Αιτήματα να αποκτηθούν από την Ελλάδα οι ιστορικές φωτογραφίες που απεικονίζουν τους 200 της Καισαριανής, 82 χρόνια μετά τη μαζική εκτέλεση της 1ης Μαΐου 1944, και οι οποίες έρχονται στο φως για πρώτη φορά, απευθύνουν κόμματα της αντιπολίτευσης, δήμοι και φορείς.
Το υλικό εντοπίστηκε σε διαδικτυακή δημοπρασία στο eBay και αναρτήθηκε προς πώληση από ιδιώτη στο Βέλγιο, χωρίς να υπάρχουν στοιχεία για τον φωτογράφο ή για την ακριβή διαδρομή με την οποία κατέληξε στο εξωτερικό.
Η ύπαρξη της δημοπρασίας έγινε γνωστή μέσω ανάρτησης της σελίδας «Greece at WWII Archives», η οποία δημοσιοποίησε μέρος των εικόνων, πυροδοτώντας δημόσια συζήτηση τόσο για την ιστορική τους αξία όσο και για τη δεοντολογία της εμπορικής διάθεσης τεκμηρίων.
Οι φωτογραφίες, φαίνεται να καταγράφουν στιγμές λίγο πριν από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.
Σε ορισμένες εικόνες διακρίνονται ομάδες κρατουμένων, ενώ σε άλλες εμφανίζονται γερμανικά στρατιωτικά οχήματα και στρατιώτες, σε σημεία που συνδέονται με τη μεταφορά των μελλοθανάτων από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου.
Από τη στιγμή που δημοσιοποιήθηκαν οι φωτογραφίες τα αιτήματα για την απόκτησή τους από την Ελλάδα είναι καταιγιστικά.
Κόμματα, φορείς, ιστορικοί και απλοί πολίτες ζητούν απο την κυβέρνηση να αναλάβει δράση ώστε τα ιστορικά ντοκουμέντα να έρθουν στην Ελλάδα.
Το Υπουργείο Πολιτισμού οφείλει άμεσα να συγκροτήσει επιτροπή με αποστολή τη διαπίστωση της αυθεντικότητας των φωτογραφιών και αν αυτή επιβεβαιωθεί, να προχωρήσει στην αγορά τους, τόνισε ο Υπεύθυνος Τύπου του ΠΑΣΟΚ, Κώστας Τσουκαλάς, τονίζοντας παράλληλα οτι η ιστορία δεν μπαίνει σε πλειστηριασμό, η πολιτεία έχει ευθύνη να τις αναδείξει και να τις προστατεύσει.
«Η ελληνική Πολιτεία έχει ευθύνη να τα αποκτήσει και να τα αναδείξει ως ζωντανό και αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορικής μνήμης και της εκπαίδευσης», επισημαίνει ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Σωκράτης Φάμελλος.
Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ τόνισε μέσω ανάρτησής του ότι πρόκειται για ντοκουμέντα ανεκτίμητης αξίας.
Όπως υπογράμμισε, οι συγκλονιστικές αυτές εικόνες δεν ανήκουν σε κανέναν ιδιώτη, αλλά αποτελούν συλλογική ιστορική παρακαταθήκη του ελληνικού λαού, η οποία οφείλει να διαφυλαχθεί και να ενταχθεί ενεργά στη δημόσια ιστορική γνώση.
Συγκεκριμένη πρόταση για την αξιοποίηση αυτών των ντοκουμέντων θα καταθέσει το ΚΚΕ. Ο Περισσός σε ανακοίνωσή του τονίζει οτι πρόκειται για ιστορικά ντοκουμέντα. Προσθέτει οτι η θέση τους δεν βρίσκεται στο εμπόριο, σε ιδιωτικές συλλογές και σε ηλεκτρονικές δημοπρασίες με αβέβαιη την κατάληξη τους.
Στην ίδια ανακοίνωση αναφερεται οτι «εγείρεται σοβαρό ιστορικό και ηθικό ζήτημα και θα πρέπει με ευθύνη του κράτους τα ντοκουμέντα αυτά να αποκτηθούν και να αποδοθούν εκεί που ανήκουν, στο μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης του Δήμου Καισαριανής, στον Δήμο Χαϊδαρίου και στο ΚΚΕ, για να είναι προσιτά στον λαό και τη νεολαία ως πηγή ιστορικής γνώσης και έμπνευσης για το σήμερα και το αύριο».
Το γεγονός ότι επικοινώνησε με την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη σχετικά με τα φωτογραφικά ντοκουμέντα γνωστοποίησε σε ανάρτησή του ο πρόεδρος της Νέας Αριστεράς Αλέξης Χαρίτσης.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, έθεσε δύο συγκεκριμένα αιτήματα: αφενός να διεκδικηθούν θεσμικά οι φωτογραφίες ως μέρος της εθνικής ιστορικής κληρονομιάς και, αφού προηγηθεί έλεγχος αυθεντικότητας, να περιέλθουν στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου· αφετέρου να υπάρξει ολοκληρωμένη μουσειακή πλαισίωση, ώστε τα ντοκουμέντα να ενταχθούν σε δημόσιο χώρο μνήμης και γνώσης.
Ο Αλέξης Τσίπρας ζήτησε να υπάρξει άμεση θεσμική κινητοποίηση ώστε να περάσουν σε δημόσια κατοχή.
Με επιστολή του προς τον Νικήτα Κακλαμάνη, ο πρώην πρωθυπουργός καλεί το Ίδρυμα της Βουλής να αναλάβει πρωτοβουλία για την αγορά του υλικού, υπογραμμίζοντας ότι «δεν πρέπει να γίνουν αντικείμενο συναλλαγής, αλλά να περιέλθουν στην ιδιοκτησία της Βουλής και της πατρίδας».
