυπα ασφαλείας. Οι ίδιοι χαρακτηρίζουν τη Συμφωνία «ιστορικό λάθος» και «επιζήμια για τον ευρωπαϊκό αγροτικό τομέα και την επισιτιστική ασφάλεια της ΕΕ».
Στην ΕΕ ισχύουν αυστηροί κανόνες για την καλή διαβίωση των ζώων, τη χρήση φυτοφαρμάκων και αντιβιοτικών και την περιβαλλοντική προστασία. Όμως, σε χώρες της MERCOSUR επιτρέπονται ουσίες απαγορευμένες στην ΕΕ (όπως φυτοφάρμακα και ζιζανιοκτόνα, τα οποία είναι απαγορευμένα ή μη εγκεκριμένα στην ΕΕ, αυξητικοί παράγοντες στην κτηνοτροφία κα), ενώ, υπάρχει χαλαρότερη επιβολή κανόνων.