Ο Ερντογάν σε παράκρουση και με τον… νόμο: Το επαίσχυντο νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα» που αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία
Το επαίσχυντο νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα» με το οποίο το καθεστώς της Τουρκίας αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία, επιδιώκοντας παράλληλα να αλλάξει την εσωτερική ατζέντα.
Των ΕΥ. ΑΡΕΤΑΙΟΥ, ΧΡ. ΜΑΖΑΝΙΤΗ, Α. ΚΟΝΤΗ – ΠΗΓΗ: Realnews
Η προώθηση του νέου νόμου της «Γαλάζιας Πατρίδας» πραγματοποιείται σε μια εξαιρετικά φορτισμένη πολιτική συγκυρία, καθώς το καθεστώς Eρντογάν επιχειρεί να συγχωνεύσει την εσωτερική πολιτική κρίση με τη γεωπολιτική ατζέντα ασφαλείας σε ένα ενιαίο αφήγημα «εθνικού μετώπου».
Ουσιαστικά, αυτός ο νόμος-έκτρωμα, σύμφωνα με το πρακτορείο Bloomberg, προβλέπει 200 μίλια τουρκική ΑΟΖ από τα παράλια και αποτυπώνει την προσπάθεια του καθεστώτος να μετατρέψει το υπαρξιακό άγχος της σημερινής Τουρκίας σε μόνιμη κρατική στρατηγική.
Η Άγκυρα εμφανίζεται να πιστεύει ότι απειλείται ταυτόχρονα από τη Δύση, την Ελλάδα, το Ισραήλ, τις ενεργειακές ισορροπίες της ανατολικής Μεσογείου και την εσωτερική πολιτική αμφισβήτηση.
Στο υπό επεξεργασία σχέδιο περιλαμβάνεται επίσης η εξέταση του νομικού καθεστώτος δεκάδων νησιών, νησίδων και βραχονησίδων στο Αιγαίο Πέλαγος, τα οποία κατά καιρούς προκαλούν εντάσεις μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας και χαρακτηρίζονται ως «γκρίζες ζώνες».
Ο προσδιορισμός και το καθεστώς αυτών των γεωγραφικών σχηματισμών θα ενταχθούν στον «νόμο της Γαλάζιας Πατρίδας», σύμφωνα με τις αρχές του διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Δηλαδή ένα νομικό έκτρωμα με το οποίο ο Ερντογάν διεκδικεί δεκάδες ελληνικά νησιά. Μέσα σε αυτό το κλίμα, η «Γαλάζια Πατρίδα», οι πύραυλοι Yildirimhan, η αμυντική βιομηχανία, τα drones, οι χάρτες, οι ειδικές θαλάσσιες ζώνες και η στρατιωτικοποίηση της εξωτερικής πολιτικής λειτουργούν ως εργαλεία εθνικής συσπείρωσης αλλά και ψυχολογικής άμυνας του καθεστώτος.
Το βαθύτερο μήνυμα είναι ότι η Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Eρντογάν βρίσκεται σε ιστορική πολιορκία και προσπαθεί να θεσμοποιήσει αυτή την αίσθηση απειλής τόσο στο εσωτερικό όσο και στο πεδίο της θάλασσας. Εδώ και μήνες, ο καθεστωτικός Τύπος παρουσιάζει συστηματικά την Τουρκία ως χώρα που απειλείται ταυτόχρονα από «εσωτερικούς» και «εξωτερικούς» αντιπάλους: από τη μία το CHP, ο Ιμάμογλου, οι «κατάσκοποι», οι δήθεν ξένες διασυνδέσεις της αντιπολίτευσης και οι «υβριδικές επιχειρήσεις» κατά του κράτους. Από την άλλη η Ελλάδα, το Ισραήλ, η Κύπρος, η ανατολική Μεσόγειος, οι χάρτες Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού, τα θαλάσσια πάρκα, ακόμη και η ευρωπαϊκή στρατηγική στην περιοχή.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το νομοσχέδιο δεν αποτελεί μια απλή τεχνική μεταρρύθμιση, αλλά μέρος της ευρύτερης στρατηγικής του «εσωτερικού μετώπου» που έχει αρχίσει να κυριαρχεί στην τουρκική πολιτική γλώσσα. Η λογική είναι σαφής: Όπως το καθεστώς επιχειρεί να ποινικοποιήσει και να απονομιμοποιήσει την αντιπολίτευση στο εσωτερικό -παρουσιάζοντάς την ως απειλή για την κρατική ασφάλεια- έτσι επιχειρεί να θεσμοποιήσει και στο εξωτερικό μια μόνιμη κατάσταση «πολιορκίας» γύρω από τη «Γαλάζια Πατρίδα».
