Παράθυρο για έναν περιορισμένο, «συμβολικό» εμπλουτισμό ουρανίου από το Ιράν αφήνει ανοιχτό η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ.
Βασική προϋπόθεση είναι να αποκλειστεί πλήρως οποιαδήποτε δυνατότητα της Τεχεράνης για την απόκτηση πυρηνικού όπλου, ενώ στο τραπέζι παραμένουν ακόμη και στρατιωτικά σενάρια που φτάνουν έως την άμεση στοχοποίηση του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Aγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ μελετά τις επιλογές του για το Ιράν / Φωτογραφία: AP / Alex Brandon
Ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ δήλωσε στο Axios ότι η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να εξετάσει πρόταση που θα επιτρέπει «μικρής κλίμακας, συμβολικό εμπλουτισμό» ουρανίου από το Ιράν, υπό την αυστηρή προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρχει καμία απολύτως οδός προς την κατασκευή πυρηνικού όπλου. Η διατύπωση αυτή αφήνει ένα στενό, αλλά υπαρκτό περιθώριο σύγκλισης ανάμεσα στις δημόσιες «κόκκινες γραμμές» ΗΠΑ και Ιράν.
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, ο πήχης για την πρόταση που αναμένεται να καταθέσει η ιρανική πλευρά τις επόμενες ημέρες είναι «πολύ υψηλός» καθώς θα πρέπει να πληροί ιδιαίτερα αυστηρά κριτήρια, ώστε να κατευνάσει τους σκεπτικιστές τόσο εντός της κυβέρνησης Τραμπ όσο και στη Μέση Ανατολή.
«Ο πρόεδρος είναι έτοιμος να αποδεχθεί μια ουσιαστική συμφωνία, που θα μπορεί να υποστηρίξει πολιτικά στο εσωτερικό. Αν οι Ιρανοί θέλουν να αποτρέψουν μια επίθεση, πρέπει να καταθέσουν μια πρόταση που δεν θα μπορούμε να αρνηθούμε», ανέφερε χαρακτηριστικά ανώτερος αξιωματούχος, προειδοποιώντας ότι «η υπομονή δεν θα είναι απεριόριστη».
Την ίδια στιγμή, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι το ιρανικό σχέδιο θα οριστικοποιηθεί εντός των επόμενων ημερών, μετά την έγκριση της πολιτικής ηγεσίας στην Τεχεράνη κι ενώ δεύτερο αμερικανικό αεροπλανοφόρο κατευθύνεται στη Μέση Ανατολή.
Παρά το διπλωματικό παράθυρο, ο Τραμπ φέρεται να έχει ενημερωθεί για ευρύ φάσμα στρατιωτικών επιλογών από το Πεντάγωνο. Σύμφωνα με δύο πηγές με γνώση των συζητήσεων, ανάμεσα στα σενάρια που παρουσιάστηκαν περιλαμβάνεται και σχέδιο εξόντωσης του Χαμενεΐ και του γιου του, Μοτζτάμπα, ο οποίος θεωρείται πιθανός διάδοχος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν.
«Ο πρόεδρος δεν έχει αποφασίσει ακόμη να πλήξει. Μπορεί να
μην το κάνει ποτέ. Μπορεί όμως να ξυπνήσει αύριο και να πει “ως εδώ”», δήλωσε
ανώτερος σύμβουλος, αποτυπώνοντας το κλίμα αβεβαιότητας. Άλλος σύμβουλος
σημείωσε ότι ο Τραμπ «κρατά όλες τις επιλογές ανοιχτές» και θα μπορούσε να
διατάξει επίθεση «ανά πάσα στιγμή».
Από την πλευρά του Λευκού Οίκου, η εκπρόσωπος Άννα Κέλι
περιορίστηκε να δηλώσει ότι «μόνο ο πρόεδρος γνωρίζει τι μπορεί ή δεν μπορεί να
πράξει».
