Ως μοναδικής αξίας ιστορικά ντοκουμέντα, αν επαληθευτεί η αυθεντικότητά τους, χαρακτηρίζει τις φωτό από την εκτέλεση στην Καισαριανή ο Δημήτρης Σωτηρόπουλος.
To KKE υποστηρίζει ότι ταυτοποίησε δύο άνδρες που απεικονίζονται στις φωτογραφίες
«Μέχρι σήμερα δεν έχουν δει ποτέ το φως της δημοσιότητας φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή. Δεν υπήρχε τέτοιο υλικό. Κάποιοι καλλιτέχνες είχαν αποτυπώσει, με τη φαντασία τους ενδεχομένως, τα γεγονότα εκείνης της ημέρας, αλλά δεν είχαμε φωτογραφίες. Γνωρίζαμε, σε έναν πολύ μεγάλο βαθμό, και είχαμε ταυτοποιήσει τα πρόσωπα που εκτελέστηκαν εκείνη τη μέρα. Ήταν οι έγκλειστοι σε συντριπτικό βαθμό της Ακροναυπλίας και της Ανάφης, τους οποίους είχε παραδώσει το καθεστώς του Μεταξά στους Γερμανούς κατακτητές και είχαν μείνει τα χρόνια της Κατοχής στις φυλακές Χαϊδαρίου. Αν είναι αυθεντικές αυτές οι φωτογραφίες, αποτυπώνουν τις αδιανόητες στιγμές που προηγούνται της εκτέλεσης. Τις θυσίες των Ελλήνων στη διάρκεια της Κατοχής, κορυφαία ιστορικά γεγονότα», λέει ο κ. Σωτηρόπουλος.
«Σημαντικό να βρεθεί η πορεία αυτών των φωτογραφιών πριν καταλήξουν στα χέρια του Βέλγου παλαιοπώλη»
Όπως εξηγεί, αυτό από μόνο του είναι πολύ φυσικό να συγκινεί κάθε άνθρωπο σήμερα παρότι έχουν περάσει δεκαετίες. Κι αυτό συνέβη με τη δημοσίευση αυτών των φωτογραφιών από προχθές. «Η κίνηση της Βουλής των Ελλήνων και του προέδρου της, Νικήτα Κακλαμάνη, να εκδηλώσει την πρόθεση του ελληνικού κράτους να αγοράσει αυτό το αρχείο, εφόσον αποδειχθεί η αυθεντικότητά του, ήταν πολύ σωστή. Ξέρουμε ότι πρόκειται για φωτογραφικό υλικό που τραβήχτηκε από έναν Γερμανό λοχία, ο οποίος υπηρετούσε στη Μαλακάσα. Πώς βρέθηκε εκεί; Ήταν μέρος του αποσπάσματος; Αυτό δεν το ξέρουμε», αναφέρει.Είναι γνωστό ότι από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και από τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν έχουν διασωθεί φωτογραφίες που τραβούσαν στρατιώτες ή αξιωματικοί που υπηρετούσαν στον γερμανικό στρατό. «Ενίοτε τις τραβούσαν υπερηφανευόμενοι γι’ αυτό που έκαναν, για τα εγκλήματα. Υπάρχουν, βέβαια, και περιπτώσεις Γερμανών που τραβήξαν φωτογραφίες ως ντοκουμέντα. Δεν ξέρουμε σ’ αυτή την περίπτωση ποιος ήταν ο λόγος», σημειώνει ο καθηγητής και πρόεδρος της Εφορείας των Γενικών Αρχείων του Κράτους.
Ίσως ο Βέλγος παλαιοπώλης που ανήρτησε τις 12 φωτογραφίες σε δημοπρασία στο eΒay να γνωρίζει την ιστορία πίσω απ’ αυτές. «Η επαφή που θα κάνει η ελληνική επιτροπή μαζί του είναι πολύ σημαντική. Ο άνθρωπος αυτός πρέπει να μας πει -και είναι μέρος της διαδικασίας πιστοποίησης της γνησιότητάς τους άλλωστε- πώς βρέθηκαν στα χέρια του αυτές οι φωτογραφίες. Πιθανόν να γνωρίζει περισσότερα για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες τραβήχτηκαν. Το μόνο σίγουρο είναι πως έχει δρόμο αυτή η ιστορία. Και ο δρόμος αυτός μόλις ανοίχτηκε. Είναι σημαντικό να αγοραστούν αυτές οι φωτογραφίες και μακάρι να γίνει», σχολιάζει.
