Οταν τον ρώτησα για την αποχώρησή του από βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ το 2019 μου απάντησε: «Εφυγα γιατί είχα τον καημό της ζωγραφικής. Είχα καημό, όχι ένα αφηρημένο αίτημα. Εγώ πάω στο εργαστήριο και χτυπάω 8ωρο, κορδόνι. Οχι με διαλείμματα. Ξεροσφύρι, μόνο με νερό. Δουλεύω πάρα πολύ. Αυτό είναι που μου δείχνει έναν κόσμο εκτός αυτού του κόσμου. Οτι μπορεί να υπάρξει ένα πολύ πιο πλήρες βλέμμα».
Ο Δημήτρης Σεβαστάκης. Γιος του μαχητή και συγγραφέα Αλέξη Σεβαστάκη. Από μεγάλη οικογένεια της Σάμου. Τον Δημήτρη λοιπόν τον συνάντησα στο Κόμμα. Το ΚΚΕ. Εκεί μάθαμε γράμματα. Ο Δημήτρης μετά το γκρέμισμα του «υπαρκτού σοσιαλισμού» πορεύτηκε με τον Συνασπισμό και στη συνέχεια με τον ΣΥΡΙΖΑ. Οπου και για μια τετραετία εκλέχτηκε βουλευτής. Ομως το 2019 έφυγε. Με άφθονη γνώση και πολύτιμες εμπειρίες.
Με αυτές τις σκέψεις επικοινώνησα μαζί του και τον συνάντησα. Αποτέλεσμα; Σαν να βλέπω το καλύτερο επεισόδιο του τηλεοπτικού ντοκιμαντέρ «Στο χιλιοστό».
Αρκετά απ’ αυτά που μου είπε σαν αξονική τομογραφία της τρέχουσας ελληνικής πολιτικής και των πολιτικών. Οπως «η διαφθορά δεν είναι τα μεγάλα ονόματα. Είναι στην καθημερινότητα, η μικρή διάσπαρτη διαφθορά, η μαζική».
Και για τον ΣΥΡΙΖΑ του δημοψηφίσματος: «Η κεντρική γραμμή, κάνουμε τσαμπουκά και θα μας βγει. Εγώ ήμουν απολύτως κατηγορηματικός με τη δραχμή, οι πλούσιοι θα αγόραζαν το Κολωνάκι».
Και το ακόμα πιο αποκαλυπτικό: «Οταν ήρθαμε στην εξουσία, πάρα πολλοί υπουργοί ταύτιζαν τις αποφάσεις τους με εκείνες των φοιτητικών συνελεύσεων».
Και για τα πρόσφατα πηγαινέλα: «Τώρα πάνε στον Αλέξη Τσίπρα, αφού πέρασαν από τον Κασσελάκη, τον Φάμελλο, μπορεί να πέρασαν και από την Αχτσιόγλου. Τώρα εγκαταλείπουν με τη μεγαλύτερη ευκολία, χωρίς κανένα συνειδησιακό πρόβλημα, χωρίς κανένα κώδικα. Εφιαλτικό για την αξιοπρέπεια ενός ανθρώπου».
Και για τον Ελληνα πολιτικό: «Αρρώστια να θεωρείς ότι είσαι υποχρεωτικός για την πραγματικότητα. Οχι, δεν είσαι υποχρεωτικός, μπορεί να είσαι περιττός. Η επαγγελματική πολιτική είναι ναρκισσισμός. Αν πεις σε πολιτικό “είσαι πάρα πολύ γοητευτικός”, είναι έτοιμος να τραγουδήσει στην Ιερά οδό».
Κλείσιμο
Και για τα πρόσωπα: «Ο Τσίπρας πραγματιστής με κομματική παιδεία. Η Ζωή είχε την ψευδαίσθηση πως η Ευρώπη θα λύγιζε μπροστά στο ηθικονομικό κείμενό της. Ο Βαρουφάκης κονφερασιέ της οικονομίας. Ο Νικήτας, ο καλύτερος πρόεδρος».
Και για τους σημερινούς ψηφοφόρους του Τσίπρα: «Δεν είναι ερωτευμένοι πια οι ψηφοφόροι της Αριστεράς, είναι γκρινιάρηδες».
Ο καθηγητής του Πολυτεχνείου και πρώην βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ (2015-2019) σκιαγραφεί πολιτικούς και αρχηγούς κομμάτων: «Ο Τσίπρας είναι πραγματιστής με κομματική παιδεία – Η Καρυστιανού λίγη και πολιτικά αγράμματη»
Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη
Σκηνή 1η: «Σήμερα η Νεολαία πιο ανοιχτή, πιο ευλύγιστη, ελεύθερη»
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΑΝΙΚΑΣ: Πότε έγινες καθηγητής Δημήτρη;
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΕΒΑΣΤΑΚΗΣ: Το 2001. Πρωτοβάθμιος καθηγητής έγινα το 2020. Είμαι στη Σχολή Αρχιτεκτόνων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.
Δ.Δ.: Και διδάσκεις;
Δ.Σ.: Ζωγραφική, εικαστικά, σχέδιο».
Δ.Δ.: Οι αρχιτέκτονες μαθαίνουν ζωγραφική;
Δ.Σ.: Ναι, βέβαια, γιατί η θέαση είναι πολύ σημαντική. Εχεις το σχέδιο κάτοψης, το σχέδιο όψης, αλλά έχεις και το σχέδιο φανέρωσης του οικήματος μέσα στον χώρο. Της πρόσληψης από τον θεατή. Γιατί ο θεατής το βλέπει πάντα υπό αναμορφώσεις. Αλλάζει ο ψυχισμός του, αλλάζει η οπτική γωνία – και η γεωμετρική και η ιδεολογική.
Δ.Δ.: Δηλαδή πώς μπορεί να ερμηνεύσεις ένα κτίριο;
Δ.Σ.: Ενα κτίριο νεοκλασικό, για παράδειγμα, αν είσαι εικονοκλάστης το ερμηνεύεις ιδεολογικά ως επιβίωση του παρελθόντος. Οι νέοι έχουν μια ελευθερία στην πρόσληψη, μπορούν να κατοικούν σε οποιαδήποτε γλώσσα, εύκολα. Δηλαδή να τους αρέσει το νέο Μουσείο της Ακρόπολης του Τσουμί, να τους αρέσει και το κτίριο Βάιλερ του 19ου αιώνα που είναι δίπλα του. Τους αρέσει η τριλογία του Χάνσεν -η Εθνική Βιβλιοθήκη, το Πανεπιστήμιο, η Ακαδημία-, τους αρέσει και η διεθνής αρχιτεκτονική. Εχουν αυτή την ευλυγισία, που δεν την είχαν οι παλιότερες γενιές.