Δεν είναι τυχαίο ότι οι ίδιες εφημερίδες που μιλούν για «κατασκοπία», «ξένα δίκτυα» και «εσωτερική αποσταθεροποίηση» είναι εκείνες που προωθούν ταυτόχρονα το νέο θαλάσσιο δόγμα, τα 6 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο, την ανάγκη αποτροπής «ελληνικών τετελεσμένων» και την επέκταση των εξουσιών του Προέδρου στη θάλασσα.
Ουσιαστικά, η Άγκυρα προσπαθεί να μετατρέψει τη γεωπολιτική ένταση σε εργαλείο εσωτερικής πολιτικής συσπείρωσης και να παρουσιάσει κάθε αμφισβήτηση, είτε από την αντιπολίτευση είτε από την Ελλάδα και την Ε.Ε., ως μέρος της ίδιας μάχης για την «επιβίωση και την κυριαρχία της Τουρκίας», αποκαλύπτοντας έτσι το βαθύτερο υπαρξιακό άγχος και τους υπόγειους φόβους του καθεστώτος Ερντογάν.
Το νομοσχέδιο για τις τουρκικές ζώνες θαλάσσιας δικαιοδοσίας ή, όπως το… βαφτίζει ο τουρκικός Τύπος, «νόμος της Γαλάζιας Πατρίδας», επιχειρεί κάτι πολύ συγκεκριμένο: να μετατρέψει τη γεωπολιτική θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας» σε εσωτερικό νομικό πλαίσιο. Δεν είναι απλώς τεχνική επικαιροποίηση του παλαιού νόμου περί χωρικών υδάτων.
Είναι ένας νόμος-πλαίσιο που θέλει να συγκεντρώσει σε μία ενιαία «στέγη» τα χωρικά ύδατα, την υφαλοκρηπίδα, τη συνορεύουσα ζώνη, την ΑΟΖ, τις ειδικές θαλάσσιες περιοχές, την αλιεία, την προστασία θαλάσσιων πόρων, την υποθαλάσσια πολιτιστική κληρονομιά, τα τελωνειακά, μεταναστευτικά και υγειονομικά ζητήματα, καθώς και τις αρμοδιότητες του τουρκικού κράτους σε θαλάσσιες περιοχές όπου θεωρεί ότι έχει ή μπορεί να ασκήσει δικαιώματα.
Η ουσία του νομοσχεδίου είναι διπλή. Από τη μία, η Αγκυρα το παρουσιάζει ως εσωτερική νομοθετική τακτοποίηση, δηλαδή ως ενσωμάτωση βασικών όρων και αρχών του Διεθνούς Ναυτικού Δικαίου στην τουρκική νομοθεσία. Από την άλλη, όμως, η ίδια η τουρκική παρουσίαση δείχνει ότι ο πραγματικός στρατηγικός πυρήνας είναι το Αιγαίο, η ανατολική Μεσόγειος και η αποτροπή ελληνικών «τετελεσμένων». Η «Μιλιέτ» το λέει σχεδόν ευθέως: Ο νόμος θα ενισχύσει τη νομική θέση της Τουρκίας στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και θα δημιουργήσει βάση αντίδρασης σε μελλοντικές κινήσεις της Ελλάδας, όπως θαλάσσια πάρκα, ζώνες απαγόρευσης αλιείας ή χάρτες Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού.
Στο Αιγαίο, το πιο κρίσιμο σημείο είναι η επαναβεβαίωση των 6 ναυτικών μιλίων. Το σχέδιο καταγράφει ότι τα τουρκικά χωρικά ύδατα στο Αιγαίο παραμένουν στα 6 ν.μ. και ότι οποιαδήποτε ελληνική επέκταση πέραν αυτών δεν γίνεται αποδεκτή. Η τουρκική πλευρά συνδέει ρητά αυτή τη θέση με την απόφαση της Μεγάλης Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995, δηλαδή το casus belli. Αρα το νομοσχέδιο δεν εμφανίζεται ως εγκατάλειψη της έντασης, αλλά ως νομική αναβάθμιση της πάγιας τουρκικής απειλής. Η Αγκυρα λέει ότι δεν δημιουργεί νέο πρόβλημα, αλλά ταυτόχρονα κωδικοποιεί το ότι στο Αιγαίο δεν αποδέχεται επέκταση ελληνικών χωρικών υδάτων.
