Αν η γήρανση θεωρείται αναπόφευκτα συνώνυμη της σωματικής φθοράς, ο Juan López García έρχεται να διαλύσει αυτό το στερεότυπο με εντυπωσιακό τρόπο. Στα 82 του χρόνια, ο Ισπανός υπερμαραθωνοδρόμος διαθέτει ικανότητα στην αερόβια γυμναστική αντίστοιχη με εκείνη υγιών ανδρών 20 έως 30 ετών. Όχι μεταφορικά αλλά κυριολεκτικά και σύμφωνα με εργαστηριακές μετρήσεις.
Ο López García δεν υπήρξε αθλητής σε όλη του τη ζωή. Αντιθέτως, εργάστηκε επί δεκαετίες ως μηχανικός αυτοκινήτων στο Τολέδο της Ισπανίας και μέχρι τα 66 του δεν είχε σχεδόν καμία συστηματική σχέση με την άσκηση. Όταν δοκίμασε για πρώτη φορά να τρέξει ένα μίλι, δεν κατάφερε καν να το ολοκληρώσει. Σήμερα, κρατά το παγκόσμιο ρεκόρ στην κατηγορία 80-84 ετών στα 50 χιλιόμετρα και έχει κερδίσει παγκόσμιο πρωτάθλημα μαραθωνίου στην ηλικιακή του ομάδα.
Αυτή η «ανορθόδοξη» διαδρομή τράβηξε το ενδιαφέρον Ευρωπαίων επιστημόνων που μελετούν τη γήρανση. Ερευνητές από την Ισπανία και την Ιταλία κάλεσαν τον López García στο εργαστήριό τους, υποβάλλοντάς τον σε εκτενή τεστ φυσιολογίας, αντοχής και βιομηχανικής. Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν τον Ιανουάριο στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Physiology, χαρακτηρίστηκαν από τους ίδιους τους ερευνητές «αποκαλυπτικά».
Η πιο εντυπωσιακή μέτρηση αφορά το VO₂ max, τον βασικό δείκτη αερόβιας ικανότητας που δείχνει πόσο οξυγόνο μπορεί να προσλάβει και να αξιοποιήσει το σώμα κατά την άσκηση. Συνήθως, ο δείκτης αυτός μειώνεται κατά περίπου 10% ανά δεκαετία μετά τη μέση ηλικία. Στην περίπτωση του López García, όχι μόνο δεν μειώθηκε, αλλά φαίνεται ότι αυξήθηκε μετά τα 65 του χρόνια, φτάνοντας επίπεδα που συναντώνται σε πολύ νεότερους άνδρες.
Ταυτόχρονα, οι μύες του απορροφούν και χρησιμοποιούν το οξυγόνο με εξαιρετική αποτελεσματικότητα, επιτρέποντάς του να τρέχει για ώρες σε σταθερό, γρήγορο ρυθμό. Στον υπερμαραθώνιο των 50 χιλιομέτρων, διατήρησε μέσο ρυθμό περίπου 9 λεπτών ανά μίλι, επίδοση αξιοσημείωτη ακόμη και για νεότερους δρομείς.
Κι όμως, το πιο ενδιαφέρον στοιχείο για τους επιστήμονες δεν είναι ότι όλα πάνω του είναι σε εξαιρετική φόρμα, αλλά το ότι η έρευνα δείχνει ότι η επιτυχία του δεν οφείλεται σε κάποιο μοναδικό βιολογικό πλεονέκτημα, αλλά σε έναν συνδυασμό παραγόντων στους οποίους έχουμε πρόσβαση πολλοί.
Ο ίδιος προπονείται περίπου 65 χιλιόμετρα την εβδομάδα, ενώ πριν από τους αγώνες σχεδόν διπλασιάζει τα χιλιόμετρα. Οι προπονήσεις του είναι μέτριας έντασης και μεγάλης διάρκειας, με λίγες προπονήσεις διαλειμματικής έντασης. Κάνει επίσης ασκήσεις ενδυνάμωσης στο σπίτι, κυρίως με το βάρος του σώματος, και ακολουθεί μια «απολύτως φυσιολογική» μεσογειακή διατροφή.
Το μεγάλο ερώτημα που θέτει η περίπτωσή του είναι αν αυτό το μοντέλο υγιούς γήρανσης είναι αναπαραγώγιμο ή αν ο López García αποτελεί εξαίρεση. Οι επιστήμονες απαντούν: και τα δύο. Πιθανότατα είχε ευνοϊκή γενετική προδιάθεση και έφτασε στα 66 του χωρίς σοβαρές ασθένειες. Όμως, η έναρξη της άσκησης σε μεγάλη ηλικία φαίνεται να έπαιξε καθοριστικό ρόλο.
«Για πολλά χρόνια, δεν θεωρούσαμε ούτε εφικτό ούτε επιθυμητό οι ηλικιωμένοι να ασκούνται έντονα», λέει ο επικεφαλής της μελέτης. «Ο López García δείχνει ότι όχι μόνο είναι δυνατό, αλλά και απαραίτητο».
Ο ίδιος συνοψίζει το μήνυμα απλά: «Ξεκινήστε αργά. Περπατήστε γρήγορα. Μετά, αν μπορείτε, τρέξτε». Και κυρίως: «Δεν είναι ποτέ αργά».
Στα 82 του, ο López García δεν αισθάνεται «ηλικιωμένος», τονίζει η Washingtonpost. Και ίσως, χάρη σε αυτόν, αρχίσουμε να επαναπροσδιορίζουμε τι σημαίνει πραγματικά να γερνάς.