Δ.Δ.: Αυτό καταλήγει και στη γλώσσα που χρησιμοποιεί η νεολαία;
Δ.Σ.: Ναι, γιατί μπορούν να υιοθετούν πολλά υβρίδια, πολλά λεξιλόγια, πολλές γλωσσικές στάθμες, να τις χωνεύουν. Δηλαδή μπορούν να κινούνται από τον Ντεριντά στην αργκό. Να κινούνται στο υβρίδιο των social media και να το συνδέουν με τον Μποντριγιάρ. Και αυτό είναι καλό. Γιατί φύγανε από τις περίφρακτες πολιτικές νεολαίες που σε μάθαιναν και γράμματα και σου όριζαν και τις αναφορές – ποια ήταν τα διαβάσματα σε έναν νεολαίο τη δεκαετία του ’80 ή του ’70; Σήμερα αυτό έχει διαρραγεί.
Δ.Δ.: Σήμερα η νεολαία είναι καλύτερη από προηγούμενες νεολαίες.
Δ.Σ.: Είναι πιο ανοιχτή. Από τη μια μεριά έχουν αυτή την ελευθερία ερμηνείας και πρόσληψης, να μπορούν να υιοθετήσουν γλώσσες, και από την άλλη έχουν γραμμή παραγωγής. Οι εξαιρετικοί φοιτητές μου πάνε σε ένα αρχιτεκτονικό γραφείο στο Λονδίνο, το οποίο τους στέλνει στο Ντουμπάι και από κει στη Σαγκάη. Πάνε από τη μητρόπολη του καπιταλισμού, το Λονδίνο, σε μια ουσιαστικά προ-μοντέρνα πραγματικότητα που είναι η Μέση Ανατολή. Γιατί σε εθιμικό επίπεδο υπάρχουν πάρα πολλές επιβιώσεις από τον προ-μοντέρνο, τον προ-νεωτερικό άνθρωπο – και από εκεί τους πάνε σε μια υβριδική ένταση, ένα κομμουνιστικό κόμμα που κάνει έναν εξαιρετικά προωθημένο και έντονο καπιταλισμό όπως η Κίνα. Αρα βλέπεις ότι έχουν μια τρομακτική ευλυγισία και τρομακτική προσαρμοστικότητα και σε κάθε περιβάλλον μπορούν να διατυπώνουν λόγο. Αυτό εγώ το θεωρώ πολύ σημαντικό.
Δ.Δ.: Θα ήθελες δηλαδή τώρα να ήσουν 20άρης-25άρης. Οχι για λόγους βιολογικούς μόνο.
Δ.Σ.: Βεβαίως. Αλλοι το θεωρούν αυτό απο-ηθικοποίηση. Εγώ το θεωρώ μια απολύτως κρίσιμη ηθική παράμετρο. Γιατί αυτό το παιδί πρέπει να ζήσει σε πολλές πραγματικότητες που έχουν και εστία, δηλαδή ένταξη στο σύστημα, αλλά και το απέξω, να διαφεύγει. Αυτή η πολυγλωσσία εγώ νομίζω ότι είναι μια τεράστια ωρίμανση, που έχει έρθει βίαια.
Σκηνή 2η: «Λομπίστες είναι οι ομάδες συνδικαλιστικής πίεσης. Είναι οι κομματαρχαίοι»
Δ.Δ.: Οι δάσκαλοί σου ποιοι ήταν;
Δ.Σ.: Ο Μόραλης και ο Μυταράς.
Δ.Δ.: Κορυφαίος ο Μόραλης, ε;
Δ.Σ.: Και οι δύο ήταν, εξάλλου ο Μυταράς ήταν μαθητής του Μόραλη.
Δ.Δ.: Πού είχαν εκτεθεί τελευταία έργα σου; Στη Βουλή ή κάνω λάθος;
Δ.Σ.: Είχα εκθέσει στο ΜΙΕΤ, το Μορφωτικό Ιδρυμα της Εθνικής Τραπέζης, πορτρέτα πολιτικών που έκανα στη θητεία μου. Εχω εκθέσει στην Αίθουσα Τέχνης Αθηνών, στις μεγάλες κεντρικές γκαλερί κατά διαστήματα…
Δ.Δ.: Τι ήταν αυτά τα πορτρέτα πολιτικών;
Δ.Σ.: Ηταν μια σειρά με όλους τους πολιτικούς τους τρέχοντες.
Δ.Δ.: Ποιους δηλαδή;
Δ.Σ.: Μπακογιάννη, Σαμαράς, Νικήτας Κακλαμάνης, Μπαλαούρας -ο Μπαλαούρας μάλιστα μου άρεσε γιατί είναι σαν Τεξανός στη φάτσα-, Μητσοτάκης, Τσίπρας, όλους τους έκανα. Τους σχεδίαζα στις επιτροπές, όπου πλήττεις. Ας πούμε, σε μια επιτροπή περιφερειών για την ακτοπλοϊκή σύνδεση στα νησιά του Αιγαίου, ακούς απέραντες ομιλίες και βαριέσαι επειδή είναι ίδιες, τις γράφουν όλες λογογράφοι. Είναι προκάτ, τις διαβάζουν. Μεταμφιέζουν τον γραπτό λόγο σε προφορικό.
Δ.Δ.: Αυτό στην Αγγλία απαγορεύεται. Μιλάνε μόνο προφορικά.
Δ.Σ.: Και έτσι πρέπει. Πρέπει να έχεις ανασφάλεια για να είσαι πυκνός στον λόγο σου.
Δ.Δ.: Εσύ είχες λογογράφο;
Δ.Σ.: Τι λες, μωρέ; Δεν μίλαγα ποτέ από χειρόγραφο, πάντα από στήθους. Γιατί δεν είχα καμία αγωνία και επίσης δεν με ενδιέφερε να πάω by the book στο νομοσχέδιο. Το νομοσχέδιο έχει μια πλεκτάνη για να σε παρασύρει στην τυπολογία του και να μη δεις το ψαχνό του. Αλλά πρέπει να δεις το ψαχνό του, να δεις τι καημό κρύβει το νομοσχέδιο.
Δ.Δ.: Τι καημό κρύβει ένα νομοσχέδιο;
Δ.Σ.: Συνδικαλιστικό, κυρίως. Συνήθως είναι ομάδες πίεσης που φτιάχνουν τα νομοσχέδια. Είναι ένα συμπίλημα από ομάδες πίεσης. Αν μια ομάδα δεν έχει λομπίστικη λειτουργία, την έχει βάψει.
Δ.Δ.: Ας πούμε η ομάδα των ανθρώπων που έχουν προβλήματα υγείας, που δεν έχουν λομπίστες και δεν εκφράζονται, δεν μπορούν να ασκήσουν πίεση…
Δ.Σ.: Είναι πάρα πολύ δύσκολο, γιατί ο πολιτικός θα κάνει μόνο στατιστική ανάγνωση. Ο σύμβουλός του, δηλαδή, οι τεχνοκράτες που είναι δίπλα στους πολιτικούς. Αλλά δεν είναι η αλήθεια αυτή.
