Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε την Παρασκευή ότι ανυπομονεί για θετικές διαπραγματεύσεις με το Ιράν, καθώς αναχωρούσε για συνομιλίες στο Πακιστάν, προειδοποιώντας παράλληλα την Τεχεράνη να μην «παίξει παιχνίδια» με τις ΗΠΑ.
Αισιοδοξία για θετικές διαπραγματεύσεις με το Ιράν εξέφρασε ο Τζέι Ντι Βανς, προειδοποιώντας παράλληλα την Τεχεράνη να μην παίξει παιχνίδια.
«Ανυπομονούμε για τις διαπραγματεύσεις. Πιστεύω ότι θα είναι θετικές», είπε ο Βανς στους δημοσιογράφους πριν αναχωρήσει από την Ουάσινγκτον.
«Όπως είπε ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, αν οι Ιρανοί είναι διατεθειμένοι να διαπραγματευτούν με καλή πίστη, είμαστε σίγουρα πρόθυμοι να απλώσουμε χείρα συνεργασίας», δήλωσε ο Βανς. «Αν προσπαθήσουν να μας ξεγελάσουν, τότε θα διαπιστώσουν ότι η διαπραγματευτική ομάδα δεν θα είναι τόσο δεκτική».
Ακολουθούν όσα πρέπει να γνωρίζετε για τις επερχόμενες συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν στο Ισλαμαμπάντ, όπως τα παραθέτει το Al Jazeera – από το ποιοι αναμένεται να συμμετάσχουν και πού θα διεξαχθούν, μέχρι την ατζέντα, τους ενδεχόμενους δρόμους που μπορεί να συναντήσουν και τι μπορεί να περιμένει ο κόσμος.
Οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να ξεκινήσουν αυτό το Σαββατοκύριακο στο Ισλαμαμπάντ, μετά την επίσημη πρόσκληση του Πακιστανού Πρωθυπουργού Σαχμπάζ Σαρίφ προς τις δύο πλευρές να επιδιώξουν συνομιλίες για μια πλήρη επίλυση του πολέμου.
Ο Λευκός Οίκος έχει επιβεβαιώσει ότι οι επίσημες συζητήσεις θα ξεκινήσουν το Σάββατο το πρωί, τοπική ώρα.
Το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν δήλωσε στις 8 Απριλίου ότι οι συνομιλίες θα μπορούσαν να συνεχιστούν για έως και 15 ημέρες — υπονοώντας την πιθανότητα τουλάχιστον κάποιοι από τα μέλη των αντιπροσωπειών να παραμείνουν στο Ισλαμαμπάντ πέρα από το Σάββατο ή να επιστρέψουν στην πρωτεύουσα του Πακιστάν για επόμενους γύρους συνομιλιών.
Το ξενοδοχείο Serena στο Ισλαμαμπάντ θα φιλοξενήσει τις αντιπροσωπείες. Βρίσκεται δίπλα στο υπουργείο Εξωτερικών στην Κόκκινη Ζώνη της πρωτεύουσας, η οποία στεγάζει βασικά κυβερνητικά κτίρια και πρεσβείες. Το ξενοδοχείο έχει δεσμευτεί για τον σκοπό αυτό από το απόγευμα της Τετάρτης μέχρι την Κυριακή και στους επισκέπτες έχει ζητηθεί να αποχωρήσουν.
Αναμένεται επίσης να λειτουργήσει ως ο χώρος των συνομιλιών.
Οι αρχές έχουν κηρύξει τις 9 και 10 Απριλίου ως δημόσιες αργίες στην ομοσπονδιακή πρωτεύουσα, εξαιρώντας τις βασικές υπηρεσίες, όπως η αστυνομία, τα νοσοκομεία και οι κοινωφελείς υπηρεσίες.
Η ασφάλεια στην πόλη έχει ενισχυθεί. Η Κόκκινη Ζώνη έχει σφραγιστεί, ενώ τα κύρια σημεία εισόδου στο Ισλαμαμπάντ έχουν επίσης κλείσει.
Ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε ότι ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, θα ηγηθεί της αμερικανικής αντιπροσωπείας, συνοδευόμενος από τον εκπρόσωπο του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και τον γαμπρό του, Τζάρεντ Κούσνερ.
Αναμένεται ότι ο Πρόεδρος του Ιρανικού Κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπαγκερ Γκαλιμπάφ, και ο Υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, θα ηγηθούν της ιρανικής αντιπροσωπείας. Δεν είναι σαφές αν θα παραστεί εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν (IRGC), οι οποίοι ηγούνται των στρατιωτικών αντιποίνων του Ιράν κατά τη διάρκεια του πολέμου. Ο Γκαλιμπάφ είναι πρώην διοικητής των Φρουρών.
Ωστόσο, οι Πακιστανοί αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι τίποτα δεν είναι βέβαιο μέχρι να φτάσουν οι αντιπροσωπείες.
Ο Πρέσβης του Ιράν στο Πακιστάν, Ρεζά Αμίρι Μογκαντάμ, ανακοίνωσε στο X ότι η ιρανική αντιπροσωπεία θα φτάσει στις 9 Απριλίου. «Παρά τον σκεπτικισμό της ιρανικής κοινής γνώμης λόγω των επαναλαμβανόμενων παραβιάσεων της εκεχειρίας από το Ισραηλινό καθεστώς για να σαμποτάρουν την διπλωματική πρωτοβουλία», έγραψε, η αντιπροσωπεία είχε έρθει για «σοβαρές συνομιλίες με βάση τα 10 σημεία που πρότεινε το Ιράν». Αλλά διέγραψε την ανάρτηση μέσα σε λίγες ώρες.
Ο Πρωθυπουργός Σαρίφ αναμένεται να φιλοξενήσει επίσημα τις συνομιλίες και να πραγματοποιήσει ξεχωριστές προπαρασκευαστικές συναντήσεις με τις δύο πλευρές την Παρασκευή ή το πρωί του Σαββάτου, ανάλογα με το πότε θα φτάσουν οι αντιπροσωπείες.
Ο Αναπληρωτής πρωθυπουργός και Υπουργός Εξωτερικών Ισαάκ Νταρ, ο οποίος έχει συμμετάσχει σε διπλωματικές προσπάθειες καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης, αναμένεται να διευκολύνει τις διαπραγματεύσεις το Σάββατο.
Δεν είναι σαφές αν ο αρχηγός του Πακιστανικού Στρατού, Στρατηγός Άσιμ Μουνίρ, θα συμμετάσχει. Ούτε το υπουργείο Εξωτερικών ούτε το μέσο ενημέρωσης του στρατού απάντησαν στα σχετικά ερωτήματα του Al Jazeera.
Το Σάββατο, οι αντιπροσωπείες των ΗΠΑ και του Ιράν αναμένεται να καθίσουν σε ξεχωριστά δωμάτια, με τους Πακιστανούς αξιωματούχους να μεταφέρουν τα μεταξύ τους μηνύματα.
Η συμμετοχή του Βανς στις συνομιλίες αποτελεί σημαντική εξέλιξη. Οι Ιρανοί αξιωματούχοι είναι σκεπτικοί σχετικά με περαιτέρω εμπλοκή με τον Γουίτκοφ και τον Κούσνερ — αναφέρουν τις προηγούμενες διαπραγματεύσεις μαζί τους στη Μουσκάτ και στη Γενεύη τον Φεβρουάριο και πώς οι ΗΠΑ άρχισαν να βομβαρδίζουν το Ιράν ενώ οι συνομιλίες ήταν σε εξέλιξη. Θεωρούν τον Βανς πιο ανοιχτό στο να τερματιστεί η σύγκρουση.
Ο Βανς, ο οποίος θεωρείται υποψήφιος για το προεδρικό χρίσμα των Ρεπουμπλικανών το 2028, έχει τοποθετηθεί με προσοχή σχετικά με τη μακροχρόνια στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.
