Η σκιά της Ουάσιγκτον πέφτει βαριά στην εξουδετέρωση του διαβόητου ναρκεμπόρου στο Μεξικό, προκαλώντας κοινωνική και πολιτική ένταση.
Η επιχείρηση που οδήγησε στον θάνατο του Νεμέσιο Οσεγκέρα Θερβάντες, γνωστού ως «Ελ Μέντσο», σηματοδοτεί μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις στον πόλεμο κατά των ναρκωτικών τα τελευταία χρόνια σύμφωνα με διεθνή ΜΜΕ.
Ο ηγέτης του Jalisco New Generation Cartel (CJNG), ενός από τα πιο ισχυρά και βίαια καρτέλ του Μεξικού, σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια στρατιωτικής επιχείρησης στην πολιτεία Χαλίσκο. Αν και η μεξικανική κυβέρνηση υπογράμμισε ότι πρόκειται για εθνική επιχείρηση, τα στοιχεία που ήρθαν στο φως αναδεικνύουν ενδεχομένως καθοριστικό ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στη συλλογή πληροφοριών και στον επιχειρησιακό συντονισμό, σύμφωνα με πληροφορίες του Axios.
Η πρόεδρος του Μεξικού, Κλαούντια Σέινμπαουμ, κάλεσε τους πολίτες να παραμείνουν ψύχραιμοι μετά τα κύματα βίας που ξέσπασαν σε περιοχές της Χαλίσκο, με εμπρησμούς, οδοφράγματα και ανταλλαγές πυροβολισμών. Ωστόσο, πέρα από τις εσωτερικές αναταραχές, το ενδιαφέρον στρέφεται στη σε αυτό που μοιάζει με διακρατική συνεργασία που προηγήθηκε της επιχείρησης.
Το Υπουργείο Άμυνας του Μεξικού επιβεβαίωσε ότι η δράση στηρίχθηκε, μεταξύ άλλων, σε πληροφορίες που παρασχέθηκαν στο πλαίσιο διμερούς συντονισμού με τις ΗΠΑ.
Ο «Ελ Μέντσο» αποτελούσε διαχρονικό στόχο των αμερικανικών αρχών. Από το 2017 είχε κατηγορηθεί επανειλημμένα στις Ηνωμένες Πολιτείες για διακίνηση ναρκωτικών, ενώ το 2022 αντιμετώπισε βαρύ κατηγορητήριο για συμμετοχή σε συνεχιζόμενη εγκληματική οργάνωση, διακίνηση μεθαμφεταμίνης, κοκαΐνης και φεντανύλης, καθώς και για χρήση πυροβόλων όπλων σε εγκληματικές πράξεις, ενώ είχε χαρακτηριστεί ως «φυγάς» για τις αμερικανικές διωκτικές αρχές.
Το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών είχε μάλιστα αυξήσει την αμοιβή για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη σύλληψη ή καταδίκη του, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία που απέδιδε η Ουάσιγκτον στην εξουδετέρωσή του.
Η Washington Post ανέφερε ότι ένας ανώνυμος αξιωματούχος του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας δήλωσε ότι ο μεξικανικός στρατός διεξήγαγε την επιχείρηση «από μια κοινή ομάδα εργασίας ΗΠΑ-Μεξικού που συνεργάζεται τακτικά» με τον μεξικανικό στρατό μέσω της Βόρειας Διοίκησης των Ηνωμένων Πολιτειών (NORTHCOM), η οποία εποπτεύει τις αμερικανικές επιχειρήσεις και στις δύο χώρες.
Αν και εκπρόσωποι του Πενταγώνου δήλωσαν ότι πρόκειται για μεξικανική επιχείρηση, η αναφορά σε δομημένο μηχανισμό συνεργασίας αποκαλύπτει σύμπραξη μεταξύ των δύο χωρών στον τομέα της ασφάλειας.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Κρίστοφερ Λαντάου, χαρακτήρισε τον «Ελ Μέντσο» «έναν από τους πιο αιματηρούς και αδίστακτους βαρόνους των ναρκωτικών», σημειώνοντας ότι η εξόντωσή του αποτελεί σημαντική εξέλιξη όχι μόνο για το Μεξικό και τις ΗΠΑ, αλλά και για ολόκληρη τη Λατινική Αμερική. Η δήλωση αυτή αποτυπώνει τη γεωπολιτική διάσταση της υπόθεσης καθώς η μάχη κατά των καρτέλ δεν αφορά μόνο την εσωτερική ασφάλεια του Μεξικού, αλλά και τη διακίνηση φεντανύλης και άλλων ουσιών που πλήττουν σοβαρά την αμερικανική κοινωνία, σύμφωνα με την γραμμή του Λευκού Οίκου.
Παρά τις επίσημες διαβεβαιώσεις ότι η επιχείρηση ήταν μεξικανικής ευθύνης, είναι σαφές ότι η αμερικανική συμβολή σε επίπεδο πληροφοριών και σχεδιασμού φέρεται να υπήρξε καθοριστική.