Δ.Δ.: Τι σημαίνει στατιστική ανάγνωση;
Δ.Σ.: Να βλέπουν ας πούμε τι ποσοστό ανθρώπων πεθαίνουν, τι ποσοστό πάει στα καλά θεραπευτήρια, με τι οικονομική στάθμη. Αυτή είναι στατιστική. Αλλά υπάρχουν κι άλλες περιπτώσεις ακατάγραπτες. Για παράδειγμα, μια εύπορη που μένει μόνη στη Δεινοκράτους και δεν έχει καμία βοήθεια και δεν υπάρχει κανένας κοινωνικός ιστός να τη στηρίξει. Δεν έχει μια εύκολη ταξικότητα, να μεταφράζεις τις οικονομικές στάθμες σε αγαθό. Πρέπει λοιπόν να δεις το πραγματικό. Ο ιμπρεσιονισμός, δηλαδή το να βλέπεις το πραγματικό χωρίς προκατασκευές, είναι πάρα πολύ σημαντικό για μένα στην πολιτική. Να δεις το ψαχνό. Βλέπεις καταρχάς ποιος λομπίστας πρότεινε τι.
Δ.Δ.: Οι λομπίστες όμως στην Ελλάδα απαγορεύονται, δεν υπάρχουν λομπίστες, υποτίθεται.
Δ.Σ.: Λομπίστες είναι οι ομάδες συνδικαλιστικής πίεσης. Είναι οι κομματαρχαίοι οι οποίοι αναλαμβάνουν να εκφράσουν τις κοινότητες των λομπιστών. Μέσα σε όλη αυτή την καχεξία, λοιπόν, εγώ σχεδίαζα. Εβλεπες τους τύπους, τους χαρακτήρες. Οι πολιτικοί αξίζουν για τον χαρακτήρα τους. Καταπληκτικοί χαρακτήρες. Ποιος είναι ευθυνόφοβος, ποιος είναι πάρα πολύ κομματικά ευσεβής, ποιος είναι εγωπαθής και κοιτάζει πάντα την κάμερα ή φροντίζει να κόψει τα κομμάτια της ομιλίας του και να τα διασπείρει στα social media. Επίσης βλέπεις πώς αντιδρά όταν έρχεται σε δύσκολη θέση, εκεί φαίνεται η ποιότητά του. Πώς αντιδρά, αν είναι επιθετικός, αν είναι εκμηδενιστικός, αν είναι έντιμος με τον αντίπαλό του. Δηλαδή λέει ο άλλος «θα βγω έξω να καπνίσω, μη με φωνάξεις». Αυτό είναι μια μικρή παράβαση, μια μικρή σύμβαση στην τελετουργία. Εάν εσύ για να τον εκθέσεις, τον φωνάξεις και πεις «πού είναι; Λείπει», είναι ανέντιμο. Είναι μικροί κώδικες, που τους είχαμε και στο σχολείο. Εκεί βλέπεις λοιπόν να επιβιώνει ο αυλόγυρος του σχολείου. Ολες οι εντάσεις – ποιον δεν τον έπαιζαν στην μπάλα, ποιος τις έτρωγε, ποιος χρειαζόταν προφύλαξη. Στη Βουλή βγαίνουν οι χαρακτήρες των ανθρώπων. Και οι χαρακτήρες είναι αυτό που νικάει.
Σκηνή 3η: «Ο Νικήτας ο Κακλαμάνης ο καλύτερος πρόεδρος. Εντιμος, βοηθούσε τους νέους»
Δ.Δ.: Αρα συμφωνούμε ότι πάνω από όλα είναι οι χαρακτήρες και όχι οι ιδεολογίες.
Δ.Σ.: Η ιδεολογία παράγεται από τον χαρακτήρα, δεν τον διαμορφώνει.
Δ.Δ.: Και τους σχεδίασες όλους;
Δ.Σ.: Πολλούς που έπαιξαν ρόλο. Πέρα από τους αρχηγούς των κομμάτων. Ο Νικήτας ο Κακλαμάνης, ας πούμε. Ο καλύτερος πρόεδρος. Εντιμος, βοηθούσε τους νέους βουλευτές, καθοδηγούσε τη συζήτηση ώστε να είναι ουσιώδης και όχι να είναι εφετζίδικη και τελετουργική. Ηταν εξαιρετικός.
Δ.Δ.: Τη Ζωή Κωνσταντοπούλου πού θα την ενέτασσες σε αυτούς τους χαρακτήρες;
Δ.Σ.: Δεν την έχω σχεδιάσει. Παγιδεύεται σε αυτό που είναι. Η αυτοπαγίδευση, το να είσαι κάπως και μετά να πρέπει να παγιδευτείς μέσα σε αυτό για να το αναπαράγεις είναι μια τρομερή καθήλωση. Και δεν σου επιτρέπει να μιλήσεις με τους ανθρώπους.
Δ.Δ.: Τι είναι αυτό που την κάνει τόσο επιθετική; Εχει τσακωθεί με όλους. Τσακώθηκε ακόμη και με τους συγγενείς των θυμάτων στα Τέμπη.
Δ.Σ.: Εχει φτιάξει μια ισοδυναμία: η νομική τεκμηρίωση είναι το ισοδύναμο της πραγματικότητας. Ομως η νομική τεκμηρίωση είναι μια σύμπτωση. Εχουμε αυτόν τον νόμο, αύριο μπορεί να τροποποιηθεί. Δεν είναι το ισοδύναμο της πραγματικότητας. Για παράδειγμα, είχε κάνει αυτή την επιτροπή που θα έβγαζε το ελληνικό χρέος επονείδιστο, παράνομο. Η επιτροπή δούλεψε με τους δικούς της όρους και έβγαλε το ελληνικό χρέος παράνομο. Και είχε την ψευδαίσθηση ότι μπορεί με αυτό το χαρτί να πάει στην Ευρώπη, σε αυτόν που κρατάει τα κλειδιά, όχι μόνο της οικονομίας μας αλλά και της διατροφής μας, και να του προβάλει ένα ουσιαστικά ηθικονομικό κείμενο, όπως ήταν το δικό της. Αυτός ο δογματισμός νομίζω ότι παγιδεύει την Ζωή, ενώ είναι ένα πάρα πολύ προικισμένο άτομο διανοητικά. Εν πάση περιπτώσει, το δράμα της Βουλής δεν είναι η Κωνσταντοπούλου.
Δ.Δ.: Η Καρυστιανού;
Δ.Σ.: Λίγη. Πολιτικά αγράμματη. Ο κόσμος που την «εφηύρε» στη συνέχεια θα την καταναλώσει.
Δ.Δ.: Ο Τσίπρας τι χαρακτήρας είναι; Πέρα από την πολιτική του.
Δ.Σ.: Είναι πραγματιστής με κομματική παιδεία. Ολη του η αγωγή είναι το κόμμα και όλη του η ευκολία είναι η επικοινωνιακή ευλυγισία που έχει. Είναι πάρα πολύ ευλύγιστος επικοινωνιακά. Δηλαδή αν ρίξεις τον Τσίπρα μέσα σε μια λαϊκή αγορά, σε σχέση με τους άλλους αρχηγούς, αυτός θα επιβιώσει. Το έχει αυτό, να «ψωνίσει» τον άλλον. Ομως όλη του η παιδεία είναι η εσωκομματική. Είναι γεννημένος μέσα στο κόμμα. Δεν έχει φαντασία. Και αυτό ακριβώς τον κάνει να υποβάλλεται. Ο Βαρουφάκης τον υπέβαλε. Είναι πάρα πολύ πληθωρικός ο Βαρουφάκης, τσιμπολογάει πληροφορίες από τελείως διαφορετικές οικονομικές πραγματικότητες και τις αλέθει με μια τεράστια ευχέρεια. Είναι ένας κονφερασιέ της οικονομίας.