Περισσότερες από τριάντα αιτήσεις θεώρησης από διεθνή μέσα ενημέρωσης έχουν υποβληθεί, με τουλάχιστον 20 δημοσιογράφους να εγκρίνονται, σύμφωνα με αξιωματούχους, οι οποίοι επιβεβαίωσαν επίσης ότι μια ομάδα ασφαλείας 30 ατόμων από τις ΗΠΑ έχει ήδη φτάσει στο Ισλαμαμπάντ.
Το Πακιστάν έχει αναδειχθεί σε βασικό μεσολαβητή μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης τις τελευταίες εβδομάδες. Παρά τις προηγούμενες εντάσεις με τις δύο χώρες, το Ισλαμαμπάντ διατηρεί σήμερα σχέσεις συνεργασίας με καθεμία από αυτές.
Τις τελευταίες ημέρες, ο αρχηγός του στρατού Άσιμ Μουνίρ έχει πραγματοποιήσει πολλές συνομιλίες με ηγέτες των ΗΠΑ και του Ιράν στο πλαίσιο εντατικών διπλωματικών προσπαθειών.
Το Πακιστάν μοιράζεται σύνορα 900 χιλιομέτρων με το Ιράν και φιλοξενεί τη δεύτερη μεγαλύτερη σιιτική μουσουλμανική πληθυσμιακή ομάδα στον κόσμο μετά τον γείτονά του, παράγοντες που ενισχύουν τη σημασία του για την Τεχεράνη.
Σε αντίθεση με το μεγαλύτερο μέρος της Μέσης Ανατολής, το Πακιστάν δεν φιλοξενεί στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ, δίνοντάς του επιπλέον αξιοπιστία στα μάτια του Ιράν. Την ίδια στιγμή, το Πακιστάν έχει χαρακτηριστεί Σημαντικός Συνεργάτης Εκτός του ΝΑΤΟ (Major Non-NATO Ally) των ΗΠΑ από το 2004.
Δυνάμεις ασφαλείας έξω από το υπουργείο Εξωτερικών του Πακιστάν προετοιμάζουν τον χώρο για τις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν
AP Photo/Anjum Naveed
Ωστόσο, η θέση του πρέσβη των ΗΠΑ στο Ισλαμαμπάντ έχει παραμένει συχνά κενή. Από το 2018, μόνο ένας επιβεβαιωμένος πρέσβης, ο Ντόναλντ Μπλόουμ, υπηρέτησε από το 2022 μέχρι τις αρχές του 2025. Η θέση είναι αυτή τη στιγμή αδιάθετη.
Ο τελευταίος εν ενεργεία πρόεδρος των ΗΠΑ που επισκέφθηκε το Πακιστάν ήταν ο Τζορτζ Μπους τον Μάρτιο του 2006.
Ο τελευταίος αντιπρόεδρος που επισκέφθηκε το Πακιστάν ήταν ο Τζο Μπάιντεν τον Ιανουάριο του 2011.
Η αναμενόμενη επίσκεψη του Βανς — 15 χρόνια αργότερα — επικεντρωμένη στη διαπραγμάτευση για τον τερματισμό ενός πολέμου παρά στις διμερείς σχέσεις, σηματοδοτεί ένα σπάνιο και σημαντικό επίπεδο αμερικανικής εμπλοκής στο Ισλαμαμπάντ. Είναι σπάνιο για έναν αντιπρόεδρο να επισκεφτεί μια χώρα όπου οι ΗΠΑ δεν έχουν πρεσβευτή.
Και οι δύο πλευρές εισέρχονται στις συνομιλίες με μεγάλες διαφορές.
Η πρόταση ειρήνης του Ιράν των 10 σημείων ζητά την ιρανική εποπτεία των Στενών του Ορμούζ, την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Μέση Ανατολή και τη διακοπή των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά των συμμάχων ενόπλων ομάδων, μεταξύ άλλων απαιτήσεων.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν αποδεχτεί επίσημα αυτούς τους όρους, αν και ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει το σχέδιο των 10 σημείων «εκπληρώσιμο». Ο Λευκός Οίκος αντ’ αυτού ισχυρίζεται ότι το Ιράν είναι έτοιμο να παραδώσει το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του, μια θέση που η εκπρόσωπος Τύπου Καρολάιν Λέβιτ περιέγραψε ως μη διαπραγματεύσιμη απαίτηση. Το Ιράν, τουλάχιστον επίσημα, δεν έχει αποδεχτεί ότι είναι έτοιμο να παραδώσει το εμπλουτισμένο ουράνιο του.
