Να ανοίξει η συζήτηση για ευρωπαϊκό πυρηνικό «αποτρεπτικό» μέσο, συμπληρωματικό του αμερικανικού ατομικού οπλοστασίου ζητούν δημόσια πολλές ευρωπαϊκές χώρες, με το μόνιμο πρόσχημα του «ρωσικού κινδύνου» και την κρίση εμπιστοσύνη στις ΗΠΑ υπό την ηγεσία του Ντόναλντ Τραμπ.
Κορυφαίοι αξιωματούχοι από δύο χώρες της Βαλτικής δήλωσαν στο Politico, ότι, ενώ εξακολουθούν να θεωρούν το ΝΑΤΟ ως τον ακρογωνιαίο λίθο της πυρηνικής αποτροπής, είναι πλέον πρόθυμοι να μιλήσουν για τον ρόλο της Ευρώπης.
Πρόκειται για την «αντανάκλαση» μιας «ζύμωσης» τόσο μέσω δημόσιων ομιλιών όσο και μέσω ιδιωτικών συνομιλιών στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου αυτό το Σαββατοκύριακο.
Η αυξανόμενη πίεση για την έναρξη μιας σοβαρής πυρηνικής συζήτησης στην Ευρώπη αποτελεί απάντηση στην κλονιζόμενη εμπιστοσύνη ότι οι ΗΠΑ θα αποκρούσουν μια ρωσική επίθεση, κάτι που δεν έχει αρθεί παρά τον σχετικά συμφιλιωτικό τόνο του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, σε ομιλία του το Σάββατο το πρωί, εκτιμά το Politico.
Η Εσθονία δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να συμμετάσχει σε συνομιλίες πρώιμου σταδίου για ένα κοινό πυρηνικό αποτρεπτικό μέσο στην Ευρώπη, δήλωσε σε συνέντευξή της η υφυπουργός Άμυνας Τούλι Ντούνετον.
«Είμαστε πάντα ανοιχτοί για συζήτηση» με τους εταίρους, είπε, τονίζοντας παράλληλα ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να είναι «δεσμευμένες να παρέχουν πυρηνική αποτροπή σε συμμαχικά έθνη».
Η πρωθυπουργός της Λετονίας, Έβικα Σιλίνα, επανέλαβε το ίδιο. «Η πυρηνική αποτροπή μπορεί να μας δώσει νέες ευκαιρίες. Γιατί όχι;» είπε, προειδοποιώντας παράλληλα ότι οποιαδήποτε βήματα θα πρέπει να συμμορφώνονται με «τις διεθνείς μας δεσμεύσεις».
Ο Τραμπ έχει αμφισβητήσει την το Άρθρο 5 της συνθήκης του ΝΑΤΟ, έχει γελοιοποιήσει τις συμμαχικές συνεισφορές στον πόλεμο υπό την ηγεσία των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν και έχει επανειλημμένα ζητήσει την προσάρτηση της Γροιλανδίας, η οποία αποτελεί μέρος της Δανίας, μέλους του ΝΑΤΟ. Αυτό οδηγεί την Ευρώπη να αναζητά αυτό που οι αξιωματούχοι αποκαλούν ένα ακόμη επίπεδο «ασφάλειας» έναντι της Μόσχας.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει στροφή προς τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, τις μόνες πυρηνικές δυνάμεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε αντίθεση με το Λονδίνο, το Παρίσι δεν αποτελεί μέρος της Ομάδας Πυρηνικού Σχεδιασμού του ΝΑΤΟ, η οποία ασχολείται με τη χρήση πυρηνικής δύναμης μέσω της συμμαχίας. Η γαλλική προεδρία διαχρονικά υπογραμμίζει ότι μπορεί τα εθνικά συμφέροντα της Γαλλίας να έχουν ευρωπαϊκή διάσταση, αλλά οποιαδήποτε απόφαση χρήσης πυρηνικών εναπόκειται αποκλειστικά στο Παρίσι.
Τόσο ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς όσο και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν αναφέρθηκαν στην ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή στις ομιλίες τους στο Μόναχο.
«Η πυρηνική αποτροπή είναι ένα εξέχον θέμα» στο φετινό συνέδριο, δήλωσε η υπουργός Εξωτερικών της Λετονίας, Μπάιμπα Μπράζε. Ο υπουργός Άμυνας του Βελγίου, Τέο Φράνκεν, παρευρέθηκε επίσης σε μια συζήτηση κεκλεισμένων των θυρών επί του θέματος.
Αλλά δεν συμφωνούν όλοι. Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσες παραδέχτηκε το Σάββατο ότι η Ευρώπη πρέπει να γίνει πιο δυνατή για να αποτρέψει τη Ρωσία, αλλά δήλωσε: «Πιστεύω ακράδαντα ότι ο πυρηνικός επανεξοπλισμός δεν είναι ο σωστός τρόπος για να γίνει αυτό».
Ο υφυπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Έλμπριτζ Κόλμπι, δήλωσε ότι η Αμερική δεν αποσύρει την πυρηνική της ομπρέλα από την ήπειρο, αν και η Ουάσινγκτον θέλει η Ευρώπη να αναλάβει δράση και να κάνει περισσότερα για τη συμβατική άμυνα.