Δ.Δ.: Και πώς τον έπεισε τον Τσίπρα.
Δ.Σ.: Τον υπέβαλε. Του τον γνώρισε η ομάδα της Αίγινας.
Δ.Δ.: Ποια είναι αυτή η ομάδα;
Δ.Σ.: Ενα μέλος, ας πούμε, ήταν ο Φλαμπουράρης. Ο Βαρουφάκης έχει σπίτι στην Αίγινα. Καλοκαίρι, ουζάκια και ανακαλύπτεις τη λύση του προβλήματος. Αν τον ακούσεις, το αφήγημά του είναι εξαιρετικά καθησυχαστικό. Λες «α, είναι εύκολο». Και ο Λαπαβίτσας ήταν μέσα στους καθησυχαστές. «Παιδιά, θα βγούμε από το ευρώ, τον πρώτο μήνα θα είμαστε έτσι, τον δεύτερο μήνα θα αρχίσουν να ανεβαίνουν οι εξαγωγές μας…». Σου έφτιαχναν ένα σενάριο όπου έβαζες το δαχτυλάκι στο στόμα και μπορούσες να κοιμηθείς ήσυχος.
Σκηνή 4η: «Οταν ήρθαμε στην εξουσία, πάρα πολλοί υπουργοί ταύτιζαν τις αποφάσεις τους με εκείνες των φοιτητικών συνελεύσεων»
Δ.Δ.: Εσύ τότε ήσουν στον ΣΥΡΙΖΑ. Δεν είχατε σκεφτεί ότι με τη δραχμή ο Βγενόπουλος ο μακαρίτης θα έφερνε δολάρια και λίρες και θα αγόραζε όλο το Κολωνάκι;
Δ.Σ.: Φυσικά. Εγώ ήμουν απολύτως κατηγορηματικός. Νομίζω ότι ο σκληρός πυρήνας, ο Σταθάκης, ο Δραγασάκης και λοιποί, τα ξέρανε.
Δ.Δ.: Δηλαδή κατά μία έννοια δουλεύανε υπέρ των συμφερόντων αυτών χωρίς να το ξέρουνε.
Δ.Σ.: Η κύρια ομάδα δεν είχε στόχο την έξοδο – άσχετο αν κινδύνεψε. Ο Βαρουφάκης, που φορέθηκε από επάνω, δεν ξέρω αν είχε κάποιο συγκεκριμένο στόχο, αλλά είχε την ψευδαίσθηση ότι θα του ’βγαινε. Οτι θα δημιουργούσε μια διαταραχή. Αλλά βλέπεις ότι είναι πάρα πολύ θωρακισμένο το σύστημα – και το χρηματιστήριο. Εδώ, βλέπεις, γίνονται πόλεμοι, δεν υπάρχει χρηματιστηριακός πανικός. Γίνονται διακυμάνσεις, αλλά κραχ δεν υπάρχει.
Δ.Δ.: Πόσο μάλλον για την Ελλάδα. Οχι μόνο δεν έπεσαν, αλλά ανέβηκαν τα χρηματιστήρια.
Δ.Σ.: Εάν το 2010 ακολουθούσες μια πολιτική τέτοιου ρίσκου, μπορεί να σου έβγαινε περισσότερο, γιατί ήταν αθωράκιστες οι γερμανογαλλικές τράπεζες. Ομως μετά σε βάλανε μέσα στο κουκούλι, μουμιοποίησαν το ελληνικό σύστημα και επομένως ήταν ανέγγιχτοι, δεν τους πείραζε κανείς. Ηταν λάθος τα μνημόνια -αποδεικνύεται και από τα ντοκιμαντέρ-, όμως το «βγαίνουμε» δεν ήταν η κεντρική γραμμή.
Δ.Δ.: Ποια ήταν η κεντρική γραμμή;
Δ.Σ.: «Κάνουμε τσαμπουκά και δεν μπορεί, εν μέρει θα μας βγει». Αυτή ήταν η κεντρική αίσθηση, δεν ξέρω αν ήταν η κεντρική γραμμή. Να δημιουργήσουν την αίσθηση κινδύνου στην Ευρωζώνη και αυτοί να υποχωρήσουν.
Δ.Δ.: Τον Ανδρουλάκη ως χαρακτήρα τον έχεις γνωρίσει;
Δ.Σ.: Τον έχω γνωρίσει, είναι ένας αψύς άνθρωπος. Νομίζω πως έχει υποστεί μια τρομερή αποκαθηλωτική βία σε όλες τις φάσεις της αρχηγικής καριέρας του και αυτό τον κάνει μερικές φορές να κλείνεται σαν στρείδι συναισθηματικά. Το ΠΑΣΟΚ έχει μια γλώσσα πιο λυμένη, πιο επεξεργασμένη. Εχει επίσης στελέχη που επειδή έχουν αυτό το κληροδότημα της εφαρμοσμένης πολιτικής, δουλεύουν πάνω στο πεδίο, βλέπουν πιο πραγματιστικά. Αυτό παρασύρει και αρκετά στελέχη της άλλης πλευράς της Αριστεράς. Οχι πια του ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος μετασχηματίζεται, μπαίνει μέσα στην ΕΛΑΣ. Αλλά θα είναι θετικό αν οδηγήσει στην εμπράγματη πολιτική. Δηλαδή στο να μη σκέφτονται με όρους φοιτητικής συνέλευσης όπως σκέφτονταν. Οταν ήρθαμε στην εξουσία, πάρα πολλοί υπουργοί θεωρούσαν ότι με τον τρόπο που βγάζουν μια απόφαση σε μια συνέλευση οργάνωσης, σε μια συνέλευση κλάδου, με τον ίδιο τρόπο μπορούμε να έχουμε και μια υπουργική απόφαση. Φοβερή ψευδαίσθηση. Γιατί από κάτω έχεις ένα νομικό πλέγμα προαπαιτούμενων, δεσμεύσεων, έχεις το Σύνταγμα, έχεις δηλαδή εξαιρετικές ανασχέσεις. Και επίσης έχεις και τις φατρίες των υπουργείων, οι οποίες δεν είναι αμελητέες.
