Το «έξυπνο δάσος» που δημιουργήθηκε στον Υμηττό εντόπισε την πρώτη φλόγα πριν προλάβει να επεκταθεί και να απειλήσει το δάσος.
Για δεκαετίες ο Υμηττός αποτελούσε έναν από τους πιο ευάλωτους πνεύμονες πρασίνου της Αττικής. Κάθε καλοκαίρι οι κάτοικοι των περιοχών που τον περιβάλλουν ζούσαν με τον φόβο της επόμενης μεγάλης φωτιάς, γνωρίζοντας ότι λίγα λεπτά αρκούν για να μετατραπεί μια μικρή εστία σε ανεξέλεγκτη καταστροφή. Σήμερα, όμως, η εικόνα αλλάζει.
Πώς η τεχνητή νοημοσύνη έσβησε τη φωτιά σε τρία λεπτά στον Υμηττό -Το «έξυπνο δάσος» εντόπισε την πρήτη φλόγα
Ο ορεινός όγκος που αγκαλιάζει το Λεκανοπέδιο έχει μετατραπεί σε ένα από τα πιο σύγχρονα παραδείγματα «έξυπνου δάσους» στην Ελλάδα, με την τεχνητή νοημοσύνη να αναλαμβάνει πλέον ρόλο ψηφιακού πυροφύλακα, παρακολουθώντας το βουνό κάθε δευτερόλεπτο της ημέρας.
Ο Σύνδεσμος Προστασίας και Ανάπτυξης Υμηττού (ΣΠΑΥ), ένας οργανισμός με ιστορία 34 ετών, έχει τα τελευταία έξι χρόνια επενδύσει συστηματικά σε ένα νέο μοντέλο πρόληψης και δασοπροστασίας. Ο «έξυπνος» Υμηττός, όπως συνηθίζουν πλέον να τον αποκαλούν όσοι συμμετέχουν στο εγχείρημα, λειτουργεί συνδυάζοντας τεχνολογίες αιχμής, θερμικές κάμερες, συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, drones επιτήρησης και ένα σύγχρονο Κέντρο Διαχείρισης Κρίσεων που παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο κάθε γωνιά του βουνού.
Το πόσο καθοριστικός μπορεί να αποδειχθεί αυτός ο μηχανισμός φάνηκε το βράδυ της Δευτέρας 8 Ιουνίου, όταν εκδηλώθηκε μικρής έκτασης πυρκαγιά πάνω από το γήπεδο της Λαύρας, στα όρια των Δήμων Ελληνικού – Αργυρούπολης και Ηλιούπολης.
Λίγο πριν τις 10 το βράδυ μια μικρή εστία φωτιάς εμφανίστηκε μέσα στη δασική έκταση. Υπό άλλες συνθήκες, η εξέλιξή της θα εξαρτιόταν από το πότε κάποιος κάτοικος θα έβλεπε τον καπνό ή από το πότε μια περιπολία θα αντιλαμβανόταν την απειλή. Αυτή τη φορά, όμως, η φωτιά έγινε αντιληπτή σχεδόν τη στιγμή που γεννήθηκε.
Το σύστημα θερμικών καμερών που έχει εγκατασταθεί στον Υμηττό κατέγραψε αμέσως την ύποπτη μεταβολή θερμοκρασίας.
Η πληροφορία μεταφέρθηκε σε πραγματικό χρόνο στο Κέντρο Διαχείρισης Κρίσεων του ΣΠΑΥ, όπου ειδικά λογισμικά και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης αξιολόγησαν το συμβάν και επιβεβαίωσαν ότι επρόκειτο για πραγματική εστία πυρκαγιάς. Μέσα σε δευτερόλεπτα ενεργοποιήθηκε ολόκληρος ο μηχανισμός επιτήρησης και επέμβασης.
Η κινητοποίηση ήταν άμεση. Δύο πυροσβεστικά οχήματα και μία υδροφόρα του Δήμου Ελληνικού – Αργυρούπολης κατευθύνθηκαν προς το σημείο, ενώ παράλληλα ειδοποιήθηκαν το Πυροφυλάκιο, οι εθελοντικές ομάδες δασοπροστασίας, η Πολιτική Προστασία και οι δυνάμεις της Πυροσβεστικής. Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό. Μέσα σε λιγότερο από τρία λεπτά από τον εντοπισμό της πρώτης φλόγας η φωτιά είχε ήδη περιοριστεί, προτού αποκτήσει μέτωπο και προτού βρει τον χρόνο να εξαπλωθεί.
