Ήταν Νοέμβριος του 2025 όταν ο 14χρονος Τζαντ Τζανταλά (Jad Jadallah) πυροβολήθηκε εξ επαφής από Ισραηλινούς στρατιώτες σε ένα προσφυγικό στρατόπεδο στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Καθώς ο ανήλικος Παλαιστίνιος κειτόταν αναίσθητος σε ένα σοκάκι, οι στρατιώτες είχαν δημιουργήσει έναν κλοιό γύρω του, εμποδίζοντας δύο ασθενοφόρα που προσπαθούσαν να προσεγγίσουν.
Σύμφωνα με βίντεο και μαρτυρίες αυτόπτων μαρτύρων, οι στρατιώτες – 14 συνολικά – στάθηκαν γύρω από τον Τζαντ για τουλάχιστον 45 λεπτά, ενώ αυτός αιμορραγούσε από μία ή περισσότερες πληγές από πυροβολισμούς.
Όλοι οι Ισραηλινοί στρατιώτες εκπαιδεύονται στην αντιμετώπιση τραυμάτων και κάθε ισραηλινή μονάδα μάχης πρέπει να διαθέτει ειδικά εκπαιδευμένο γιατρό, αλλά κανένας από τους στρατιώτες δεν φάνηκε να παρέχει στον 14χρονο ιατρική βοήθεια που θα του έσωζε τη ζωή. Σε ορισμένα σημεία, φάνηκαν να αγνοούν τις επανειλημμένες προσπάθειες του παιδιού να τραβήξει την προσοχή τους.
Οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις (IDF) δήλωσαν στο BBC ότι οι στρατιώτες είχαν παράσχει «αρχική ιατρική περίθαλψη», αλλά ένας εκπρόσωπος αρνήθηκε να δώσει λεπτομέρειες σχετικά με τη φύση ή τον χρόνο που προσφέρθηκε.
Αντίθετα, είπαν ότι το αγόρι τους έριξε πέτρα, κάτι που, σύμφωνα με τους κανόνες εμπλοκής τους, μπορεί να επιτρέψει στους στρατιώτες να χρησιμοποιήσουν θανατηφόρα βία.
Ακόμη και αν καταφέρει κάποιος να προσπεράσει το γεγονός ότι ένας τακτικός στρατός πυροβολεί ένα παιδί επειδή πέταξε πέτρα, το βίντεο δείχνει στρατιώτη να πετάει ένα αντικείμενο δίπλα στον Τζαντ, αφού πυροβολήθηκε, και στη συνέχεια να το φωτογραφίζει, μια ενέργεια που η οικογένεια του Τζαντ και μια κορυφαία ομάδα ανθρωπίνων δικαιωμάτων λένε ότι φαίνεται να αποτελεί προσπάθεια να τον παγιδεύσουν.
Οι στρατιώτες τελικά φόρτωσαν τον Τζαντ στο πίσω μέρος ενός ισραηλινού στρατιωτικού οχήματος, αλλά κάποια στιγμή, είτε πριν είτε μετά, πέθανε. Δεν είναι ακόμη σαφές σε ποιο σημείο του σώματός του ή πόσες φορές πυροβολήθηκε, επειδή ο ισραηλινός στρατός αρνήθηκε να επιστρέψει τη σορό του στην οικογένεια και αρνήθηκε να απαντήσει σε οποιεσδήποτε ερωτήσεις σχετικά με τα τραύματά του.
Ο Τζαντ γεννήθηκε και μεγάλωσε στην αλ-Φαρά, έναν καταυλισμό προσφύγων στη Δυτική Όχθη που φιλοξενεί περίπου 10.000 Παλαιστίνιους. Μαζί με άλλους παρόμοιους καταυλισμούς στα κατεχόμενα εδάφη, δέχεται συχνές ισραηλινές στρατιωτικές επιδρομές, τις οποίες το Ισραήλ λέει ότι είναι απαραίτητες για την αντιμετώπιση ένοπλων ομάδων που δρουν εκεί.
Από πολλές απόψεις, ο θάνατος του Τζαντ δεν ήταν ασυνήθιστος. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, 55 παιδιά σκοτώθηκαν από τις ισραηλινές δυνάμεις στη Δυτική Όχθη πέρυσι, και 227 έχουν σκοτωθεί εκεί από τις 7 Οκτωβρίου 2023.
Αλλά δύο πράγματα ξεχωρίζουν σε αυτήν την υπόθεση. Το πρώτο είναι ότι ο Τζαντ έμεινε στο έδαφος χωρίς πρώτες βοήθειες για τόση ώρα, με τόσους πολλούς στρατιώτες γύρω του, ενώ πέθαινε. Το δεύτερο είναι η εμφάνιση ενός σημαντικού αριθμού βίντεο του περιστατικού, το οποίο έχει επαληθεύσει το BBC.
Η ακριβής στιγμή των πυροβολισμών καταγράφηκε από κάμερα κλειστού κυκλώματος τηλεόρασης στο στρατόπεδο. Το βίντεο δείχνει τρία αγόρια να στέκονται στη γωνία ενός στενού. Πρώτα κοιτάζουν προς τα δεξιά τους, όπου, σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες, ισραηλινά στρατιωτικά οχήματα είχαν απομακρυνθεί λίγο νωρίτερα προς την έξοδο του στρατοπέδου.