Δ.Δ.: Ποιες είναι αυτές οι φατρίες;
Δ.Σ.: Υπάρχουν μέσα σε κάθε υπουργείο. Ας πούμε η Μενδώνη ξέρει πάρα πολύ καλά το μαγαζί της και το χειρίζεται. Υπάρχουν συμφέροντα, υπάρχουν επιρροές μέσα στα υπουργεία. Δεν είναι αθώα τα υπουργεία, είναι ο κόσμος όπως αντικειμενοποιείται πολιτικά. Ας πούμε ο Θοδωρής ο Δρίτσας. Ενας φαρμακοποιός στη θέση του υπουργού Ναυτιλίας. Οταν πήγε να διαπραγματευτεί τα μεροκάματα των εργαζομένων στην COSCO, η Κινέζα τον «σούβλισε» με το ειδικό εργασιακό καθεστώς. Ας πούμε ο Μπαλτάς, ένας άδολος άνθρωπος, ήταν εντελώς ανυποψίαστος. Δεν μπορούσε να χειριστεί το αντικείμενο το οποίο είχε μπροστά του. Δεν είχε ατζέντα προσωπική, αλλά δεν ήξερε το αντικείμενο και είχε τους συμβούλους. Οι σύμβουλοι στην πολιτική παίζουν συγκλονιστικό ρόλο. Πρώτον, δεν φαίνονται, δεν εκτίθενται. Δεύτερον, επηρεάζουν τον πολιτικό και τρίτον γίνονται οι παλατιανοί του. Οταν ο πολιτικός αρχίζει να έχει ανασφάλεια, του λένε αυτό που θέλει να ακούσει. Του φτιάχνουν έναν κόσμο μέσα στον οποίο νιώθει ζεστά. Είναι στον στενό του πυρήνα και του λένε: «Κύριε Πρόεδρε, μην το πείτε αυτό, θα το πούμε έτσι» και τον διορθώνουν. Ο άλλος σε λίγο χάνει την επαφή με την πραγματικότητα. Νιώθει φοβερή ανασφάλεια, του ’ρχονται τα μηνύματα ότι τον βρίζουν και αυτό είναι τρομερά αποκαθηλωτικό για ναρκισσιστικές προσωπικότητες όπως είναι οι πολιτικοί. Και αυτοί του λένε: «Μην ακούτε, δεν τα λένε αυτά οι μετρήσεις, πάμε πάρα πολύ καλά».
Δ.Δ.: Τον καθοδηγούν, δηλαδή.
Δ.Σ.: Απολύτως. Ο πολιτικός είναι ο ξενιστής και οι σύμβουλοι ζουν δι’ αυτού. Γι’ αυτό και είναι οι πρώτοι που θα τον εγκαταλείψουν μόλις πέσει. Το βλέπουμε και τώρα που γίνεται αυτή η αποσάθρωση του ΣΥΡΙΖΑ και των συνιστωσών που έχουν προκύψει.
Σκηνή 5η: «Τώρα πάνε στον Τσίπρα, αφού πέρασαν από τον Κασσελάκη, τον Φάμελλο, μπορεί να πέρασαν και από την Αχτσιόγλου»
Δ.Δ.: Πάνε στον Τσίπρα τώρα.
Δ.Σ.: Τώρα πάνε στον Τσίπρα, αφού πέρασαν από τον Κασσελάκη, πέρασαν από τον Φάμελλο, μπορεί να πέρασαν και ένα διάστημα από την Αχτσιόγλου, όταν ήταν εκκολαπτόμενη. Τώρα εγκαταλείπουν με τη μεγαλύτερη ευκολία και χωρίς κανένα συνειδησιακό πρόβλημα, χωρίς κανέναν κώδικα. Πάνε στον Τσίπρα, και ο Τσίπρας δεν είναι σίγουρο ότι θα τους δεχτεί. Δηλαδή προσχωρούν πριν τους καλέσουν. Και αυτό είναι εφιαλτικό για την αξιοπρέπεια ενός ανθρώπου. Λες «ρε παιδί μου, έχεις τη δική σου υπεραξία, έχεις κάψει λάδι, δικό σου λάδι, έχεις δώσει πόρους και πας αυτό όλο και το διαλύεις για να προσχωρήσεις στην εκάστοτε κατάσταση». Μου φαίνεται εξαιρετικά αποκρουστικό αυτό. Δεν μπορεί να φανταστεί ότι υπάρχει Ελλάδα χωρίς αυτόν. Στο καφενείο της Βουλής έρχονταν παλιοί πολιτικοί, παλιά ονόματα, με βαμμένα κόκκινα μαλλιά για να διατηρήσουν μια νεότητα, και είχαν την αγωνία του ηθοποιού που κοιτάζει να δει αν θα τον αναγνωρίσουν, αν θα του πουν «γεια σας, κύριε Πρόεδρε». Αυτό το πράγμα είναι αρρώστια, να θεωρείς ότι είσαι υποχρεωτικός για την πραγματικότητα. Οχι, δεν είσαι υποχρεωτικός, μπορεί να είσαι και περιττός. Δυνάμει, όλοι οι ενεργοί πολιτικοί είναι έτσι.
Δ.Δ.: Εσύ δεν ήσουν έτσι, έφυγες το ’19.
Δ.Σ.: Εφυγα γιατί είχα τον καημό της ζωγραφικής. Είχα καημό, όχι ένα αφηρημένο αίτημα. Εγώ πάω στο εργαστήριο και χτυπάω 8ωρο, κορδόνι. Οχι με διαλείμματα. Ξεροσφύρι, μόνο με νερό. Δουλεύω πάρα πολύ. Αυτό είναι που μου δείχνει έναν κόσμο εκτός αυτού του κόσμου. Οτι μπορεί να υπάρξει ένα πολύ πιο πλήρες βλέμμα.
Δ.Δ.: Υπάρχεις και χωρίς τη Βουλή.
Δ.Σ.: Και χωρίς τη Βουλή και χωρίς την επαγγελματική πολιτική. Η επαγγελματική πολιτική είναι ναρκισσισμός. Αμα πάρεις τον άλλον και του πεις «ρε συ, έχεις πάρα πολύ καλή φωνή, μπορείς να παίξεις θέατρο»… υπήρξαν παραδείγματα ανθρώπων που ξαφνικά άρχισαν να παίζουν. Ο συμπαθέστατος Πελεγρίνης άρχισε να παίζει. Πρόσεξε, είναι σημαντικό να είναι ένας άνθρωπος ευαίσθητος, εγώ το εκτιμώ αυτό. Αλλά αν πας σε έναν πολιτικό και του πεις «είσαι πάρα πολύ γοητευτικός, αρέσεις», ψωνίζεται και είναι έτοιμος να βγει να τραγουδήσει στην Ιερά οδό. Είναι μια ναρκισσιστική καθήλωση. Τότε που ήταν ο κορωνοϊός και πηγαίναμε θέατρο με μάσκες, εκείνος θα έβγαζε τη μάσκα για να σηκωθεί και να γυρίσει να τον δουν. Και να επικυρώσουν με αυτόν τον φτωχό τρόπο την ύπαρξή του. Είναι ναρκωτικό αυτό.
Δ.Δ.: Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει κερδίσει το ΠΑΣΟΚ σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις. Ακόμα και ο Κασσελάκης το κέρδισε με 15%, ενώ εκείνο είχε πάρει 12%-13%. Αρα ήταν τρίτο κόμμα. Εγινε αξιωματική αντιπολίτευση από καραμπόλα, επειδή έφυγαν η Αχτσιόγλου και οι άλλοι. Και τώρα κινδυνεύει να πάει τέταρτο κόμμα, από την Καρυστιανού.