Ταυτόχρονα, το σχέδιο δίνει στον Τούρκο Πρόεδρο εξουσία να ανακηρύσσει ευρύτερα χωρικά ύδατα, όπου αυτό θεωρείται αναγκαίο για τα τουρκικά συμφέροντα. Το συγκεκριμένο σχέδιο αφορά κυρίως τη Μαύρη Θάλασσα και την ανατολική Μεσόγειο, όπου η Τουρκία ήδη εφαρμόζει ή προβάλλει μεγαλύτερο πλάτος χωρικών υδάτων. Στο Αιγαίο, όμως, η τουρκική γραμμή παραμένει στα 6 ν.μ. Το ενδιαφέρον είναι ότι η εξουσιοδότηση αυτή δεν είναι απλώς τεχνική, αλλά συγκεντρώνει στον Πρόεδρο αποφασιστική αρμοδιότητα για την έκταση και τη ρύθμιση θαλάσσιων ζωνών.
Ακόμη πιο σημαντική είναι η πρόβλεψη για «θαλάσσιες περιοχές ειδικού καθεστώτος». Εκεί όπου η Τουρκία δεν έχει ανακηρύξει ΑΟΖ, ο Πρόεδρος θα μπορεί να κηρύσσει ειδικές περιοχές για αλιεία, προστασία του περιβάλλοντος, θαλάσσιους πόρους ή άλλους σκοπούς. Αυτό είναι κρίσιμο για το Αιγαίο, επειδή δημιουργεί ενδιάμεσο εργαλείο χωρίς πλήρη ανακήρυξη ΑΟΖ. Με απλά λόγια, η Τουρκία αποκτά έναν μηχανισμό να απαντά σε ελληνικές πρωτοβουλίες για θαλάσσια πάρκα, περιβαλλοντικές ζώνες ή αλιευτικούς περιορισμούς, δηλώνοντας δικές της περιοχές ειδικού καθεστώτος. Η «Μιλιέτ» το παρουσιάζει ως «χώρο ελιγμών» απέναντι σε «ελληνικά τετελεσμένα».
Το νομοσχέδιο φαίνεται επίσης να θεσπίζει ότι οικονομικές, επιστημονικές, περιβαλλοντικές και εμπορικές δραστηριότητες σε τουρκική ΑΟΖ, τουρκική υφαλοκρηπίδα ή ειδικές θαλάσσιες περιοχές θα υπόκεινται σε άδεια ή συγκατάθεση της Τουρκίας. Αυτό αφορά ιδίως έρευνες, εκμετάλλευση βυθού και υπεδάφους, αλιεία, θαλάσσια προστασία και πιθανές ενεργειακές δραστηριότητες. Εδώ βρίσκεται η επιχειρησιακή αξία του νόμου, καθώς δεν χαράσσει απλώς θεωρητικά όρια, αλλά θέλει να δώσει στο κράτος εργαλεία αδειοδότησης, ελέγχου και αντίδρασης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η διατύπωση περί «άλλων θαλάσσιων περιοχών». Σύμφωνα με εκτενή παρουσίαση της «Μιλιέτ», ο νόμος δεν καλύπτει μόνο περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας της Τουρκίας, αλλά και περιοχές όπου η γειτονική χώρα μπορεί να ασκήσει δικαιώματα βάσει Διεθνούς Δικαίου, γεγονός που ανοίγει ευρύτερη ερμηνευτική ζώνη. Η Αγκυρα θέλει να κατοχυρώσει όχι μόνο υφιστάμενες αξιώσεις, αλλά και τη δυνατότητα δράσης πέραν των τυπικά οριοθετημένων ζωνών.