Οι πυρηνικές συνομιλίες μεταξύ Γαλλίας, Γερμανίας και άλλων χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Σουηδίας, βρίσκονται σε πολύ πρώιμο στάδιο.
Την Παρασκευή, ο Μακρόν ανέφερε την ανάγκη «επαναδιατύπωσης της πυρηνικής αποτροπής» ώστε να ληφθούν υπόψη και τα συμβατικά όπλα, όπως οι πύραυλοι βαθέος πλήγματος. Έχει προγραμματίσει μια ομιλία σχετικά με την προσέγγιση της Γαλλίας στο πυρηνικό της δόγμα στις αρχές Μαρτίου.
Οι συζητήσεις σχετικά με τα ατομικά όπλα της Γαλλίας με τους Ευρωπαίους συμμάχους είναι «σημαντικές επειδή αποτελούν έναν τρόπο να διατυπωθεί η πυρηνική αποτροπή σε μια ολιστική προσέγγιση άμυνας και ασφάλειας», είπε.
Σύμφωνα με τον πυρηνικό εμπειρογνώμονα Μπρούνο Τερτρέ, ο οποίος είναι αναπληρωτής διευθυντής του Ιδρύματος Στρατηγικής Έρευνας, μιας γαλλικής δεξαμενής σκέψης για την ασφάλεια, αυτό σηματοδοτεί μια μικρή αλλαγή όπου η Γαλλία βλέπει μια μεγαλύτερη αλληλεπίδραση μεταξύ συμβατικής και πυρηνικής αποτροπής.
Μια νέα εργασία που παρουσιάστηκε στο περιθώριο του συνεδρίου αξιολογεί έξι διαφορετικές πυρηνικές επιλογές για την ήπειρο: Διπλασιασμός της αποτρεπτικής δύναμης της Αμερικής, αύξηση του ρόλου της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, ανάπτυξη ενός υπερεθνικού ευρωαποτρεπτικού μέσου, απόκτηση νέων ανεξάρτητων οπλοστασίων και εστίαση στη συμβατική αποτροπή.
Δύο ανώτεροι Ευρωπαίοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι πρωτεύουσες θα μπορούσαν θεωρητικά να βοηθήσουν στην υποστήριξη της πυρηνικής αποτροπής της Γαλλίας παρέχοντας συμβατικά στρατιωτικά μέσα όπως υποβρύχια.
Το Παρίσι θα μπορούσε επίσης να εξετάσει το ενδεχόμενο αύξησης του πυρηνικού του οπλοστασίου, το οποίο επιδοτείται από άλλες χώρες, πρόσθεσαν οι αξιωματούχοι με τον όρο της ανωνυμίας.
Ορισμένες χώρες ζητούν από τη Γαλλία να ενταχθεί στην επίσημη διαδικασία πυρηνικού σχεδιασμού του ΝΑΤΟ, κάτι που, όπως υποστηρίζουν, θα συνέδεε στενότερα το γαλλικό οπλοστάσιο με την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Η Γαλλίδα υφυπουργός Άμυνας, Αλις Ρούφο, δήλωσε στο Μόναχο ότι το Παρίσι δεν έχει καμία πρόθεση να το κάνει αυτό.
Ο υπουργός Άμυνας της Λετονίας Άντρις Σπρουντς δήλωσε στο Politico ότι «σεβόμαστε τις κυρίαρχες επιλογές των χωρών», αλλά πρόσθεσε: «Φυσικά και είμαστε ανοιχτοί στο να ενσωματώσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο τη γαλλική πυρηνική ικανότητα στην πυρηνική ικανότητα του ΝΑΤΟ».
Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δήλωσε ότι δεν είναι κατά των συνομιλιών στην Ευρώπη, εφόσον αυτές δεν υπονομεύουν τον ρόλο της Αμερικής.
«Νομίζω ότι κάθε συζήτηση στην Ευρώπη που διασφαλίζει ότι συλλογικά οι πυρηνικές απειλές είναι ακόμη πιο ισχυρή. Ωραία. Αλλά κανείς δεν υποστηρίζει στην Ευρώπη ότι αυτό πρέπει να γίνει ως αντικατάσταση της πυρηνικής ομπρέλας των Ηνωμένων Πολιτειών», δήλωσε στο Politico το Σάββατο.
Τώρα, το επόμενο βήμα είναι η ομιλία του Μακρόν τον Μάρτιο και υπάρχει πίεση πάνω του να την κάνει.
«Μετά από χρόνια γαλλικών προσπαθειών να αναπτύξει μια κοινή στρατηγική προσέγγιση για την αποτροπή στην Ευρώπη, συχνά αντίθετη με τα συμφέροντα των συμμάχων μας, το γεωπολιτικό πλαίσιο επιτρέπει πλέον την ευθυγράμμιση», δήλωσε η Ελοΐζ Φαγιέτ, ερευνήτρια στο Γαλλικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων.
«Πρέπει τώρα να μεταφράσουμε αυτά τα λόγια σε συγκεκριμένες δράσεις και προτάσεις, προκειμένου να ενισχύσουμε την ευρωπαϊκή αποτροπή απέναντι στη ρωσική απειλή και την αμερικανική αστάθεια», πρόσθεσε.