Μια ξεχωριστή διαφωνία αφορά το Λίβανο.
Ο βομβαρδισμός του Ισραήλ στον γείτονά του στον βορρά, όπου σκοτώθηκαν περισσότεροι από 200 άνθρωποι την Τετάρτη, ήταν η πιο σφοδρή επίθεση στο Λίβανο από την αρχή του τρέχοντος πολέμου.
Ο Αραγτσί προειδοποίησε ότι το Ιράν θα μπορούσε να εγκαταλείψει την εκεχειρία αν συνεχιστούν οι ισραηλινές επιθέσεις, λέγοντας ότι οι ΗΠΑ πρέπει να επιλέξουν μεταξύ της εκεχειρίας ή της συνέχισης του πολέμου μέσω του Ισραήλ. Ανέφερε επίσης τη δήλωση του Πακιστανού Πρωθυπουργού Σαρίφ ότι η εκεχειρία περιλάμβανε παύση των επιθέσεων σε όλη την περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Ωστόσο, ο Βανς, μιλώντας στη Βουδαπέστη, είπε ότι οι όροι της εκεχειρίας δεν καλύπτουν το Λίβανο — μια θέση που έχουν υιοθετήσει ο Τραμπ και ο Λευκός Οίκος.
Ο Μασούντ Χαλίδ, πρώην πρέσβης του Πακιστάν στην Κίνα, δήλωσε στο Al Jazeera ότι η ατμόσφαιρα είχε δηλητηριαστεί πριν ακόμα αρχίσουν οι συνομιλίες.
«Το Ισραήλ παίζει το ρόλο του ταραχοποιού για να υπονομεύσει τη διαδικασία», είπε. «Ο αδιάκοπος βομβαρδισμός του Λιβάνου από το Ισραήλ έχει σκοπό να προκαλέσει ένα σενάριο στο οποίο τα μέρη σκληραίνουν περαιτέρω τις θέσεις τους και η διαδικασία ακυρώνεται. Σε αυτό το στάδιο, μπορούμε μόνο να είμαστε συγκρατημένα αισιόδοξοι καθώς οι συνομιλίες σίγουρα θα είναι περίπλοκες και δύσκολες και ίσως χρειαστεί να παραταθούν πέρα από την προθεσμία των 15 ημερών.»
Η Σαχάρ Χαν, ανεξάρτητη αναλύτρια που εδρεύει στην Ουάσιγκτον και μη μόνιμο μέλος στο Ινστιτούτο Παγκόσμιων Υποθέσεων, συμφώνησε.
«Η έλλειψη εμπιστοσύνης είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο», δήλωσε στο Al Jazeera. «Αυτή τη στιγμή, τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Τεχεράνη προσπαθούν να δείξουν ότι “νίκησαν” κάνοντας υπερβολικές απαιτήσεις, αλλά αν αυτή η εκεχειρία αντέξει και τελικά συναντηθούν, αυτό θα είναι το πιο σημαντικό βήμα.»
Η τελική συμφωνία παραμένει απίθανη στο άμεσο μέλλον, με βαθιά δυσπιστία και από τις δύο πλευρές, λένε οι αναλυτές.
Ο Πρέσβης του Ιράν στο Ισλαμαμπάντ, Ρεζά Αμίρι Μογκαντάμ, έδειξε στην ανάρτησή του (η οποία διαγράφηκε αργότερα) ότι η Τεχεράνη θεωρεί τις συνεχιζόμενες επιθέσεις του Ισραήλ ως μια απόπειρα να σαμποτάρουν τις διαπραγματεύσεις.
Ο Λίβανος αναδεικνύεται ως η κεντρική γραμμή ρήξης. Ο Χαλίδ είπε ότι η πρόσκληση του Σαρίφ ανέφερε ρητά τον Λίβανο, υποδεικνύοντας προηγούμενες συζητήσεις με την Ουάσινγκτον.