Στο θέμα των Στενών, το νομοσχέδιο επιβεβαιώνει ότι τα Δαρδανέλλια, η θάλασσα του Μαρμαρά και ο Βόσπορος θεωρούνται εσωτερικά ύδατα της Τουρκίας. Ταυτόχρονα, οι Τούρκοι αξιωματούχοι επιμένουν ότι δεν υπάρχει σύγκρουση με τη Συνθήκη του Μοντρέ και ότι η διέλευση ξένων πλοίων θα συνεχιστεί σύμφωνα με τη συγκεκριμένη Συνθήκη και την τουρκική εθνική νομοθεσία. Αρα το σχέδιο δεν εμφανίζεται ως εναλλακτική στο Μοντρέ, αλλά ως εσωτερική ενίσχυση της τουρκικής ερμηνείας για τα Στενά.
Το χρονοδιάγραμμα φαίνεται σχετικά άμεσο. Σύμφωνα με τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, επικαλούμενα κυρίως πηγές του AKP, το σχέδιο έχει μπει στην τελική φάση και αναμένεται να κατατεθεί στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση στις αρχές Ιουνίου. Η προετοιμασία φέρεται να έχει γίνει με συμμετοχή κρατικών φορέων, υπουργείου Εξωτερικών, ενόπλων δυνάμεων, πολεμικού ναυτικού, ακτοφυλακής, πανεπιστημιακών και ειδικών, με θεσμικό κόμβο το DEHUKAM.
Το DEHUKAM, το Εθνικό Κέντρο Έρευνας για το Ναυτικό Δίκαιο του Πανεπιστημίου της Άγκυρας, έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια στον βασικό θεσμικό και ιδεολογικό πυλώνα της τουρκικής στρατηγικής της «Γαλάζιας Πατρίδας». Δεν λειτουργεί απλώς ως ακαδημαϊκό κέντρο, αλλά ως υβριδικός μηχανισμός που συνδέει πανεπιστήμιο, προεδρία, υπουργείο Εξωτερικών, πολεμικό ναυτικό και κρατικά think tanks.
Το DEHUKAM θεωρείται ο κύριος παραγωγός της νομικής τεκμηρίωσης των τουρκικών θέσεων σε Αιγαίο και ανατολική Μεσόγειο, προωθώντας έννοιες όπως η «ευθυδικία», το «sui generis Αιγαίο» και η περιορισμένη επήρεια των ελληνικών νησιών. Παράλληλα, είχε καθοριστικό ρόλο στη θεωρητική και νομική υποστήριξη του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019, το οποίο αποτέλεσε κομβικό σημείο της τουρκικής στρατηγικής στην ανατολική Μεσόγειο. Επίσης ήταν ο φορέας που εκπόνησε τον τουρκικό χάρτη Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού ως απάντηση στον ελληνικό σχεδιασμό. Στο νέο νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες, το DEHUKAM εμφανίζεται όχι μόνο ως σύμβουλος, αλλά ως βασικός συνδιαμορφωτής της συνολικής τουρκικής θαλάσσιας στρατηγικής.
Πάντως, ενώ, σύμφωνα με τον τουρκικό Τύπο, επίσημες πηγές επιμένουν ότι το νομοσχέδιο δεν περιλαμβάνει χάρτες ή νέες οριοθετήσεις, η ίδια η ρητορική της «Μιλιέτ» και του DEHUKAM δείχνει ότι ο πραγματικός στόχος είναι η δημιουργία μιας εσωτερικής νομικής βάσης για πιο επιθετική και οργανωμένη τουρκική διεκδίκηση σε Αιγαίο και ανατολική Μεσόγειο.
