Mε αφορμή τη σφαγή στο Ιράν, διάβασα χθες το εξής απίθανο στον Gaurdian: «Το Ιράν κυβερνάται από αυταρχικούς ηγέτες από το 1979». Στην πραγματικότητα το Ιραν, πριν το 1979 και σχεδόν για τρεις δεκαετίες, κυβερνούσε το βάρβαρο δικτατορικό καθεστώς του Σάχη (βασιλιά) της Περσίας. Ογκώδης άγνοια ή αποικιοκρατικά κατάλοιπα; Γιατί η άλλοτε «Μεγάλη Βρετανία» έχει βάλει το χεράκι της στη σημερινή κατάσταση στο Ιράν.
Το 1951, ο Μοχάμεντ Μοσαντέκ, δημοκρατικά εκλεγμένος πρωθυπουργός, εθνικοποίησε τη βρετανική πετρελαϊκή βιομηχανία, τη γνωστή μας BP. Η βρετανική αυτοκρατορία ήταν τότε υπό διάλυση και ζήτησε τη βοήθεια των ΗΠΑ. Η CIA οργάνωσε το πρώτο της πραξικόπημα μετά τον πόλεμο, σε συνεργασία με τη βρετανική μυστική υπηρεσία MI6.
Ο Μοσαντέκ ανατράπηκε και επανήλθε ο Σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί, που εγκαθίδρυσε ένα ένα τυραννικό καθεστώς, με ακραία κοινωνική ανισότητα, διαφθορά και εξευτελισμό των τοπικών πολιτισμικών και θρησκευτικών αξιών.
Η καταστολή από τη μυστική αστυνομία SAVAK, εκπαιδευμένη από τη CIA και τη Mossad ήταν χωρίς προηγούμενο. Ο λαός δεν είδε τον εκσυγχρονισμό που επιχειρούσε το καθεστώς ως χειραφέτηση, αλλά ως επιβολή ξένης ταυτότητας από μια διεφθαρμένη φιλοδυτική ελίτ. Αυτές είναι οι αιτίες για τη βαθιά ριζωμένη αντιαμερικανική συνείδηση στην ιρανική κοινωνία.
Όπως τα πολιτικά κόμματα είχαν βγει δια ροπάλου εκτός νόμου, η θρησκεία μετατράπηκε σε καταφύγιο και όχημα αντίστασης.Οι αγιατολάδες και οι ιμάμηδες, ανέλαβαν πολιτικό ρόλο.
Η επανάσταση του 1979 ανέτρεψε έναν δικτάτορα, αγαπητοί του Guardian. Ο θρησκευτικός ηγέτης Αγιατολάχ Χομεϊνί, εξόριστος στη Γαλλία, ενοποίησε συντηρητικούς, φοιτητές, εργάτες, γυναίκες, αριστερούς και Ισλαμιστές, σε μία εξέγερση που ανάγκασε τον Σάχη και να εγκαταλείψει τη χώρα και να καταφύγει στις ΗΠΑ.
Στο νέο σύστημα εξουσίας, συνυπήρχαν θεοκρατικές και προοδευτικές τάσεις. Η κρίση των ομήρων, όταν το 1979 φοιτητές κατέλαβαν την αμερικανική πρεσβεία στην Τεχεράνη και κράτησαν 52 Αμερικανούς ομήρους για 444 μέρες, καθώς και άλλες εξελίξεις, έγειραν την πλάστιγγα υπέρ του Χομεϊνί.
Οι μουλάδες επέβαλλαν ένα βαθιά ανελεύθερο καθεστώς, ιδιαίτερα απέναντι στις γυναίκες. Συμβαίνει συχνά στην ιστορία, την επανάσταση να διαδεχθεί αντεπανάσταση. Αλλά ο δόκτωρ Φρανκεστάιν που δημιούργησε το τέρας ήταν Αμερικανός. Με Βρετανό επιστημονικό συνεργάτη.
Αν το 1953 οι ΗΠΑ είχαν ανεχτεί έναν ανεξάρτητο, δημοκρατικό, πατριώτη πρωθυπουργό, πιθανότατα δεν θα υπήρχε Ισλαμική Δημοκρατία. Δεν θα είχε πιθανότατα σημειωθεί άνοδος του ισλαμισμού, τουλάχιστον του σιϊτικού. Το σημερινό καθεστώς δεν είναι ιστορικό ατύχημα· είναι προϊόν γεωπολιτικού κυνισμού.
Αντι να ανακρούσει πρύμνα μετά την ήττα της, η Ουάσιγκτον συνέχισε τον ακήρυχτο πόλεμο για να πάρει τη ρεβάνς. Υποστήριξε τον Σαντάμ Χουσείν (πριν τον κρεμάσει) στον πόλεμο Ιράκ- Ιράν, ξεκίνησε κυρώσεις, απειλές και επιθέσεις με διάφορες αφορμές.
Για αυτό σήμερα, μία πιθανή στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ θα είναι καταστροφική. Θα χρησιμοποιηθεί αδίστακτα από το καθεστώς. Θα επαναφέρει τα παλιά δαιμόνια και θα θέσει στους εξεγερμένους ένα αξεπέραστο δίλημμα: αν θα πρέπει να διαλέξουν μεταξύ της ανεξαρτησίας της χώρας τους ή την -πιθανή- διακοπή της καταστολής και την -υπό αμερικανικούς όρους- ελευθερία τους.
Οι Ιρανοί είναι υπερήφανος λαός με μεγάλη ιστορία, παράδοση και πολιτισμό. Και μόνο οι αξεπέραστες κινηματογραφικές ταινίες τους αποδεικνύουν πόσο ικανοί και έξυπνοι είναι.
Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, έχουν σημειωθεί αλλεπάλληλες διαμαρτυρίες και εξεγέρσεις – συχνά με επικεφαλής γενναίους φοιτητές – που ζητούν την αλλαγή του καθεστώτος. Η τελευταία το 2022-23, πυροδοτήθηκε από τον θάνατο υπό κράτηση της Αμίνι, η οποία είχε συλληφθεί με την κατηγορία ότι φορούσε το χιτζάμπ της με λάθος τρόπο και δολοφονήθηκε στο αστυνομικό τμήμα.
Η νέα γενιά είναι η πρώτη χωρίς «επαναστατικό χρέος». Οι γονείς και οι παππούδες έζησαν τον Σάχη, θυμούνται το 1953, φοβούνται την επιστροφή της ξένης επιβολής, κουβαλούν την ενοχή ή τη συμμετοχή στα γεγονότα του 1979.
Η σημερινή νεολαία δεν χρωστά τίποτα στην Ισλαμική Επανάσταση. Γεννήθηκε μέσα στις κυρώσεις, την κρίση και την καταστολή. Δεν συγκρούεται ιδεολογικά με το καθεστώς – το γελοιοποιεί.
Mε το TikTok, τα memes, τη μόδα, τη μουσική, την καθημερινή ανυπακοή κάνει πολιτική. Ένα καθεστώς που στηρίζεται στη θρησκεία δεν αντέχει τον χλευασμό. Και οι γυναίκες είναι η αιχμή.
Το σύστημα κλονίζεται και αργά ή γρήγορα θα πέσει. Μια ξένη στρατιωτική επέμβαση θα δυσκολέψει, θα κάνει απρόβλεπτες τις εξελίξεις. Δρ Φρανκεστάιν, κάτω τα χέρια από το τέρας σου.