«Ο Νετανιάχου [ο πρωθυπουργός του Ισραήλ] απέρριψε αμέσως τη θέση του Πακιστάν, ενώ ο Πρόεδρος Τραμπ στη συνέχεια απέκλεισε τον Λίβανο από το πεδίο της εκεχειρίας», είπε ο πρώην πρέσβης.
«Το Ιράν, από την άλλη πλευρά, επιμένει να σταματήσει την ισραηλινή επιθετικότητα στο Λίβανο, και έχει τη στήριξη κάποιων βασικών χωρών όπως η Γαλλία. Το κλειδί είναι στα χέρια του Προέδρου Τραμπ», πρόσθεσε ο πρώην πρεσβευτής.
Ο Χαν χαρακτήρισε τον Λίβανο ως το ενδεχόμενο «σημείο καμπής» μεταξύ των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
«Μια βιώσιμη συμφωνία είναι εφικτή μόνο αν το Ισραήλ σταματήσει να επιτίθεται. Σε όλους τους γύρους διαπραγματεύσεων, το Ισραήλ ήταν εκείνο που τους διέκοψε με τις επιθέσεις του κατά του Ιράν. Τελικά, εξαρτάται από τις ΗΠΑ: να εγκαταλείψουν την εκεχειρία και να επιτεθούν στο Ιράν ή να πουν στο Ισραήλ να τηρήσει την εκεχειρία ή να υπάρξουν συνέπειες», είπε.
Η Ντανία Θάφερ, εκτελεστική διευθύντρια του Gulf International Forum, δήλωσε ότι η απουσία του Ισραήλ από τις συνομιλίες αποτελεί δομικό πρόβλημα.
«Το Ισραήλ, ως μέρος του πολέμου και αυτό που έχει τα περισσότερα συμφέροντα να συνεχίσει αυτόν τον πόλεμο, πρέπει να είναι μέρος των διαπραγματεύσεων και της τελικής συμφωνίας», είπε. «Αλλιώς, πάντα θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ότι οι Ισραηλινοί δεν συμφώνησαν στους όρους οποιασδήποτε συμφωνίας.»
Ο Χαλίδ είπε επίσης πως οι μαξιμαλιστικές απαιτήσεις μπορεί τελικά να μετριαστούν.
«Η όποια συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν για το πυρηνικό ζήτημα και μια μορφή πολυμερούς συμφωνίας για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ ίσως να είναι εφικτή, καθώς και οι δύο πλευρές δείχνουν σημάδια κόπωσης και θέλουν να αποφύγουν τις εχθροπραξίες», είπε.
Για το ζήτημα της ύπαρξη εγγυήτριας δύναμης της ειρήνης, ήταν σκεπτικός.
«Καμία χώρα δεν θα ήταν πρόθυμη να αναλάβει τον ρόλο του εγγυητή για λογαριασμό των ΗΠΑ ή του Ισραήλ», είπε. «Η Κίνα δεν μπορεί να πάρει το ρίσκο να εγγυηθεί τη συμπεριφορά των ΗΠΑ και του Ισραήλ.»
Οποιαδήποτε συμφωνία, πρόσθεσε, θα απαιτούσε πιθανότατα την υποστήριξη βασικών κρατών της Μέσης Ανατολής, των μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και μιας δεσμευτικής απόφασης.
Ο Χαν, που εδρεύει στην Ουάσιγκτον, πρότεινε ότι το ζήτημα του εγγυητή είναι πρώιμο, καθώς «η Κίνα δεν χρειάζεται να είναι εκεί για αυτόν τον γύρο».
«Οι εκεχειρίες είναι επαναλαμβανόμενες και ο πρώτος στόχος είναι να χτιστεί εμπιστοσύνη. Αν οι ΗΠΑ καταφέρουν να tame το Ισραήλ και να το κάνουν να σταματήσει να επιτίθεται στο Λίβανο κατά τη διάρκεια αυτών των συνομιλιών, αυτό θα είναι σημαντικό, και ο Τραμπ θα μπορούσε να το θεωρήσει ως νίκη», είπε.