Οι διαδηλώσεις στο Ιράν, η αλληλουχία περιφερειακών πληγμάτων και το στρατηγικό σοκ από την πτώση του Μαδούρο
Στο κίνημα προστέθηκαν φοιτητές, ακολούθησαν μικρές επιχειρήσεις σε άλλες πόλεις και κωμοπόλεις, καθώς και απλοί πολίτες. Μέσα σε λίγες ημέρες, συνθήματα κατά του ανώτατου ηγέτη του Ιράν επανήλθαν στο επίκεντρο των κινητοποιήσεων.
Η τελευταία φορά που το Ιράν βίωσε αναταραχή συγκρίσιμης εθνικής κλίμακας ήταν πριν από περίπου τέσσερα χρόνια, όταν ο θάνατος της Μαχσά Αμινί, νεαρής γυναίκας υπό κράτηση της αστυνομίας ηθών, πυροδότησε τις μεγαλύτερες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις από την ίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας το 1979.
Οι διαδηλώσεις εκείνες, που έγιναν γνωστές ως «Κίνημα Μαχσά» ή «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» αλλά κυρίως ως «Επανάσταση της μαντίλας», συγκλόνισαν τα θεμέλια του κράτους, αλλά τελικά καταπνίγηκαν με τη χρήση βίας και μαζικών συλλήψεων.
Παρότι οι τρέχουσες διαδηλώσεις έχουν εξαπλωθεί γρήγορα και διαρκούν εδώ και ημέρες, δεν έχουν ακόμη φτάσει στην ένταση ή την κλίμακα των κινητοποιήσεων του 2022.
Οι δημοσιογράφοι στο Ιράν βρίσκονται υπό ασφυκτική πίεση, ενώ τα διεθνή ανεξάρτητα μέσα είτε δεν έχουν άδεια να καλύψουν τα γεγονότα επιτόπου είτε, όταν τους επιτρέπεται η παρουσία, αντιμετωπίζουν αυστηρούς περιορισμούς στις μετακινήσεις τους.
Ως αποτέλεσμα, μεγάλο μέρος της πληροφόρησης προέρχεται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και από πολίτες που μεταδίδουν όσα βλέπουν και καταγράφουν. Αυτό καθιστά την επαλήθευση ολοένα και δυσκολότερη, ιδίως καθώς τα κοινωνικά δίκτυα προσφέρουν πρόσφορο έδαφος για παραπληροφόρηση, ατεκμηρίωτους ισχυρισμούς και διαστρεβλώσεις – πρόβλημα που επιτείνεται από την εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης.
Υπό αυτές τις συνθήκες, πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι η σημερινή κρίση ενδέχεται να έχει σοβαρότερες συνέπειες από εκείνες του 2022. Η ιρανική κυβέρνηση θεωρείται ευρέως ότι βρίσκεται στο πιο αδύναμο σημείο της εδώ και δεκαετίες, αντιμετωπίζοντας ταυτόχρονα εσωτερική αναταραχή και ένα δραστικά μεταβαλλόμενο περιφερειακό περιβάλλον.
Αλληλουχία πληγμάτων
Ο πόλεμος διάρκειας 12 ημερών το καλοκαίρι του 2025 μεταξύ Ιράν και Ισραήλ αποτέλεσε σημείο καμπής. Η σύγκρουση κορυφώθηκε με άμεση εμπλοκή των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων αεροπορικών πληγμάτων σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις. Ο πόλεμος προκάλεσε σοβαρές ζημιές στις αμυντικές δυνατότητες του Ιράν, στις πυρηνικές του υποδομές, καθώς και σε στρατιωτικές και βιομηχανικές εγκαταστάσεις.
Παράλληλα, η ευρύτερη περιφερειακή θέση της Τεχεράνης έχει αποδυναμωθεί. Η πτώση του Μπασάρ αλ Άσαντ στη Συρία στέρησε από το Ιράν έναν βασικό σύμμαχο, ενώ οι συνεχείς ισραηλινές επιθέσεις κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο εξουδετέρωσαν μεγάλο μέρος της ανώτατης ηγεσίας της οργάνωσης.
Πιο πρόσφατα, οι αμερικανικές επιχειρήσεις στη Βενεζουέλα και η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του, Σίλια Φλόρες, περιόρισαν περαιτέρω τα περιθώρια κινήσεων της Τεχεράνης στο εξωτερικό.
Οι εξελίξεις αυτές έχουν αναδιαμορφώσει το περιφερειακό και διεθνές περιβάλλον για το Ιράν. Η χώρα διαθέτει πλέον λιγότερους συμμάχους σε περιφερειακές συγκρούσεις και λιγότερα κανάλια για τη μεταφορά πετρελαϊκών εσόδων στο εξωτερικό.
Το στοιχείο αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο, δεδομένης της βαθιάς εμπλοκής του Ιράν στον πετρελαϊκό τομέα της Βενεζουέλας, σε συνεργασία με τη Ρωσία, και της εξάρτησής του από σύνθετες χρηματοοικονομικές δομές που συνδέονται με αγορές οι οποίες θεωρείται ότι βρίσκονται στην Κίνα.
Η διατάραξη αυτών των δικτύων έχει αυξήσει την οικονομική ευαλωτότητα του Ιράν σε μια περίοδο κλιμακούμενης εσωτερικής πίεσης.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, φαίνεται να αντιμετωπίζει μία από τις πιο αβέβαιες στιγμές της εξουσίας του. Περισσότερες από τρεις δεκαετίες σχεδιασμού για τη δημιουργία περιφερειακών δικτύων επιρροής, μηχανισμών παράκαμψης κυρώσεων και πυρηνικής υποδομής έχουν υπονομευθεί ή καταστραφεί μέσα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Με τον Τραμπ ξανά στον Λευκό Οίκο και τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου στην εξουσία στο Ισραήλ, δεν διαφαίνεται σαφής διπλωματική ή στρατηγική διέξοδος από την παρούσα κρίση χωρίς βαρύ τίμημα.
Για χρόνια, ο Χαμενεΐ και ο στενός του κύκλος δικαιολογούσαν τις τεράστιες δαπάνες για περιφερειακούς συμμάχους και το πυρηνικό πρόγραμμα ως αναγκαίες επενδύσεις στη μακροπρόθεσμη ασφάλεια και τεχνολογική πρόοδο του Ιράν. Σήμερα, αυτό το επιχείρημα ακούγεται όλο και πιο κενό. Καθώς η πίεση αυξάνεται τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, η ασφάλεια στο εσωτερικό της χώρας – που παρουσιαζόταν ως το ύψιστο αντάλλαγμα αυτών των πολιτικών – μοιάζει πιο μακρινή από ποτέ.
Συνεχίζοντας σε αυτό τον ιστότοπο αποδέχεστε την χρήση των cookies στη συσκευή σας όπως περιγράφεται στην πολιτική cookies
Μάθετε περισσότερα εδώ
Αποδοχή