Στο σημείο βρέθηκε από την πρώτη στιγμή ο δήμαρχος Ελληνικού – Αργυρούπολης Γιάννης Κωνσταντάτος, ο οποίος περιέγραψε τι ακριβώς συνέβη στα κρίσιμα πρώτα λεπτά της επιχείρησης.
«Για ακόμη μία φορά αποδείχθηκε στην πράξη ότι η πρόληψη, η οργάνωση και η ετοιμότητα σώζουν το βουνό μας. Μέσα σε λιγότερο από τρία λεπτά από τον εντοπισμό της πρώτης φλόγας οι εθελοντές μας, η Πολιτική Προστασία του Δήμου, το Πυροφυλάκιο, το Κέντρο Διαχείρισης Κρίσεων και η Πυροσβεστική ενεργοποιήθηκαν, βρέθηκαν στο σημείο και έδρασαν συντονισμένα, αποτρέποντας την εξάπλωση της φωτιάς. Θέλω να ευχαριστήσω θερμά όλους όσους συμμετείχαν στην επιχείρηση. Παράλληλα, λαμβάνουμε πολύ σοβαρά υπόψη τις μαρτυρίες κατοίκων που αναφέρουν ότι προηγήθηκε κρότος και λάμψη. Όλα τα στοιχεία εξετάζονται και σύντομα θα έχουμε σαφή εικόνα για τα αίτια του περιστατικού».
Πίσω από αυτή την επιτυχία βρίσκεται το σχέδιο που τα τελευταία χρόνια εφαρμόζει ο ΣΠΑΥ, μετατρέποντας τον Υμηττό σε ένα ψηφιακά θωρακισμένο οικοσύστημα. Θερμικές και οπτικές κάμερες επιτηρούν συνεχώς το βουνό, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη αναλύει τα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο, αναγνωρίζοντας ύποπτα θερμικά ίχνη και ξεχωρίζοντας τις πραγματικές απειλές από τους ψευδείς συναγερμούς. Το σύστημα λειτουργεί αδιάκοπα, μέρα και νύχτα, προσφέροντας ένα επίπεδο επιτήρησης που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν αδιανόητο για τα ελληνικά δεδομένα.
Drones, θερμικές κάμερες, εθελοντές -Πώς λειτουργεί το έξυπνο δάσος του Υμηττού
Παράλληλα, το «έξυπνο δάσος» του Υμηττού δεν περιορίζεται μόνο στις κάμερες. Το Κέντρο Διαχείρισης Κρίσεων διαθέτει ψηφιακή χαρτογράφηση του ορεινού όγκου, στοιχεία για δασικούς δρόμους, υδροληψίες, δεξαμενές νερού και κρίσιμες προσβάσεις, επιτρέποντας στις δυνάμεις που επιχειρούν να γνωρίζουν ακριβώς πού πρέπει να κινηθούν και με ποιον τρόπο. Σε συνδυασμό με τα drones επιτήρησης και το δίκτυο εθελοντών που βρίσκεται σε διαρκή ετοιμότητα, δημιουργείται ένα πολυεπίπεδο πλέγμα προστασίας που μειώνει δραστικά τον χρόνο αντίδρασης.
Καθοριστική υπήρξε και η συμβολή των στελεχών της Πολιτικής Προστασίας που βρίσκονταν σε βάρδια στο Πυροφυλάκιο, καθώς και της Εθελοντικής Ομάδας Δασοπροστασίας και Πυρόσβεσης του Δήμου Ελληνικού – Αργυρούπολης, η οποία έφτασε στο σημείο μέσα σε λιγότερο από τρία λεπτά από τον εντοπισμό της πρώτης φλόγας. Τον επιχειρησιακό συντονισμό είχαν ο αντιδήμαρχος Ανθεκτικότητας και Πολιτικής Προστασίας Βασίλης Κρητικός και ο αντιδήμαρχος Πρασίνου Λάζαρος Τογρίδης.
Την ίδια ώρα, οι Αρχές διερευνούν τις συνθήκες κάτω από τις οποίες ξεκίνησε η πυρκαγιά. Σύμφωνα με μαρτυρίες κατοίκων, λίγο πριν εκδηλωθεί η φωτιά ακούστηκε κρότος και παρατηρήθηκε έντονη λάμψη, κάτι που έχει στρέψει την έρευνα προς το ενδεχόμενο χρήσης βεγγαλικών. Το υλικό από το δίκτυο καμερών εξετάζουν ήδη οι αρμόδιες υπηρεσίες.