Ένας από τους δύο φίλους που ήταν με τον Τζαντ εκείνη τη στιγμή είπε στο BBC ότι τα αγόρια είχαν βγει έξω μετά από μια ανάρτηση σε μια ομάδα ανταλλαγής μηνυμάτων για το στρατόπεδο που ανέφερε ότι οι ισραηλινές μονάδες έφευγαν και ότι τα αγόρια κρυφοκοιτούσαν στη γωνία για να ελέγξουν.
Χωρίς να το γνωρίζουν ο Τζαντ και οι φίλοι του, μια ομάδα τεσσάρων Ισραηλινών στρατιωτών περίμενε από πίσω και στέκονταν λίγα μέτρα μακριά, στα αριστερά τους, κρυμμένοι πίσω από τον τοίχο. Οι φίλοι του Τζαντ εντόπισαν πρώτοι τους στρατιώτες και έφυγαν τρέχοντας στο σοκάκι. Ο Τζαντ είτε δεν τους είδε, είτε τους είδε πολύ αργά.
Το υλικό από το κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης δείχνει τον στρατιώτη να μπαίνει στο κάδρο σε απόσταση μικρότερη των τριών μέτρων από τον Τζαντ και στη συνέχεια φαίνεται να σηκώνει το τουφέκι του και να ανοίγει πυρ. Ο Τζαντ κάνει μια κίνηση που υποδηλώνει ότι αυτή είναι η στιγμή που τον χτυπούν. Στο στρατόπεδο, τρύπες από σφαίρες μπορούν να βρεθούν να σκάβουν τον τοίχο σε αυτό ακριβώς το σημείο.
Ο Τζαντ, πιθανώς ήδη τραυματισμένος, τρέχει στο σοκάκι και ο Ισραηλινός στρατιώτης φαίνεται να γυρίζει, σημαδεύοντας με το τουφέκι του τον Τζαντ. Το υλικό από το κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης δείχνει σκόνη να σηκώνεται στο σοκάκι μπροστά, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο στρατιώτης συνέχισε να πυροβολεί τον Τζαντ από πίσω καθώς αυτός έφευγε τρέχοντας.
Τραγικό είναι το βίντεο που τον δείχνει να κείτεται αβοήθητος στον δρόμο, ξεψυχώντας (Προσοχή: Σκληρές εικόνες):
Στο βίντεο φαίνεται ο Τζαντ να καταρρέει μετά από λίγα μόλις μέτρα, εξαφανιζόμενος από το κάδρο καθώς πέφτει. Λίγο αργότερα, πλάνα από περαστικούς, διακριτικά βιντεοσκοπημένα από έναν κάτοικο του καταυλισμού, καταγράφονται από την άλλη κατεύθυνση στο κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης. Αυτό το βίντεο θα κατέγραφε μερικές από τις τελευταίες στιγμές της ζωής του Τζαντ.
Δείχνει ότι το παιδί φαίνεται να κάνει επανειλημμένες προσπάθειες να τραβήξει την προσοχή των στρατιωτών, κουνώντας τα χέρια του και πετώντας το καπέλο του προς το μέρος τους. Οι στρατιώτες φαίνεται να αγνοούν τις προσπάθειές του και να κλωτσούν το καπέλο προς τα πίσω.
Όταν η μητέρα του Τζαντ ειδοποίησε για τους πυροβολισμούς, προσπάθησε να τον προσεγγίσει με τα πόδια, αλλά την εμπόδισαν Ισραηλινοί στρατιώτες, όπως δήλωσαν η ίδια και άλλοι αυτόπτες μάρτυρες. Ένας άλλος κάτοικος έκανε μια κλήση έκτακτης ανάγκης και ένα ασθενοφόρο στάλθηκε αμέσως, φτάνοντας στο σημείο οκτώ λεπτά αργότερα, σύμφωνα με αρχεία καταγραφής κλήσεων που παρείχε στο BBC η Παλαιστινιακή Ερυθρά Ημισέληνος.
Ο επικεφαλής διασώστης, Χασάν Φούχα, είπε ότι την ομάδα του σταμάτησαν Ισραηλινοί στρατιώτες υπό την απειλή όπλου και τους εμπόδισαν να φτάσουν στον Τζαντ, ο οποίος βρισκόταν μόλις εκατό μέτρα μακριά, στο οπτικό τους πεδίο.
Ο Φούχα και το πλήρωμα του ασθενοφόρου αναγκάστηκαν στη συνέχεια να παρακολουθούν αβοήθητοι τον Τζαντ, καθώς αιμορραγούσε από τις πληγές του.
Ο διασώστης είπε ότι παρακολουθούσαν για τουλάχιστον 35 λεπτά, ανίκανοι να κάνουν τίποτα. Ο Φούχα κάλεσε ένα δεύτερο ασθενοφόρο να έρθει από διαφορετική κατεύθυνση, αλλά και αυτό σταμάτησε από τους στρατιώτες.