Ωστόσο, οι αντιδράσεις και οι επιφυλάξεις που καταγράφονται στην Τουρκία γύρω από το νέο νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικές, διότι δείχνουν ότι ακόμη και μέσα στον τουρκικό εθνικιστικό και στρατηγικό χώρο υπάρχει διαφωνία όχι ως προς τη λογική της «Γαλάζιας Πατρίδας», αλλά ως προς το εύρος και τον τρόπο εφαρμογής της. Ο αναλυτής Αϊντίν Σεχίρ υποστηρίζει ότι ένας εθνικός νόμος από μόνος του δεν αρκεί για να επιλύσει τα σύνθετα ζητήματα θαλάσσιας δικαιοδοσίας, αφήνοντας να εννοηθεί ότι χωρίς διεθνή αναγνώριση και διπλωματική στρατηγική η Αγκυρα κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε μονομερείς κινήσεις.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η παρέμβαση του απόστρατου ναυάρχου και θεωρητικού της «Γαλάζιας Πατρίδας», Τζιχάτ Γιαϊτζί, ο οποίος εξέφρασε ενόχληση επειδή -όπως είπε- δεν ζητήθηκε καν η γνώμη του. ΟΓιαϊτζί προειδοποίησε ότι, αν το σχέδιο αγνοεί τις κοινές ακτές της Τουρκίας με Ισραήλ, Παλαιστίνη, Λίβανο και Συρία, τότε η Αγκυρα κινδυνεύει να απολέσει «δεκάδες χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα “Γαλάζιας Πατρίδας”» στην ανατολική Μεσόγειο. Από διαφορετική σκοπιά, ο πρώην πρέσβης Σελίμ Κουνεράλπ χαρακτήρισε το σχέδιο διπλωματικά αντιφατικό, υποστηρίζοντας ότι η Τουρκία δεν μπορεί να εμφανίζεται ως απαραίτητος πυλώνας της ευρωπαϊκής άμυνας και ταυτόχρονα να ανοίγει μέτωπο με Ελλάδα και Ε.Ε. Μάλιστα, προειδοποίησε ότι μια νέα κρίση στο Αιγαίο θα μπορούσε να επηρεάσει ακόμη και εξοπλιστικά προγράμματα όπως τα Eurofighter Typhoon.
Η αύξηση των περιπολιών από το Πολεμικό Ναυτικό και οι προετοιμασίες για την αντιμετώπιση των παραβιάσεων του Εθνικού Εναέριου Χώρου
Οι τελευταίες κινήσεις της Τουρκίας, τόσο σε θεσμικό επίπεδο με την επικείμενη νομοθέτηση του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» όσο και επί του πεδίου με τις προκλήσεις σε θάλασσα και αέρα, κάθε άλλο παρά εφησυχασμό μπορούν να προκαλέσουν, κινητοποιώντας τις Ένοπλες Δυνάμεις σε καθεστώς αυξημένης εγρήγορσης. Πλέον και τα τρία επιτελεία είναι σε ετοιμότητα, μιας και η Αγκυρα αργά αλλά σταθερά επιλέγει τον δρόμο της κλιμάκωσης.
Στρατιωτική πηγή αναφέρει με νόημα ότι αυτή η κλιμάκωση έχει ως χαρακτηριστικό τη μετάβαση από τις παραδοσιακές παραβιάσεις του Εθνικού Εναέριου Χώρου σε πιο σύνθετες και υβριδικές μορφές αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας. Από τις αρχές του έτους, η Άγκυρα φαίνεται να εφαρμόζει μια στρατηγική «ελεγχόμενης έντασης», η οποία στοχεύει στην εμπέδωση των διεκδικήσεών της στο πλαίσιο του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», εκμεταλλευόμενη τη ρευστότητα του διεθνούς περιβάλλοντος και την ενίσχυση των δικών της αμυντικών δυνατοτήτων.
Υπό αυτό το πρίσμα έχει αποφασιστεί η ενίσχυση των θαλάσσιων περιπολιών στο Αιγαίο, πέραν των σταθερών παραδοσιακών δυνάμεων που διατηρεί το Πολεμικό Ναυτικό. Τα «σκοπούντα πλοία» θα συνεχίσουν να αποτελούν την πρώτη γραμμή επιτήρησης και άμεσης αντίδρασης του Πολεμικού Ναυτικού στο Αιγαίο, δρώντας ως τα «μάτια και τα αυτιά» του Στόλου σε κρίσιμες θαλάσσιες περιοχές.
Η Διοίκηση Πλοίων Επιτήρησης (ΔΠΕ) διαθέτει σήμερα συνολικά 15 πολεμικά πλοία, εκ των οποίων τα δέκα κανονιοφόροι, με ισχυρό οπλισμό για το μέγεθός τους, κατάλληλα για την αβαθή θάλασσα του Αιγαίου, και πέντε παράκτια περιπολικά, που είναι ευέλικτα για την άμεση επιτήρηση των ακτών.