Το βασικό σημείο τριβής παραμένει ο εμπλουτισμός ουρανίου επί ιρανικού εδάφους. Ο Τραμπ έχει επαναλάβει ότι δεν επιθυμεί καμία δυνατότητα εμπλουτισμού για την Τεχεράνη, ενώ ο Χαμενεΐ έχει ξεκαθαρίσει πως το Ιράν δεν θα παραιτηθεί από αυτό που θεωρεί «κυριαρχικό του δικαίωμα» για ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας.
Ο Αραγτσί, σε συνέντευξή του στην εκπομπή «Morning Joe» του MSNBC, υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ δεν έθεσαν ρητά όρο «μηδενικού εμπλουτισμού» στις πρόσφατες συνομιλίες στη Γενεύη και διέψευσε ότι η Τεχεράνη προσφέρθηκε να αναστείλει προσωρινά το πρόγραμμά της. «Συζητούμε πώς θα διασφαλίσουμε ότι το πυρηνικό πρόγραμμα, συμπεριλαμβανομένου του εμπλουτισμού, θα παραμείνει για πάντα ειρηνικό», ανέφερε.
Ωστόσο, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, οι ειδικοί
απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ ξεκαθάρισαν στην ιρανική πλευρά
ότι η επίσημη θέση του Τραμπ είναι «μηδενικός εμπλουτισμός». Παρ’ όλα αυτά, αν
η ιρανική πρόταση περιλαμβάνει «μικρής κλίμακας, συμβολικό εμπλουτισμό» με
λεπτομερείς τεχνικές εγγυήσεις, η Ουάσιγκτον δηλώνει έτοιμη να τη μελετήσει.
Κομβικός θεωρείται ο ρόλος του επικεφαλής του Διεθνούς
Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Γκρόσι, ο οποίος συμμετέχει στις
διαβουλεύσεις και έχει προτείνει «τεχνικά μέτρα» ώστε να αποκλειστεί η εκτροπή
του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος σε μη ειρηνικούς σκοπούς.
Μεταξύ των πιθανών μέτρων περιλαμβάνονται η επιστροφή
επιθεωρητών του ΟΗΕ στο Ιράν με ενισχυμένη εντολή επιτήρησης και η απομάκρυνση
ή αραίωση περίπου 450 κιλών υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που, σύμφωνα με τις
ίδιες πηγές, έχουν θαφτεί σε εγκαταστάσεις μετά τα αεροπορικά πλήγματα του
Ιουνίου.
Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι μεσολαβητές από το Ομάν και το Κατάρ πιέζουν για μια συμφωνία που θα επιτρέπει και στις δύο πλευρές να διακηρύξουν επιτυχία, ενώ θα είναι αποδεκτή –έστω οριακά– από τις χώρες του Κόλπου και το Ισραήλ.
«Πρέπει να είναι μια συμφωνία win-win. Αυτή είναι η
δυσκολία», παραδέχθηκε ο Αραγτσί, επισημαίνοντας ότι το ιρανικό σχέδιο θα
περιλαμβάνει πολιτικές δεσμεύσεις και τεχνικές πρόνοιες με αντάλλαγμα ελάφρυνση
των αμερικανικών κυρώσεων.
Με την Μέση Ανατολή να προετοιμάζεται για κάθε ενδεχόμενο, η
Ουάσιγκτον δηλώνει ότι θα αναμείνει τη γραπτή ιρανική πρόταση πριν λάβει
οριστικές αποφάσεις. «Θα δούμε τι θα μας δώσουν γραπτώς. Από αυτό θα κριθεί
πόσο σοβαροί είναι. Η μπάλα είναι στο δικό τους γήπεδο», τόνισε Αμερικανός
αξιωματούχος.
Το ερώτημα πλέον είναι αν το στενό διπλωματικό παράθυρο θα οδηγήσει σε μια εύθραυστη συμφωνία ή αν οι εξελίξεις θα κινηθούν προς μια νέα, επικίνδυνη κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.