Ο
οικονομολόγος και Αναπληρωτής Καθηγητής
στο Πολυτεχνείο Κρήτης κάνει λόγο για
μια νέα πραγματικότητα για τα παγκόσμια
ενεργειακά και εμπορικά δίκτυα, για ένα
περιφερειακό σοκ με άμεσες οικονομικές
επιπτώσεις, αλυσιδωτές δευτερογενείς
συνέπειες και πολιτικές προκλήσεις για
κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και διεθνείς
αγορές.
Οι επιπτώσεις του πολέμου με βάση τον χρονικό ορίζοντα
Βραχυπρόθεσμα (μερικές εβδομάδες): Συνέχιση υψηλής μεταβλητότητας τιμών, προσωρινές ανακατευθύνσεις εφοδιασμών, αυξημένα κόστη ασφάλισης και ναύλων. Αν οι επιθέσεις αυξηθούν ή επεκταθούν οι τιμές θα αποκτήσουν διατηρήσιμη ανοδική τάση.
Μεσοπρόθεσμα (μήνες): Χώρες θα ενεργοποιήσουν στρατηγικά αποθέματα (όπου υπάρχουν), θα επιταχυνθούν εναλλακτικές προμήθειες (Ρωσία, Δυτική Αφρική, Λατινική Αμερική) και θα προκύψουν πολιτικές για ανακατεύθυνση εισαγωγών. Ωστόσο τέτοιες λύσεις απαιτούν χρόνο, οπότε δεν είναι άμεσες.
Μακροπρόθεσμα (έτη): Διαρθρωτικές προσαρμογές: διαφοροποίηση δρομολογίων, επενδύσεις σε υποδομές LNG, μεγαλύτερα κρατικά αποθέματα, μετατόπιση προς ανανεώσιμες προμήθειες, πιθανή μόνιμη αναθεώρηση των παγκόσμιων εμπορικών διαδρομών και της γεωπολιτικής εξάρτησης από κρίσιμα Στενά.
Οι κυβερνήσεις, όπως εξηγεί ο κ. Ατσαλάκης, πρέπει να δράσουν ώστε να αποτρέψουν όσο το δυνατό τις επιπτώσεις ή να μειώσουν τον αντίκτυπό τους και να αποτρέψουν κράτη που ελέγχουν στενά περάσματα να κάνουν γεωπολιτικούς και οικονομικούς εκβιασμούς.
Μερικά προτεινόμενα μέτρα είναι:
Διπλωματία
ενεργειακής διασφάλισης: Ενίσχυση
διπλωματικών πρωτοβουλιών για ασφαλή
διέλευση και διεθνείς συμφωνίες
προστασίας εμπορικών οδών.
Επιτάχυνση
διαφοροποίησης προμηθευτών: Διεθνείς
συμφωνίες προμήθειας από πολλαπλές
πηγές (π.χ. Ρωσία, Β. Αφρική, Λατινική
Αμερική) και μακροχρόνιες συμβάσεις
LNG.
Προγράμματα
προσαρμογής για αγροτικούς
παραγωγούς: Ενίσχυση
υποστηρικτικών μέτρων προς αγρότες
για την αποφυγή διατροφικής κρίσης.
Επενδύσεις σε
ενεργειακή ανθεκτικότητα: Υποδομές
ασφάλειας (diverse pipelines, storage, floating storage),
και ενεργειακή μετάβαση προς ΑΠΕ και
ηλεκτροκίνηση.
Επανεξέταση
βιομηχανικής αλυσίδας: Στρατηγικός
επανασχεδιασμός εφοδιαστικών αλυσίδων
για κρίσιμα είδη (λιπάσματα, ημιαγωγοί,
κρίσιμα μέταλλα).
Διεθνής ρυθμιστική
συνεργασία για «το ρίσκο των
πόρων»: Δημιουργία
κοινών δεικτών risk-premium και μηχανισμών
έγκαιρης προειδοποίησης για να μειωθεί
ο πανικός και οι οριζόντιες αντιδράσεις
στην αγορά.
«Η εμπειρία δείχνει ότι ισχυρά μέτρα πανικού (απόσυρση κεφαλαίων, απότομες εισαγωγικές απαγορεύσεις) πολλαπλασιάζουν το οικονομικό κόστος. Αντίθετα, συντονισμένη διεθνής παρέμβαση με στόχευση ροών και ρευστότητας μειώνει το συνολικό κόστος προσαρμογής. Η κρίση του Κόλπου αποδεικνύει πόσο γρήγορα γεωπολιτικά ρίσκα μετατρέπονται σε οικονομικά σοκ.
Η «επόμενη ημέρα» δεν είναι απλώς θέμα τιμών πετρελαίου, αφορά ανακατανομή ροών, αναθεώρηση στρατηγικών αποθεμάτων, αλλαγή κανόνων ασφάλισης και τελικά, επανασχεδιασμό κρίσιμων εφοδιαστικών δικτύων. Οι αποφάσεις των επόμενων εβδομάδων θα καθορίσουν αν η προσαρμογή θα γίνει με ελεγχόμενο κόστος ή θα εξελιχθεί σε μεγαλύτερη διαταραχή. Το ευρωπαϊκό και το ελληνικό ενδιαφέρον είναι προφανές: πολιτικές ενεργειακής ασφάλειας, διπλωματική πρωτοβουλία και βραχυπρόθεσμη στήριξη επιχειρήσεων logistics πρέπει να τεθούν άμεσα σε λειτουργία», εξηγεί ο ειδικός, τονίζοντας ότι η ισχύς, πλέον, δεν μετριέται αποκλειστικά με όπλα. Κρίσιμο στοιχείο είναι ο έλεγχος των διεθνών διαύλων εμπορίου και ενέργειας.