Δ.Σ.: Και ο Αλέξης Τσίπρας και ο Μητσοτάκης θέλουν να βάλουν το ΠΑΣΟΚ τρίτο, να μπει σε κρίση, να γεννηθεί εσωτερικό πρόβλημα, ώστε υπό τους όρους ανασφάλειας και ήττας να συνεργαστούν με τη Νέα Δημοκρατία και από την άλλη μεριά να μπορεί ο Τσίπρας να πει: «Εγώ είμαι το όλον της αντιπολίτευσης, απελευθερώνεται ο χώρος».
Δ.Δ.: Ομως όταν ο Μητσοτάκης πήγε στο Κέντρο και πήρε ένα μέρος του ΠΑΣΟΚ, ο Ανδρουλάκης -κακώς κατά τη γνώμη μου- τι κάνει; Απευθύνεται στην Αριστερά. Η Αριστερά όμως είναι περιφραγμένη, είναι συγκεκριμένη, δεν μπορεί να την πάρει την Αριστερά. Δεν είναι θεσμικός ο Ανδρουλάκης και το ΠΑΣΟΚ.
Δ.Σ.: Πρόσεξε, το ΠΑΣΟΚ έχει μια θεσμική παιδεία. Να μην παίρνουμε το πρόσωπο, να παίρνουμε το κλίμα. Πρώτον, το ΠΑΣΟΚ έχει καθηγητές, έχει εμπειρογνώμονες, έχει στελέχη παλιά, περπατημένα, που έχουν θεσμική παιδεία. Αυτό είναι κάτι σημαντικό. Δεύτερον, το ΠΑΣΟΚ επηρεάζει το πολιτικό σκηνικό. Δεν είναι το σκορ που ενδιαφέρει, είναι το αν μπορείς να ασκήσεις επιρροή. Θα σου πω ένα παράδειγμα. Το ΚΚΕ Εσωτερικού είχε μηδενική εκλογική επιρροή, εντούτοις όμως επηρέαζε πάρα πολύ την ελίτ. Οπως επίσης το ΚΚΕ, το οποίο είχε 10%, επηρέασε και το ΠΑΣΟΚ των πρώτων μεταδικτατορικών χρόνων και τη θεώρηση του κοινωνικού κράτους της Νέας Δημοκρατίας. Δηλαδή, ενώ το σκορ ήταν μικρό, η επιρροή ήταν πολύ μεγάλη. Πρέπει να δούμε λοιπόν το ΠΑΣΟΚ ως τη δυνατότητα να ασκεί επιρροή. Αυτό βοηθάει και την Αριστερά να εξορθολογίσει ορισμένα πράγματα. Δεν το κάνουν για την ώρα, με τα εισιτήρια των συγκοινωνιών κι αυτά, αλλά νομίζω ότι σπρώχνει αναγκαστικά την Αριστερά να αποκτήσει μια θεσμική ανάγνωση.
Σκηνή 6η: «Η ιστορία με τα εισιτήρια ο άσος από το μανίκι που εντυπωσιάζει τους μαθητές γυμνασίου που πήγαν να δουν έναν ταχυδακτυλουργό»
Δ.Δ.: Καλά, αυτή η ιστορία με τα εισιτήρια είναι γελοία.
Δ.Σ.: Αστεία είναι. Είναι ο άσος από το μανίκι που εντυπωσιάζει τους μαθητές γυμνασίου που πήγαν να δουν έναν ταχυδακτυλουργό, αλλά δεν είναι αυτό που θα λύσει το πρόβλημα. Γιατί προϋποθέτει συγκρούσεις. Ο σχεδιασμός του συγκοινωνιακού χάρτη προϋποθέτει συγκρούσεις με τοπικά συμφέροντα, με υπάρχοντα δομημένα συμφέροντα, είναι πολύ σημαντικό διάβημα αυτό για να το ξεπετάς στο γόνατο. Αλλά εν πάση περιπτώσει, πιστεύω ότι το ΠΑΣΟΚ έχει αυτή τη θεσμική ποιότητα, να μπορεί να επηρεάσει.
Δ.Δ.: Την επιστροφή του Τσίπρα πώς την είδες εσύ;
Δ.Σ.: Μαζεύει αυτά τα κομμάτια που έχουν παραχθεί, εντούτοις αναμετράται, δημοσκοπικά τουλάχιστον, με τα σκορ του Κασσελάκη. Δηλαδή όχι την ήττα του 17,5% του 2023, αλλά τα σκορ του Κασσελάκη στις ευρωεκλογές, σχεδόν 15%, με αυτό αναμετράται. Στην πραγματικότητα απλώς κάνει υπαρκτό έναν χώρο ο οποίος είχε γίνει ανύπαρκτος. Ξαναμαζεύει γκρινιάρηδες. Δεν είναι ερωτευμένοι πια οι ψηφοφόροι, είναι γκρινιάρηδες σε έναν μεγάλο βαθμό, είναι καχύποπτοι, μπορούν να εγκαταλείψουν εύκολα. Αλλά εν πάση περιπτώσει, μαζεύει ένα μέρος της Αντιδεξιάς. Αυτό όμως δεν παράγει πολιτική ορμή. Το 1977-1981 η συνέλευση της Αντιδεξιάς είχε νόημα, γιατί υπήρχε ένα ρωμαλέο κόμμα, το ΠΑΣΟΚ, που μπορούσε αυτό να το συγκεφαλαιώσει και να το κάνει πολιτική. Σήμερα δεν το έχεις αυτό, δεν έχεις τέτοιον οργανισμό. Αρα η Αντιδεξιά από μόνη της είναι πάρα πολύ αδύνατη σαν αφήγημα.
Δ.Δ.: Κατά τη γνώμη σου, η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ είχε μια πολιτική αριστερή;
Δ.Σ.: Δεν μπορούσε να είναι αριστερή. Γιατί τα data, τα θεμελιώδη μεγέθη της οικονομίας ήταν τέτοια. Και τα οικονομικά πρωτόκολλα που επέβαλαν οι δανειστές ήταν ανελαστικά. Ιδιωτικοποιήσεις γίνανε, η ΔΕΗ διεύρυνε τον ιδιωτικό της χαρακτήρα. Ομως υπήρχε μια ευαισθησία σε ορισμένες κοινωνικές ομάδες. Θυμάμαι ότι καταργήθηκε το να δίνεις κάτι στο νοσοκομείο γι’ αυτούς που ήταν αποκλεισμένοι. Αυτό ήταν καλό, μπήκαν άνθρωποι ανασφάλιστοι μέσα στο σύστημα. Αυτό ήταν αριστερό, να στηρίξεις τον αφανισμένο. Ομως δεν μπορούσε να γίνει στρατηγικού τύπου αριστερή πολιτική, μπορούσε να γίνει τακτικού τύπου, στη μικροκλίμακα. Προσπάθησαν, υπήρχαν και άδολοι άνθρωποι. Αλλά το σύστημα, η δομή, δεν σ’ το επιτρέπει.