Πέρα από τα πλοία της ΔΠΕ, στο Αιγαίο βρίσκονται σε διαρκή ετοιμότητα και άλλες μονάδες του Στόλου, όπως φρεγάτες (τύπου S και ΜΕΚΟ) και πυραυλάκατοι, οι οποίες επεμβαίνουν σε περιπτώσεις σοβαρών προκλήσεων, όπως συνέβη με την παρενόχληση του «Ocean Link» που πόντιζε το καλώδιο ανατολικά της Αστυπάλαιας.
Επιχειρησιακά, ήδη, προβλέπεται ενισχυμένη συνδρομή από τα νησιωτικά φυλάκια, ενώ σημαντική είναι η συνδρομή των drones HERON της Πολεμικής Αεροπορίας.
Ο λόγος που το μεγαλύτερο βάρος πέφτει στο Πολεμικό Ναυτικό έχει να κάνει με τη γενικότερη τάση της Τουρκίας από τις αρχές του χρόνου να αυξάνει τον βαθμό πίεσης στον θαλάσσιο χώρο. Χαρακτηριστικά είναι τα επίσημα στοιχεία του ΓΕΕΘΑ για τις παραβιάσεις των Εθνικών Χωρικών Υδάτων το πρώτο τρίμηνο του 2026, που ανήλθαν σε 775. Το αντίστοιχο διάστημα του 2025 ήταν 595, ενώ το 2024 ήταν 477.
Η ρητορική της Άγκυρας έγινε πιο επιθετική, υποστηρίζοντας ότι οποιαδήποτε δραστηριότητα στην περιοχή απαιτεί την άδεια της Τουρκίας, βάσει του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου, το οποίο συνεχίζει να προβάλλει ως το μοναδικό πλαίσιο οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών.
Όμως και από αέρος έχει αποφασίσει η Τουρκία να ακολουθήσει τον δρόμο της κλιμάκωσης, ειδικά από τις αρχές Απριλίου μέχρι την περασμένη Πέμπτη 14 Μαΐου, με συνολικά 12 οπλισμένα τουρκικά F-16 να προχωρούν σε παραβιάσεις του Εθνικού Εναέριου Χώρου αλλά και των Κανόνων Εναέριας Κυκλοφορίας (ΚΕΚ) του FIR Αθηνών.
Συνολικά από την αρχή του χρόνου έχουν καταγραφεί 180 παραβιάσεις του ΕΕΧ με οπλισμένα F-16, κατασκοπευτικά CN-235 και ATR-72, αλλά και από drones Akinci και Bayraktar. Επιπλέον, σε μία περίπτωση σημειώθηκε και εμπλοκή ελληνικών μαχητικών, με σκληρές αερομαχίες.
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της τουρκικής κλιμάκωσης, το πρώτο πεντάμηνο του 2025 είχαν καταγραφεί 103 παραβιάσεις του ΕΕΧ και το ίδιο διάστημα του 2024 καμία.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει η ποιοτική ανάλυση της τουρκικής προκλητικότητας από αέρος, με την πλειονότητα των παραβιάσεων του ΕΕΧ να πραγματοποιείται με drones-UAV, δηλαδή μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Η συγκεκριμένη επιλογή της Τουρκίας δεν είναι τυχαία, καθώς τα drones επιτρέπουν τη διαρκή παρενόχληση και τη συλλογή πληροφοριών με πολύ χαμηλότερο κόστος και κίνδυνο σε σχέση με τα επανδρωμένα μαχητικά. Η τουρκική αεροπορία έχει υιοθετήσει μια τακτική «κορεσμού» της ελληνικής αεράμυνας, στέλνοντας drones σε διάφορα σημεία του Αιγαίου, σαν να δοκιμάζει τις δυνατότητες της Πολεμικής Αεροπορίας στη διαδικασία αναγνώρισης και αναχαίτισης.
Μάλιστα, η ελληνική πλευρά αναμένει ένταση των προκλήσεων από αέρος και προετοιμάζεται για την αντιμετώπιση περισσότερων εναέριων παραβιάσεων. Οπως αναφέρει στρατιωτική πηγή στη Realnews, αποκωδικοποιώντας την τουρκική συμπεριφορά από τις αρχές του 2026 μέχρι σήμερα, «δείχνει μια χώρα που δεν είναι διατεθειμένη να υποχωρήσει από τις αναθεωρητικές της βλέψεις, αλλά αντίθετα τις αναβαθμίζει ποιοτικά».