Ο καθηγητής Σύγχρονης Πολιτικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και πρόεδρος της Εφορείας των Γενικών Αρχείων του Κράτους, Δημήτρης Σωτηρόπουλος
«Ξεφεύγει από περιγραφές, πώς είναι να βαδίζεις τις τελευταίες σου στιγμές προς τον θάνατο»
Παράλληλα, ο κ. Σωτηρόπουλος εξηγεί ότι, πέρα από την ιστορική αξία των γεγονότων, στις εν λόγω φωτογραφίες αποτυπώνονται το συναίσθημα και ο ψυχισμός αυτών των ανθρώπων. «Είναι αδύνατον να αντιληφθεί κανείς από εμάς πώς είναι να βαδίζεις στο εκτελεστικό απόσπασμα. Είναι αδιανόητο, δεν ξέρω αν χωράει στο μυαλό μας, καθώς έχουμε απομακρυνθεί πολύ από τέτοιες συνθήκες πολέμου. Τίποτα απ’ όλα αυτά που απεικονίζονται δεν πλησιάζει στη σημερινή μας πραγματικότητα. Ξεφεύγει από περιγραφές, πώς είναι να βαδίζεις τις τελευταίες σου στιγμές προς τον θάνατο. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι τους εκτελούσαν ανά εικοσάδα. Η επόμενη 20άδα μάζευε τα πτώματα της προηγούμενης και μετά στηνόταν και η ίδια στο εκτελεστικό απόσπασμα και πάει λέγοντας. Καταλαβαίνετε, μιλάμε για αδιανόητα πράγματα» περιγράφει.
Κρίσιμο σημείο η επαλήθευση της αυθεντικότητας των δώδεκα φωτογραφιών
Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό που μένει να εξακριβωθεί, πριν από κάθε άλλη διαδικασία, είναι η αυθεντικότητα του φωτογραφικού υλικού. «Πολλές είναι οι ενδείξεις ότι μάλλον οι φωτογραφίες είναι αυθεντικές. Παραμένει όμως ένα αρχείο που δεν είναι στην Ελλάδα, δεν το έχει δει κανείς, δεν έχει πιάσει το χαρτί, δεν έχει δει τις φωτογραφίες ο ίδιος. Κυκλοφορούν μέσα από μια ψηφιακή μορφή. Αυτό δεν είναι τρόπος για να αποδεχθεί κανείς την αυθεντικότητά τους. Διανύουμε εποχές που είναι πολύ εύκολο να παραποιηθεί η αλήθεια. Αυτός είναι ο μεγάλος κίνδυνος», τονίζει.
Ωστόσο, το ότι ο Βέλγος παλαιοπώλης εμφανίζεται έτοιμος να διαπραγματευτεί με την ελληνική κυβέρνηση για την αγορά τους αποτελεί ένα σημαντικό δείγμα ότι πιθανότατα είναι αυθεντικές. «Δεν θα το έκανε διαφορετικά. Παρ’ όλα αυτά, η επιτροπή που θα τον επισκεφθεί επί τόπου στη Γάνδη θα ελέγξει την αυθεντικότητά τους. Θεωρώ ότι εκπρόσωποι από την Εφορεία των Ελληνικών Αρχείων του Κράτους θα πρέπει να συμμετάσχουν σ’ αυτή τη διαδικασία. Ο λόγος δεν είναι μόνο θεσμικός. Έχουμε την τεχνογνωσία να το κάνουμε. Δεν είναι η πρώτη φορά που την έχει πατήσει κανείς. Η πλαστογραφία γινόταν και παλαιότερα, δεν χρειαζόμασταν το AI. To έχουμε δει και με το ημερολόγιο του Χίτλερ. Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο χρειάζεται μια μεγαλύτερη διασφάλιση, γιατί δεν θα τις αγοράσει ένας ιδιώτης αλλά το ελληνικό κράτος», καταλήγει ο Δημήτρης Σωτηρόπουλος.