Δ.Δ.: Ναι, αλλά δεν φορολόγησε το μεγάλο κεφάλαιο, φορολόγησε τους μικρομεσαίους.
Δ.Σ.: Εκανε αυτή τη σύμπλεξη φορολογικών και ασφαλιστικών εισφορών και οι άνθρωποι βγάζανε 100 και μένανε με 10. Πραγματικά, τους έγδερνε. Ο νόμος Κατρούγκαλου ήταν τρομακτικό λάθος. Ομως και αυτές οι ευκολίες που ακούω, «δεν δέχτηκες να φορολογήσεις τους εφοπλιστές»… Με ποιον τρόπο θα τους φορολογήσεις; Ενα σπίτι έχουν κι ένα γραφείο, τι θα φορολογήσεις; Είναι οι πιο διεθνοποιημένοι. Μπορείς όμως να διαπραγματευτείς, να προσλάβουν Ελληνες εργαζόμενους, που δεν υπάρχουν ελληνικά πληρώματα. Θα μπορούσες να τους σπρώξεις να ενισχύσουν τις σχολές ναυτικών στελεχών. Υπήρχαν τρόποι να διαπραγματευτείς. Το θέμα είναι ότι από το ελληνικό κεφάλαιο χάνονται μεγάλες επιχειρήσεις και επομένως ξεκινάς από πολύ διαφορετικές βάσεις απ’ ό,τι το 2009, το ’10, το ’15.
Σκηνή 7η: «Ο Γεωργιάδης πολύ καλός, της πιάτσας»
Δ.Δ.: Εγώ βλέπω πολύ σινεμά και θέλω να μου πεις, αν δεις τα πρόσωπα, ποιοι είναι πρωταγωνιστές; Εχει ο Κυριάκος αντίπαλο;
Δ.Σ.: Εχει, τη δυσφορία.
Δ.Δ.: Αλλο αυτό, εγώ λέω για πρόσωπα.
Δ.Σ.: Υπάρχουν και μέσα στο κόμμα, οι εκκολαπτόμενοι.
Δ.Δ.: Ο Δένδιας;
Δ.Σ.: Ο Δένδιας και αργότερα ο Πιερρακάκης, ο οποίος είναι το πουλέν τους και μπορεί αύριο να τον ανασύρουν. Επομένως εσωτερικά έχει ένα πρόβλημα. Δεύτερον, σκέψου ότι με τα ποσοστά πόσοι βουλευτές θα μείνουν άνεργοι. Αυτή η πολιτική αυτοσυντήρηση, οι μάχες στο εσωτερικό είναι ήδη ένας εχθρός του.
Δ.Δ.: Ενα λεπτό, για να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους. Ποιος θα μπορούσε να κάνει τις διαπραγματεύσεις; Ποιος θα μπορούσε να κάνει καλύτερη εξωτερική πολιτική; Ο Ανδρουλάκης; Τον φαντάζεσαι με τον Μακρόν, φερ’ επείν; Το λέω και γελάω. Ο Κυριάκος, με ό, τι μπορείς να του καταλογίσεις, αποδείχθηκε κατά τη γνώμη μου ο πιο ικανός ως πρωταγωνιστής.
Δ.Σ.: Ναι, σε μια φάση που υπήρχε μια πολιτική έρημος στην Ελλάδα.
Δ.Δ.: Πες ότι φεύγει ο Κυριάκος, ποιος θα έρθει; Ο Ανδρουλάκης; Ο Τσίπρας;
Δ.Σ.: Ο Τσίπρας την ξέρει τη δουλειά τώρα πια. Ξέρει την πολιτική εφαρμογή. Δεν είναι άσχετος όπως ήταν το ’15. Αλλά δεν έχει στελέχη, δεν έχει κομματική δομή. Οι κομματικές οργανώσεις έχουν μακελευτεί, έχουν διαλυθεί. Κασσελακικοί, συριζικοί… Αυτά όλα πώς τα μαζεύεις; Πώς τα κάνεις σώμα κοινωνικό;
Δ.Δ.: Μα αυτός παίρνει συνήθως νέα πρόσωπα. Με πολύ καλό βιογραφικό, οι περισσότεροι.
Δ.Σ.: Και αυτά όμως πρέπει να σου τα πουν, πρέπει να σου τα εισηγηθούν. Και υπάρχουν νέοι οι οποίοι ήταν στα μετόπισθεν. Η πολιτική είναι μάχη, δεν είναι μετόπισθεν. Δεν είναι «κάθομαι στο γραφείο και είμαι χειριστής ευρωπαϊκών προγραμμάτων». Είμαι στο μέτωπο και για να πάω πενήντα μέτρα, πρέπει να σηκωθεί οποιοσδήποτε και να μου πει «ξέρεις εμένα τι μου κάνατε;», και πρέπει να απαντήσω. Η πολιτική είναι ένα πράγμα που έχει την τεχνοκρατική πλευρά, έχει και τη λαϊκή. Αυτό το δεύτερο, τους ψημένους, τους μπαρουτοκαπνισμένους, δεν τους διαθέτει αυτή τη στιγμή. Και πρέπει να τους εφεύρει, γιατί αυτοί θα τρέξουν στις περιφέρειες, στις συνοικίες.
Δ.Δ.: Τους λέει να παραιτηθούν πρώτα από βουλευτές.
Δ.Σ.: Αυτό θα το δουν οι ίδιοι, και με τα πρωτόκολλα τα ηθικά που έχουν. Ενας άνθρωπος αποφασισμένος, που θέλει να πει ότι «εδώ είναι η έξοδος», δεν έχει κανένα δισταγμό και να παραιτηθεί και να αιτηθεί την ένταξή του. Ομως η διαδικασία αυτή έχει μέσα και ένα «ψηστήρι», ένα είδος άσκησης, ένα τεστ. Πολλοί το εκλαμβάνουν ως άκομψο, ακόμη και ως ταπεινωτικό.
Δ.Δ.: Δεν είναι; Εδώ μέσα στον ΣΥΡΙΖΑ σκοτώνονται ο Φάμελλος με τον Πολάκη. Ο Πολάκης τι χαρακτήρας είναι, τον έχεις γνωρίσει από κοντά;
Δ.Σ.: Είναι τίμιος άνθρωπος – και πολιτικά. Στο υπουργείο Υγείας, ας πούμε, έλυνε προβλήματα εξαιρετικά δύσκολα, γιατί ακριβώς είχε αυτή την προπαίδεια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Βεβαίως έχει αυτό τον σοσιαλμιντιακό ναρκισσισμό και δεν μπορεί να κρατηθεί. Εντούτοις, είναι ένας τίμιος άνθρωπος, και το λέω με πολύ κατηγορηματικό τρόπο. Είναι ευφυέστατος. Ξέρεις, ήταν πρώτος φοιτητής στην Ιατρική, αστέρι. Θεωρείται εξαιρετικός γιατρός, στο επιστημονικό επίπεδο δεν μπορεί να του πει κανείς τίποτα. Επίσης είναι πάρα πολύ ευφυής γιατί έμαθε στην πιάτσα, έμαθε στην Αυτοδιοίκηση – όλοι οι πολιτικοί έπρεπε να περνάνε από την Αυτοδιοίκηση πρώτα. Και επίσης έδινε εξαιρετικές λύσεις. Αξονικοί τομογράφοι, μονάδες αιμοκάθαρσης… Εβρισκε κονδύλια που ήταν παρκαρισμένα σε αόρατα συρτάρια της Ευρώπης και μπορούσε να τα εκμεταλλευτεί. Ηταν πολύ καλός.