Η χρήση τεχνολογίας αιχμής, ο συνδυασμός διπλωματικής πίεσης και στρατιωτικής παρουσίας, καθώς και η προσπάθεια απομόνωσης των ελληνικών νησιών από την ηπειρωτική χώρα μέσω της αμφισβήτησης των ζωνών ευθύνης συνθέτουν ένα σκηνικό διαρκούς κρίσης.
Οι σταθερές ζώνες έντασης που καταγράφονται είναι ανατολικά της Κρήτης, όπου η Τουρκία οριοθετεί την περιοχή ως μέρος του ανυπόστατου τουρκολιβυκού μνημονίου, η θαλάσσια και εναέρια περιοχή ανατολικά της Ρόδου και εσχάτως το κεντρικό και βορειοανατολικό Αιγαίο.
Οι επτά θαλάσσιες περιοχές στις οποίες προγραμματίζεται η πόντιση οπτικών ινών και η αποφασιστικότητα της Αθήνας για την προστασία των πλοίων που πραγματοποιούν τις εργασίες από τις τουρκικές παρενοχλήσεις
Αποφασισμένη να ασκήσει πλήρως τα κυριαρχικά της δικαιώματα σε κάθε γωνιά του Αιγαίου είναι η Αθήνα, παρά τις κινήσεις της Άγκυρας οι οποίες έχουν στόχο την κλιμάκωση των εντάσεων μεταξύ των δύο χωρών. Η παρενόχληση του ιταλικού μισθωμένου πλοίου «Ocean Link», που εκτελούσε εργασίες πόντισης καλωδίου οπτικών ινών μεταξύ Αστυπάλαιας και Κω την περασμένη Τετάρτη, δεν θεωρείται μεμονωμένο περιστατικό. Αντιθέτως φαίνεται πως εντάσσεται σε μια πάγια στρατηγική που έχει υιοθετήσει η τουρκική κυβέρνηση, ώστε να θέσει σε αμφισβήτηση τη θαλάσσια κυριαρχία σχεδόν στο μισό Αιγαίο.
Ως απάντηση, η ελληνική πλευρά πρόκειται να αγνοήσει αυτές τις προκλήσεις προωθώντας το πρόγραμμα πόντισης καλωδίων, όπως προβλέπει το χρονοδιάγραμμά του. Οπως αποκαλύπτει η Realnews, μέσα στις επόμενες ημέρες, έως τα τέλη Μαΐου, αναμένεται να ξεκινήσει και η πιο δύσκολη -γεωπολιτικά- φάση του προγράμματος, δηλαδή οι εργασίες για την πόντιση καλωδίων σε δύο θαλάσσιες περιοχές του βορειοανατολικού Αιγαίου, μεταξύ Λέσβου και Χίου και μεταξύ Θάσου και Λήμνου.
Συνολικά, το έργο με την επωνυμία «Sea Spine» αφορά την εγκατάσταση υποδομών οπτικής ίνας σε 11 ελληνικά νησιά. Για να γίνει αυτό, προβλέπεται η πόντιση επτά υποθαλάσσιων καλωδίων στις θαλάσσιες περιοχές μεταξύ Αμοργού – Αστυπάλαιας, Αστυπάλαιας – Κω, Σίφνου – Φολεγάνδρου, Εύβοιας – Χίου, Χίου – Λέσβου, Λήμνου – Θάσου και Εύβοιας – Σκύρου.
Το έργο, συνολικού προϋπολογισμού 24,5 εκατ. ευρώ, έχει χρηματοδότηση της τάξεως των 7,8 εκατ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς εντάσσεται στο πλαίσιο Connecting Europe Facility – Digital και προβλέπει την πόντιση καλωδίων συνολικού μήκους 563 χιλιομέτρων στο Αιγαίο. Πριν από την παρενόχληση της περασμένης Τετάρτης, τουρκικά πολεμικά πλοία έχουν προβεί σε αντίστοιχες ενέργειες τουλάχιστον ακόμα δύο φορές φέτος, τον Ιανουάριο και τον Μάρτιο. Μέχρι στιγμής, ο τρόπος παρενόχλησης είναι πάντα ο ίδιος: τουρκικό πολεμικό σκάφος εκπέμπει μέσω ασυρμάτου προειδοποιήσεις στο πλοίο που εκτελεί τις εργασίες, τονίζοντας ότι κινείται σε περιοχή τουρκικής δικαιοδοσίας και επισημαίνοντας ότι δεν έχει λάβει σχετική άδεια από τις τουρκικές Αρχές.
