“Δεν ξέρω αν θα μπορέσω να αφήσω στα παιδιά μου κάποια περιουσία. Όμως αν υπάρχει κάτι που θα ήθελα να τους δώσω ως παρακαταθήκη, αυτό είναι να τους αφήσω το δάσος, έστω ένα δέντρο. Όσα από αυτά μπορέσω να σώσω από τη φωτιά. Έχω την υποχρέωση να τους αφήσω κληρονομιά το δάσος”. Τα λόγια του Τάσου Παλαμίδα, προέδρου της Ελληνικής Ένωσης Έρευνας και Διάσωσης Λιβαδειάς, περιγράφουν απόλυτα το συναίσθημα, το κίνητρο και την ευθύνη που αισθάνονται οι Εθελοντές Δασοπυροσβέστες της χώρας μας.
Οι εθελοντές δασοπυροσβέστες δεν είναι “ήρωες”. Το “Πρόγραμμα Υποστήριξης Εθελοντικών Ομάδων Δασοπυροπροστασίας” και τα ανεπίλυτα προβλήματα παρά τη ψήφιση του νέου νομοσχεδίου, την ώρα που οι φωτιές ξεκίνησαν.
Συνομιλώντας με τον συντονιστή δράσεων για δασικές πυρκαγιές του WWF Ελλάς Ηλία Τζιρίτη, το μέλος του ΔΣ Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εθελοντικών Οργανώσεων Δασοπροστασίας – Πυρόσβεσης Γιώργο Δερτιλή και τη γ.γ. της Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης στο παράρτημα Αργολίδας Κατερίνα Μπαναγή, ο Τ. Παλαμίδας κατέθεσε βιωματικά:
“Με την οικογένειά μου ζούμε μόνιμα στην εξοχή, έχω επιλέξει το σπίτι μου να βλέπει προς τον Παρνασσό και τον Ελικώνα, θέλω τα δυο παιδιά μου να βλέπουν κάτι όμορφο όταν ξυπνούν.
Όπως είδατε και στο βίντεο που παίχτηκε, το μήνυμά μας είναι “Όχι Άλλο Ήρωες”. Είμαστε εθελοντές αλλά αυτό δεν σημαίνει πως είναι εντάξει να πληρώνουμε από την τσέπη μας τα έξοδά μας. Αναγκαζόμαστε να βάζουμε τις βενζίνες μας για παράδειγμα, για να πάμε να βοηθήσουμε στο σβήσιμο μιας φωτιάς”.
Μιλώντας δε στο NEWS 24/7, ο ίδιος είπε: “Πέρυσι αγοράσαμε με δικά μας έξοδα ένα πυροσβεστικό όχημα από τη Γερμανία. Ήρθε πολύ γρήγορα ωστόσο δεν μπορούσαμε να το χρησιμοποιήσουμε, γιατί η έκδοση πινακίδων έκανε 8,5 μήνες μέχρι να βγει.
Δυστυχώς το κράτος δεν μας έχει στηρίξει ακόμη οικονομικά. Ο νέος Νόμος προβλέπει και δικαιολογημένες άδειες σε περίπτωση ανάγκης επέμβασής μας, καθώς και οικονομική βοήθεια, ωστόσο για την ώρα δεν έχει εκταμιευτεί τίποτα, εκτός από τη σημαντική αρωγή που έχουμε λάβει από τη χορηγική βοήθεια που παρουσιάστηκε εδώ.
Στην ουσία η νομολογία ψηφίστηκε μεν, αλλά ακόμη δεν έχει εφαρμοστεί και η περίοδος των πυρκαγιών έχει ξεκινήσει.”
