Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι το πλύσιμο των πιάτων με σφουγγάρι μπορεί να έχει μία ανησυχητική «παρενέργεια» – Η κρυφή απειλή που παραμονεύει

Τα σφουγγάρια της κουζίνας απελευθερώνουν μικροπλαστικά, όμως η χρήση νερού προκαλεί τη μεγαλύτερη περιβαλλοντική ζημιά. Δεδομένα από πραγματικές συνθήκες και εργαστηριακές μελέτες δείχνουν ότι η μείωση της κατανάλωσης νερού έχει τον σημαντικότερο αντίκτυπο.

Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι το πλύσιμο των πιάτων με σφουγγάρι μπορεί να έχει μία ανησυχητική «παρενέργεια» – Η κρυφή απειλή που παραμονεύει

Τα σφουγγάρια της κουζίνας μπορεί να φαίνονται αθώα, αλλά κάθε τρίψιμο μπορεί να απελευθερώσει μικροσκοπικά πλαστικά θραύσματα που γλιστρούν απαρατήρητα στην αποχέτευση. Αυτά τα μικροπλαστικά, που πλέον εντοπίζονται παντού —από τους ωκεανούς μέχρι το πόσιμο νερό— προέρχονται από πολλές πηγές, και οι ερευνητές αρχίζουν να συνειδητοποιούν ότι τα αντικείμενα της καθημερινής οικιακής χρήσης παίζουν καθοριστικό ρόλο.

Έρευνα του Πανεπιστημίου της Βόννης έδειξε ότι, αν και τα σφουγγάρια απελευθερώνουν μικροπλαστικά, δεν αποτελούν την κύρια πηγή ρύπανσης κατά το πλύσιμο των πιάτων. Τα ευρήματα αναδεικνύουν έναν άλλο, πιο σημαντικό παράγοντα για τον συνολικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο.

Τα μικροπλαστικά είναι πλέον ευρέως διαδεδομένα στο περιβάλλον και εντοπίζονται στους ωκεανούς, το έδαφος, τον αέρα, ακόμη και στα τρόφιμα και το πόσιμο νερό.

Μελέτες υποδηλώνουν ότι μπορούν να καταποθούν από την άγρια πανίδα και τους ανθρώπους, όπου ενδέχεται να μεταφέρουν επιβλαβείς χημικές ουσίες ή να προκαλέσουν φλεγμονές στους ζωντανούς ιστούς. Παρά την αυξανόμενη ανησυχία για αυτές τις πιθανές επιπτώσεις στην υγεία και το οικοσύστημα, πολλές καθημερινές πηγές μικροπλαστικών παραμένουν ελάχιστα κατανοητές.

Οι ερευνητές ζήτησαν από νοικοκυριά στη Γερμανία και τη Βόρεια Αμερική να χρησιμοποιήσουν έναν από τρεις τύπους σφουγγαριών κατά τη διάρκεια των συνηθισμένων εργασιών τους για το πλύσιμο των πιάτων.  Ζυγίζοντας κάθε σφουγγάρι πριν και μετά τη χρήση, η ομάδα εκτίμησε πόσο υλικό χάθηκε και πόση ποσότητα από μικροπλαστικά απελευθερώθηκε.

Παράλληλα, σε εργαστηριακά πειράματα χρησιμοποιήθηκε μια ειδική συσκευή με το όνομα «SpongeBot», η οποία προσομοιώνει τη φυσική καταπόνηση του τριψίματος.  Ο συνδυασμός δεδομένων από πραγματικές συνθήκες και ελεγχόμενων δοκιμών βοήθησε στην εξαγωγή πιο αξιόπιστων αποτελεσμάτων.

Όλα τα σφουγγάρια που δοκιμάστηκαν έχασαν υλικό με την πάροδο του χρόνου, απελευθερώνοντας μικροπλαστικά καθώς φθείρονταν. Οι ετήσιες εκπομπές κυμαίνονταν από περίπου 0,68 έως 4,21 γραμμάρια ανά άτομο, ανάλογα με τον τύπο του σφουγγαριού.

Τα σφουγγάρια που κατασκευάζονταν με λιγότερο πλαστικό παρήγαγαν λιγότερα σωματίδια.  Παρόλα αυτά, η ανάλυση έδειξε ότι η απελευθέρωση μικροπλαστικών δεν ήταν η κύρια περιβαλλοντική ανησυχία. Αντίθετα, η κατανάλωση νερού κατά το πλύσιμο των πιάτων είχε πολύ μεγαλύτερο αντίκτυπο.

Η συμμετοχή των πολιτών ήταν καθοριστική για τη μελέτη, καθώς κατέγραψε την πραγματική συμπεριφορά των νοικοκυριών. Παρατηρώντας πώς οι άνθρωποι πλένουν στην πραγματικότητα τα πιάτα, οι ερευνητές απέκτησαν ακριβέστερα δεδομένα από όσα παρέχουν συνήθως οι μελέτες που περιορίζονται στο εργαστήριο.

Η προσέγγιση αυτή βελτίωσε τις εκτιμήσεις για την απελευθέρωση μικροπλαστικών σε συνθήκες καθημερινής χρήσης.

Αν και η ποσότητα των μικροπλαστικών που απελευθερώνεται ανά άτομο είναι σχετικά μικρή, η κλιμάκωση των δεδομένων σε επίπεδο ολόκληρης χώρας αποκαλύπτει μια πολύ μεγαλύτερη επίπτωση.  Στη Γερμανία, για παράδειγμα, οι εκπομπές θα μπορούσαν να φτάσουν έως και τους 355 τόνους ετησίως, εάν ένας συγκεκριμένος τύπος σφουγγαριού χρησιμοποιούνταν σε εθνικό επίπεδο.

Παρόλο που οι εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων δεσμεύουν μεγάλο μέρος αυτού του υλικού, αρκετοί τόνοι εξακολουθούν να καταλήγουν στα υδάτινα συστήματα ή στο έδαφος κάθε χρόνο.  Ακόμη κι έτσι, η ευρύτερη περιβαλλοντική αξιολόγηση δείχνει ότι η χρήση νερού κυριαρχεί στον αντίκτυπο του πλυσίματος των πιάτων.

Περίπου το 85 έως 97 τοις εκατό της συνολικής περιβαλλοντικής επιβάρυνσης προέρχεται από την κατανάλωση νερού, ενώ τα μικροπλαστικά συνεισφέρουν μόνο ένα μικρό μερίδιο στη ζημιά του οικοσυστήματος.

Η μελέτη επισημαίνει αρκετούς πρακτικούς τρόπους για τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος:

Χρησιμοποιείτε λιγότερο νερό κατά το πλύσιμο των πιάτων, καθώς αυτό έχει τον μεγαλύτερο αντίκτυπο.
Επιλέγετε σφουγγάρια με χαμηλότερη περιεκτικότητα σε πλαστικό, ώστε να περιορίσετε την απελευθέρωση μικροπλαστικών.
Χρησιμοποιείτε τα σφουγγάρια για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, καθώς η παράταση της διάρκειας ζωής τους περιορίζει τη συνολική χρήση πόρων.