Σε όλες τις περιπτώσεις, ελληνικά πολεμικά πλοία έχουν ενεργοποιηθεί κάνοντας την εμφάνισή τους και εκπέμποντας και εκείνα μηνύματα προς τα τουρκικά ότι οι συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές είναι ελληνικής δικαιοδοσίας. Ωστόσο, οι ελληνικές Αρχές είναι έτοιμες να αντιμετωπίσουν οποιαδήποτε αναβάθμιση των τουρκικών παρενοχλήσεων, ειδικά στο παρόν χρονικό σημείο, που το πρόγραμμα «Sea Spine» εισέρχεται στην επόμενη φάση του.
Οι εργασίες για τα καλώδια οπτικών ινών πραγματοποιούνται σε τρία στάδια. Το πρώτο αφορά τις εργασίες για τον καθαρισμό και τη διαμόρφωση του βυθού στα σημεία από τα οποία θα διέρχεται το καλώδιο, το δεύτερο στάδιο αφορά την τοποθέτηση-ταφή καλωδίου στον βυθό και το τρίτο τις εργασίες τεχνικής υποστήριξης του ήδη τοποθετημένου καλωδίου.
Έως τα τέλη Μαΐου, σύμφωνα με τις πληροφορίες της «R», είναι προγραμματισμένη η έναρξη του πρώτου σταδίου εργασιών στις δύο διασυνδέσεις μεταξύ Λέσβου και Χίου και μεταξύ Λήμνου και Θάσου. Τα πλοία που έχουν μισθωθεί από την ανάδοχο εταιρεία αναμένεται να προχωρήσουν στις εργασίες προετοιμασίας για την τοποθέτηση των καλωδίων μεταξύ των νησιών του βόρειου και του ανατολικού Αιγαίου, μια διαδικασία η οποία θα βρίσκεται σε εξέλιξη κατά τη μεγαλύτερη διάρκεια του καλοκαιριού, πριν οι εργασίες περάσουν στο δεύτερο στάδιο.
Παράλληλα, μέσα στον Σεπτέμβριο αναμένεται να ξεκινήσουν και οι εργασίες για τη μεγαλύτερη από τις επτά διασυνδέσεις, η οποία θα διασχίζει ολόκληρο το κεντρικό Αιγαίο. Πρόκειται για τη διασύνδεση μεταξύ της Εύβοιας και της Χίου, το καλώδιο της οποίας είναι σήμερα στη φάση της παραγωγής του.
Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι οι εργασίες στις υπόλοιπες θαλάσσιες περιοχές έχουν ήδη ολοκληρωθεί. Αυτό ισχύει για τις διασυνδέσεις Εύβοιας – Σκύρου, Σίφνου – Φολεγάνδρου, Αμοργού – Αστυπάλαιας, ενώ και η ολοκλήρωση των εργασιών στο τμήμα Αστυπάλαιας – Κω είναι ζήτημα ελάχιστων ημερών.
Το πρόγραμμα δεν έχει περάσει απαρατήρητο από τον φιλοκυβερνητικό τουρκικό Τύπο. Για «βαθιά περικύκλωση στο Αιγαίο» έκανε λόγο η εφημερίδα «Aydinlik», σημειώνοντας ότι το έργο υποθαλάσσιων οπτικών ινών «Sea Spine» χρηματοδοτείται από την Ε.Ε. Το ίδιο ρεπορτάζ έφτασε στο σημείο να υποστηρίξει ότι το έργο μπορεί στο μέλλον να χρησιμοποιηθεί και για την παρακολούθηση υποβρύχιων κινήσεων και κρίσιμων υποδομών της Τουρκίας.
Η «Aydinlik» ανέφερε ότι στη συγκεκριμένη υποδομή που δημιουργείται από την Ελλάδα και την Ε.Ε. υπάρχει η δυνατότητα μελλοντικής εγκατάστασης συστημάτων αισθητήρων και τεχνολογιών «κατανεμημένης ακουστικής ανίχνευσης», που -όπως υποστηρίζεται- θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για παρακολούθηση σεισμών, αλλά και θαλάσσιων κινήσεων και υποβρύχιων δραστηριοτήτων.