Αντώνης Κουτσούκος, Ηλίας Τζηρίτης (συντονιστής δράσεων για δασικές πυρκαγιές, WWF Ελλάς), Γιώργος Δερτιλής (Μέλος του ΔΣ Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εθελοντικών Οργανώσεων Δασοπροστασίας Πυρόσβεσης), Τάσος Παλαμίδας (πρόεδρος Ελληνικής Ένωσης Έρευνας & Διάσωσης Λιβαδειάς), Μπαναγή Κατερίνα (γενική γραμματεας της Ελληνικής Ομάδας Διάσωσης στο παράρτημα Αργολίδας)
WWF Greece
Επίσης, ο κ. Παλαμίδας μας είπε σχετικά με τις εξελίξεις στο πεδίο: “Στα θετικά είναι τα βιωματικά εργαστήρια, η βιωματική εκπαίδευση των εθελοντών. Είναι ένα θετικό βήμα που φέρνει τις εθελοντικές ομάδες κοντά, μπορούμε να συνεργαστούμε και να ανταλλάξουμε τεχνογνωσία. Φυσικά το μέλημα κάθε εθελοντικής ομάδας είναι να δρα στην περιοχή της, αλλά από πέρυσι υπήρξε συντονισμός για μαζική κινητοποίηση όταν και όπου υπήρχε ανάγκη, κάτι που ήταν σωστό”.
Και επανέλαβε: “Θα ήθελα να σας επαναλάβω. Δεν είμαστε εμείς οι ήρωες. Ήρωες είναι οι οικογένειές μας που μας περιμένουν στο σπίτι και θέλουν να γυρίσουμε σώοι, που αγωνιούν για εμάς. Αυτοί είναι οι πραγματικοί ήρωες και η Πολιτεία στηρίζοντας εμάς, στηρίζει και εκείνους, πέραν από τα δάση μας.
Είναι επίσης σημαντικό να θεσμοθετηθεί το μάθημα του περιβαλλοντικού εθελοντισμού στα σχολεία για να έρθουν νέοι εθελοντές, και από νεότερες γενιές, για να υπάρξει συνέχεια. Για αυτό είναι απαραίτητο να υπάρχει σωστό πλαίσιο και να εφαρμόζονται όσα έχουν ψηφιστεί”.
Σε αυτό το σημείο να τονίσουμε πως μέσω τροποποίησης του άρθρου 68 του Ν. 4662/2020, θεσπίζονται συγκεκριμένοι μηχανισμοί άντλησης και διανομής κονδυλίων προς τις εθελοντικές οργανώσεις Πολιτικής Προστασίας. Τα χρήματα αυτά κατευθύνονται στην αγορά, συντήρηση και αναβάθμιση του υλικοτεχνικού εξοπλισμού (π.χ. οχήματα, ατομικός προστατευτικός εξοπλισμός, ασύρματοι), ενώ ενισχύεται το πλαίσιο εκπαίδευσης, με αύξηση της βασικής εκπαίδευσης από 120 σε 150 ώρες. Σε αυτές, προστίθενται τα αναβαθμισμένα εργαστήρια ετοιμότητας.
Αν και ο νόμος δεν επέλυσε πλήρως το ζήτημα της ατομικής επιβάρυνσης, η Πανελλήνια Ένωση Εθελοντών Πυροσβεστικού Σώματος (Π.Ε.Ε.Π.Σ.) συνεχίζει να πιέζει για την πλήρη εφαρμογή των διατάξεων που αφορούν την απαλλαγή των εθελοντών από υπηρεσιακά και εκπαιδευτικά έξοδα.
Η ρητή αναφορά των Εθελοντών Πυροσβεστών ως Προσωπικό του Πυροσβεστικού Σώματος.
Η σύσταση Τμήματος Εθελοντών Πυροσβεστών στη Διεύθυνση Ανθρωπίνων Πόρων, με μεταφορά της σχετικής αρμοδιότητας από το υφιστάμενο Τμήμα Οργάνωσης και Ασφάλειας.
Η απαλοιφή της πρόβλεψης κάλυψης, από τους ίδιους τους Εθελοντές Πυροσβέστες, εξόδων που προκύπτουν από υπηρεσιακές ανάγκες και εκπαιδευτικές δραστηριότητες, καθώς και ο καθορισμός ελάχιστου ποσοστού συμμετοχής τους σε εκπαιδεύσεις του Πυροσβεστικού Σώματος (άρθρο 17 παρ. 6 Ν. 4029/2011).