Δ.Δ.: Και ο Γεωργιάδης είναι πολύ καλός.
Δ.Σ.: Πολύ καλός, καπάτσος. Ο Γεωργιάδης είναι ένας άνθρωπος της πιάτσας και γι’ αυτό διαφέρει από τους κομματικούς του σαλονιού. Ο Γεωργιάδης έχει όσφρηση, και μερικές φορές έχει έναν θυμωμένο εμπειρισμό. Είναι εμπειριστής, αλλά εξαιρετικά στοχοπροσηλωμένος. Ξέρει να διαχωρίζει το μείζον από το έλασσον. Ξέρει επίσης πάρα πολύ καλά τα media. Πάρα πολύ καλός σε αυτό που κάνει.
Επίλογος: «Η μεγάλη μεταρρύθμιση είναι η διασπορά της ηθικής»
Η ώρα είχε περάσει. Αισθάνθηκα σαν να έβλεπα το καλύτερο, το πιο αποκαλυπτικό μέρος του τηλεοπτικού ντοκιμαντέρ «Στο χιλιοστό». Και κάπου εκεί τον ρώτησα ποιο είναι το αίτημα για τη βελτίωση της πολιτικής. «Η βασικότερη δουλειά που πρέπει να κάνει κανείς είναι να ηθικοποιήσει το αντικείμενό του, δηλαδή να το εξυγιάνει ηθικά. Το όποιο αντικείμενο, π.χ. ναυτιλία. Ας πούμε για την αγροτική οικονομία, μέσα στο υπουργείο έχουν επιρροές η παλιά ΠΑΣΕΓΕΣ, οι αγροτοσυνδικαλιστές και άλλοι. Το να μπορέσεις εσύ να μην έχεις φατρίες λομπιστών, αλλά να έχεις τεχνοκράτες, ανθρώπους που σκέφτονται, επιστήμονες εκπαιδευμένους και κυρίως απαλλαγμένους από δουλείες, αυτό είναι ένα μεγάλο στοίχημα. Οποιος θα στελεχώσει το υπουργείο με τέτοιους, οι οποίοι θα συγκρουστούν κιόλας με τις φατρίες, για μένα είναι αυτός που έχει βάλει το χέρι στη μεγάλη μεταρρύθμιση. Η μεγάλη μεταρρύθμιση είναι η διασπορά της ηθικής. Να μαζέψεις τη διεσπαρμένη διαφθορά».
Δ.Δ.: Δηλαδή;
Δ.Σ.: Η διαφθορά δεν είναι τα μεγάλα ονόματα. Είναι στην καθημερινότητα, στις πολεοδομίες, στους δήμους. Αυτή η μικρή διάσπαρτη διαφθορά είναι μαζική και επομένως είναι τεράστια. Οποιος καταφέρει και ελέγξει αυτό το σύστημα… Αλλά τώρα την έχουν πατήσει. Ελεγαν «για να υπάρξω εγώ, πρέπει να συνδιαλλαγώ με αυτούς». Και τους κατάπιαν. Αύριο αυτοί θα πάνε στους άλλους, στην επερχόμενη πολιτική κατάσταση. Αυτοί είναι ο στόχος. Και αν υπήρχε πολιτικό σύστημα όπως στη Βόρεια Ευρώπη, που επέβαλε υποχρεωτικές συνεργασίες, όχι συγκολλήσεις όπου λένε «4 διορισμοί δικοί μου, 2 δικοί σου»… Θυμάσαι τους Ελεύθερους Δημοκράτες στη Γερμανία, πόσα χρόνια συνεργάζονταν με το SPD, με τους Σοσιαλδημοκράτες, και μετά με τους Χριστιανοδημοκράτες και ήταν ο Γκένσερ υπουργός Εσωτερικών για πάρα πολλά χρόνια, 40 χρόνια; Αυτό σήμαινε ότι υπήρχε μια δομή συνεργασίας. Αυτό δεν το έχουμε. Εάν υπάρξει λοιπόν, θα μπορούν να βάλουν χέρι στα σπλάχνα του κράτους που είναι διεφθαρμένα.
Δ.Δ.: Το κεντρικό ζήτημα για σένα δηλαδή είναι η μαζική διασπορά της διαφθοράς.
Δ.Σ.: Γι’ αυτό τα παιδιά τα μορφωμένα θέλουν να φύγουν, πάνε στο εξωτερικό. Σου λένε, «τι να κάνω εδώ;». Φεύγουν και από μία αντίρρηση απέναντι στο φατριαστικό, στο διεφθαρμένο, στις συμπεριφορές που παράγει αυτός ο φατριασμός, η ευνοιοκρατία. Υπάρχει μεγαλύτερο πρόβλημα από την ευνοιοκρατία; «Δικά μας παιδιά», ωραία, συμφωνώ. Αλλά όχι αποκλεισμοί των άλλων, όχι μόνιμοι αποκλεισμοί των παιδιών που είναι ο ανθός.
Δ.Δ.: Το κεντρικό ζήτημα για σένα είναι η ηθική.
Δ.Σ.: Η ηθική, όχι η επίκληση της ηθικής. Δηλαδή να μπορεί ένας άνθρωπος να κάνει μια δουλειά και να μην έρθει ένας να τον εμποδίσει γιατί πρέπει να του τα χώσει. Αυτό είναι πολύ βασικό. Θα κάνει καλά τη δουλειά του, αν τον απελευθερώσεις.
Δ.Δ.: Αισιοδοξείς;
Δ.Σ.: Μάχη είναι, μάχη. Και το πολιτικό σύστημα δεν έχει ποιότητες, δεν έχει εμπνευσμένους, δεν έχει οραματικούς. Τους σπρώχνει ο εμπειρισμός τού να λύσουν το «τώρα δα», να απαντήσουν σε σένα που ενίστασαι για κάτι μικρό, γιατί παρκάρει εκεί το μηχανάκι του αυτός. Και όχι να δημιουργήσουν μια δομή όπου μπορεί να φιλοξενήσει αυτή η πόλη τους ανθρώπους της.
Ο Δημήτρης Σεβαστάκης ο καλλιτέχνης. Ο οραματιστής. Πάντα ρομαντικός και μονίμως ουτοπιστής!
Συνεχίζοντας σε αυτό τον ιστότοπο αποδέχεστε την χρήση των cookies στη συσκευή σας όπως περιγράφεται στην πολιτική cookies
Μάθετε περισσότερα εδώ
Αποδοχή