«Προσπαθήσαμε να προχωρήσουμε αρκετές φορές, προσπαθήσαμε να τους κάνουμε σήματα να μας αφήσουν να φτάσουμε στο παιδί, αλλά μας εμπόδισαν εντελώς», είπε ο Φούχα. «Θα μπορούσαμε να τον είχαμε φτάσει και να του είχαμε παράσχει ιατρική βοήθεια, αλλά μας εμπόδισαν. Δεν γνωρίζουμε γιατί, αλλά αυτό συνέβη».
Οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) δήλωσαν στο BBC ότι παρείχαν «αρχική ιατρική περίθαλψη» στον Τζαντ, αφού επαλήθευσαν ότι δεν φορούσε κρυμμένο εκρηκτικό μηχανισμό. Πλάνα από το περιστατικό, καθώς και ξεχωριστά κοντινά πλάνα από κάμερες ασφαλείας του Τζαντ να φεύγει από το σπίτι εκ των προτέρων, δείχνουν ότι φορούσε μόνο ένα μπλουζάκι και τζιν.
Όταν κλήθηκε να εξηγήσει τα τραύματα που υπέστη ο Τζαντ και ποια ιατρική περίθαλψη του παρασχέθηκε, ο Ισραηλινός Στρατός αρνήθηκε να απαντήσει.
Ένα πανό με φωτογραφία του Τζαντ κρέμεται από το σπίτι της οικογένειάς του στη Δυτική Όχθη.
Οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) έχουν δηλώσει ότι ο Τζαντ πέταξε μια πέτρα και ήταν «τρομοκράτης» που «επιχείρησε να επιτεθεί στις δυνάμεις».
Αλλά η οικογένεια της Τζαντ κατηγόρησε τους στρατιώτες ότι προσπάθησαν να παγιδεύσουν τον γιο της, μετά τη δημοσιοποίηση βίντεο που έδειχνε έναν από τους στρατιώτες να μπαίνει στο σημείο από εκτός πλάνου, να πετάει ένα βαρύ αντικείμενο δίπλα στον Τζαντ και στη συνέχεια να φωτογραφίζει το αντικείμενο δίπλα του.
«Έριξαν μια πέτρα δίπλα του για να τον παγιδεύσουν και να τον κάνουν να φαίνεται σαν να τους πέταξε πέτρες», είπε η μητέρα του Τζαντ, η Σάφα. «Μπορείτε να το δείτε στο βίντεο», είπε. «Όποιος δει το βίντεο θα το καταλάβει».
Ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων λένε ότι οι Ισραηλινοί στρατιώτες στη Δυτική Όχθη λειτουργούν με μια επιτρεπτική πολιτική «ανοιχτών πυρών», βάσει της οποίας συχνά πυροβολούν ανθρώπους που δεν αποτελούν άμεση απειλή για τη ζωή τους, συμπεριλαμβανομένων παιδιών που πετούν πέτρες προς την κατεύθυνσή τους.
Ο Shai Parnes, από την ισραηλινή ομάδα ανθρωπίνων δικαιωμάτων B’Tselem, δήλωσε στο BBC ότι το βίντεο του Τζαντ φαίνεται να δείχνει έναν στρατιώτη να φυτεύει μια πέτρα δίπλα του για να δικαιολογήσει τους πυροβολισμούς.
«Είναι δύσκολο να προσδιορίσουμε με βεβαιότητα τι βλέπουμε – αν είναι πέτρα και αν προσπαθούν να τον παγιδεύσουν με αυτόν», είπε ο Πάρνες. «Αλλά νομίζω ότι όποιος το παρακολουθεί με ανοιχτό μυαλό, πιθανότατα θα καταλήξει σε αυτό το συμπέρασμα».
Μια τέτοια ενέργεια θα ήταν «αβυσσαλέα», πρόσθεσε ο Πάρνες. «Έχουμε όμως βρει και άλλες περιπτώσεις όπου οι ισραηλινές δυνάμεις, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, προσπάθησαν μετά την ενέργεια να ενοχοποιήσουν έναν Παλαιστίνιο. Δεν θα ήταν η πρώτη φορά που το βλέπουμε αυτό μπροστά στην κάμερα».
Όταν ρωτήθηκαν από το BBC, οι IDF αρνήθηκαν να εξηγήσουν γιατί δεν επέστρεφαν τη σορό του Τζαντ. Η μητέρα του ανήλικου, Σάφα, είπε ότι οι δυνάμεις είτε προσπαθούσαν να κρύψουν κάτι, είτε απλά ασκούσαν μια μορφή σκόπιμης σκληρότητας.
«Ίσως το κάνουν μόνο για να μας εκνευρίσουν, να μας εξαντλήσουν, να εξαντλήσουν την υπομονή μας», είπε. «Αλλά είμαστε υπομονετικοί, έχουμε ελπίδα και θα συνεχίσουμε να περιμένουμε. Σήμερα, αύριο ή σε 100 χρόνια, θα τον πάρουμε πίσω. Θεού θέλοντος, θα τον πάρουμε πίσω».