Να σημειωθεί πως από την επόμενη χρονιά θα ενταχθεί στα σχολεία σε επίπεδο σεμιναριακής επιμόρφωσης, μάθημα για την Πολιτική Προστασία, χωρίς ωστόσο να υπάρχει πρόβλεψη για το μόνιμο πρόγραμμα σπουδών.
Για το Πρόγραμμα Υποστήριξης Εθελοντικών Ομάδων Δασοπυροπροστασίας (2022-2026)
Στο πλαίσιο της “Πρωτοβουλίας 21” και με την υποστήριξη της Εθνικής Τράπεζας, του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Σ. Λάτση και του Ιδρύματος Αθηνάς Ι. Μαρτίνου, μέσω του προγράμματος ενισχύθηκαν με εξοπλισμό υψηλών προδιαγραφών 2.888 εθελοντές από 71 ομάδες δασοπυροπροστασίας της χώρας, εκ των οποίων 24 ομάδες ενισχύθηκαν με εξοπλισμό και στους δύο κύκλους του προγράμματος. Η διαδικασία αξιολόγησης και τελικής επιλογής των ομάδων πραγματοποιήθηκε με διαφάνεια και σαφή κριτήρια, τα οποία αποτελούν επί της ουσίας πρότυπο για την αξιολόγηση και ενίσχυση εθελοντικών ομάδων και από άλλους φορείς.
Παράλληλα, 1.240 εθελοντές δασοπυροσβέστες, αλλά και φορείς τοπικών κοινωνιών, αναβάθμισαν τις γνώσεις τους σε θέματα πρόληψης και διαχείρισης δασικών πυρκαγιών μέσω των ενημερωτικών εργαστηρίων του προγράμματος. Όλα αυτά, την ώρα που όπως είπαμε ο νέος Νόμος μένει να εφαρμοστεί στην πράξη ακόμη και με τις ελλείψεις του, για να κάνει και η Πολιτεία αυτό που της αναλογεί.
Όπως ανακοινώθηκε από το WWF Ελλάς, “ο κομβικός ρόλος των πεζοπόρων τμημάτων των ομάδων στην κατάσβεση, αλλά και στον έλεγχο της περιμέτρου μιας πυρκαγιάς, έφερε εμφατικά στο προσκήνιο την ανάγκη για την εκπαίδευσή τους στην πράξη. Έτσι, στον δεύτερο κύκλο του προγράμματος (2024-2026), η κατάρτιση εμπλουτίστηκε με βιωματικά εργαστήρια κατά τα οποία 476 εθελοντές δασοπυροσβέστες εκπαιδεύτηκαν στο πεδίο. Η ουσιαστική συμβολή του προγράμματος έγινε άμεσα αισθητή, όταν όλες οι ομάδες που ενισχύθηκαν διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση των καταστροφικών πυρκαγιών σε Αττική, Κορινθία, Ρόδο και Έβρο στην αντιπυρική περίοδο του 2023, σε αυτή της Αττικής το 2024 και στις πυρκαγιές της περιόδου 2025 σε Αττική, Κρήτη, Αχαΐα, Πρέβεζα και Χίο”.
Παράλληλα, το πρόγραμμα ανέδειξε στο δημόσιο διάλογο προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι εθελοντές και για πρώτη φορά, μέσα από τον νέο νόμο του κράτους “Ενεργή Μάχη”, οι ανάγκες των εθελοντών δασοπυροσβεστών έλαβαν στοχευμένη υποστήριξη. Πλέον, προβλέπονται θεσμικά η πιστοποιημένη εκπαίδευση και ασφάλιση των εθελοντών, η θεσμική κινητοποίησή τους, η οικονομική ενίσχυση για εξοπλισμό και η δικαιολογημένη άδεια εργασίας.
Με την ολοκλήρωση του τετραετούς αυτού προγράμματος, οι ευκαιρίες εκπαίδευσης για τους εθελοντές δασοπυροσβέστες διευρύνονται.
Συγκεκριμένα, οι εθελοντικές ομάδες από όλη τη χώρα θα έχουν στη διάθεσή τους το EDUfires, έναν εκπαιδευτικό διαδικτυακό κόμβο που συγκεντρώνει τη γνώση, τις καλές πρακτικές και τα διδάγματα από τη λειτουργία του εθελοντικού συστήματος δασοπυροπροστασίας.
Σε λίγους μήνες το EDUfires θα παραδοθεί στην “Πανελλήνια Ομοσπονδία Εθελοντικών Οργανώσεων Δασοπροστασίας Πυρόσβεσης” που θα αναλάβει τη λειτουργία και τη διαχείρισή του.
Όπως τονίζει ακόμη το WWF Ελλάς,” η συμβολή των τριών υποστηρικτών του προγράμματος, ύψους σχεδόν €1.000.000 εκατ., λειτούργησε ως καταλύτης, κινητοποιώντας επιπλέον πόρους ύψους €500.000 από ιδιωτικές πρωτοβουλίες, διευρύνοντας έτσι περαιτέρω τον θετικό αντίκτυπο της πρωτοβουλίας για την ενίσχυση περισσότερων ομάδων”.
Η Έμιλυ Κερν, Γενική Διευθύντρια του ΜΚΣ Δεσμός, δήλωσε: “Στον Δεσμό, πιστεύουμε ακράδαντα ότι η δύναμη της προσφοράς πολλαπλασιάζεται όταν ενώνεται. Το πρόγραμμα αυτό γεννήθηκε από την κοινή μας ανάγκη να σταθούμε με σεβασμό και ευθύνη δίπλα στους ανθρώπους της πρώτης γραμμής. Η συμπόρευση των τριών δωρητών και των τριών φορέων, κάτω από την αιγίδα της Πρωτοβουλίας 21, είναι η ζωντανή απόδειξη ότι όταν ενώνονται οι δυνάμεις μας για το κοινό καλό, μπορούμε να καταφέρουμε το σπουδαίο. Μαζί, θωρακίζουμε τους εθελοντές μας και προστατεύουμε το μέλλον των δασών μας”.
Ο Ηλίας Τζηρίτης, συντονιστής δράσεων για τις δασικές πυρκαγιές στο WWF Ελλάς, δήλωσε: “Μετά από τέσσερα ολόκληρα χρόνια, νιώθουμε περήφανοι που με όχημα τη συνεργασία, πολλοί και διαφορετικοί φορείς και δωρητές, ενώσαμε δυνάμεις και υλοποιήσαμε ένα καινοτόμο πρόγραμμα για τη χώρα μας που τοποθέτησε τους εθελοντές δασοπυροσβέστες και τις “αφανείς” ανάγκες τους στο προσκήνιο. Πετύχαμε πολλά μαζί και ενώ υπάρχουν ακόμα ουσιαστικά βήματα που πρέπει να γίνουν ώστε η χώρα να αποκτήσει ένα λειτουργικό σύστημα εθελοντισμού πολιτικής προστασίας, είμαστε χαρούμενοι που πλέον έχει γίνει μια πολύ καλή αρχή που έφερε ήδη τις πρώτες επιθυμητές αλλαγές”.
Η Αλεξάνδρα Εμιρζά, Deputy Director του HIGGS, πρόσθεσε: “Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, μέσα από τη συμμετοχή μας στο πρόγραμμα, είχαμε τη χαρά να συμβάλουμε στην εκπαίδευση και ενδυνάμωση εθελοντών δασοπυροσβεστών από κάθε γωνιά της χώρας. Η μακρόχρονη συνεργασία των τριών φορέων αποτελεί ένα ισχυρό παράδειγμα του πώς οι συνέργειες δημιουργούν πραγματική αξία για την κοινωνία. Μέσα από την κοινή αυτή προσπάθεια, το πρόγραμμα έχει ενισχύσει την ετοιμότητα των εθελοντικών ομάδων και έχει συμβάλει ουσιαστικά στην ανθεκτικότητα των τοπικών κοινωνιών και στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος”.