Όπως τονίζει, η απόκτηση των συγκεκριμένων ντοκουμέντων θα αποτελούσε πράξη ιστορικής ευθύνης και έμπρακτο φόρο τιμής στην Αντίσταση και στους εκτελεσμένους.
Η επιστολή Τσίπρα αναφέρει:
Αξιότιμε Κύριε Πρόεδρε
Θα έπεσαν προφανώς στην αντίληψή σας τα δημοσιεύματα, ότι πωλητής από το Βέλγιο έβγαλε σε δημοπρασία στο ebay φωτογραφίες, που κανείς δεν ήξερε την ύπαρξή τους και αφορούν τους 200 κομμουνιστές που εκτελέστηκαν στην Καισαριανή την 1η Μάη του 1944, και σύμφωνα με τις ενδείξεις είναι αυθεντικές.
Πρόκειται για μοναδικά ντοκουμέντα μιας περιόδου σκότους, τρόμου, αλλά και ηρωισμού του λαού μας. Οι Έλληνες πατριώτες που απεικονίζονται εκεί, τα πρόσωπα που δεν βολεύτηκαν παρά μόνο στον ήλιο και κανένας φόβος δεν τα αλλοιώνει λίγο πριν στηθούν στον τοίχο, δίνουν υπόσταση σε μια συγκλονιστική στιγμή της σύγχρονης ιστορίας μας.
Παίρνω λοιπόν το θάρρος να σας προτείνω, το Ίδρυμα της Βουλής να αγοράσει αυτές τις φωτογραφίες, ως φόρο τιμής στην αντίσταση και τους νεκρούς της, αλλά και ως τεκμήριο του ηρωισμού με τον οποίο ο ελληνικός λαός αντιμετώπισε τη λαίλαπα της ναζιστικής κατοχής.
Πιστεύω, όπως είμαι βέβαιος κι εσείς, αλλά και κάθε Ελληνίδα και Έλληνας, ότι οι τελευταίες στιγμές Ελλήνων πατριωτών, η απεικόνιση της τραγωδίας αλλά και του θάρρους τους, δεν πρέπει να γίνουν αντικείμενο συναλλαγής, αλλά να περιέλθουν στην ιδιοκτησία της Βουλής και της πατρίδας.
Με εκτίμηση
Αλέξης Τσίπρας
Σε ανακοίνωσή του το ΜέΡΑ25 τονίζει οτι μεταξύ άλλων οτι «οι προοδευτικές δυνάμεις της κοινωνίας είναι υποχρεωμένες να κινηθούν άμεσα για να διασφαλίσουμε ότι αυτό το φωτογραφικό υλικό και πιθανώς άλλα αντικείμενα που μπορεί να σχετίζονται με το ίδιο εγκληματικό γεγονός, θα περιέλθουν στον έλεγχό της και θα αποδοθούν τόσο προς επιστημονική μελέτη όσο και προς οργανωμένη παρουσίαση στο κοινό».
«Το ΜέΡΑ25 καλεί όλους τους κοινωνικούς φορείς σε κοινή, οργανωμένη δράση προς αυτή την κατεύθυνση. Το οφείλουμε τόσο στους αγωνιστές που έπεσαν στην Καισαριανή από τις σφαίρες των Ναζί, όσο και στους αμέτρητους ακόμη που έχασαν τη ζωή τους πολεμώντας τους δωσίλογους και τους συνεργάτες τους, τους επιγόνους τους και τους σημερινούς επίδοξους μιμητές τους».
Το Υπουργείο Πολιτισμού οφείλει να μεριμνήσει για την άμεση απόκτηση των φωτογραφικών ντοκουμέντων, τονίζει σε ανάρτησή του ο Ενιαίος Σύλλογος Υπαλλήλων ΥΠΠΟ Αττικής, Στερεάς και Νήσων, ο οποίος απέστειλε επιστολή στην υπουργό Πολιτισμού.
«Η εμπορική διακίνηση τέτοιων τεκμηρίων εγείρει σοβαρό ζήτημα σεβασμού προς τα θύματα και τη συλλογική μνήμη και είναι σημαντικό, με παρέμβαση του ΥΠΠΟ, να αποσυρθούν άμεσα από την πλατφόρμα ebay» σημειώνει χαρακτηριστικά.
«Η διαχείριση τόσο σημαντικών ιστορικών τεκμηρίων δεν μπορεί να αφεθεί στη λογική της αγοράς. Αφορά θεσμικούς φορείς, αρχεία, μουσεία και κατά λόγο αρμοδιότητας το ΥΠΠΟ. Αφορά επίσης τις οικογένειες των εκτελεσθέντων και το σύνολο της κοινωνίας, που οφείλει να προστατεύει τα τεκμήρια της ιστορίας της».
«Ζητάμε άμεσα από το ΥΠΠΟ να αποκτήσει το ιστορικό υλικό, ώστε να τεκμηριωθεί επιστημονικά, να συντηρηθεί με επιστημονικό τρόπο και να εκτεθεί σε κατάλληλο χώρο, ως πολύτιμο τεκμήριο της νεότερης ιστορίας της χώρας» τονίζεται στην επιστολή.
Ο δήμαρχος Καισαριανής Ηλίας Σταμέλος, σε δήλωσή του τονίζει ότι «οι φωτογραφίες αυτές δεν μπορούν να θεωρούνται εμπόρευμα και η αξία τους δεν μετριέται σε χρήμα. Δεν επιτρέπεται να ανήκουν σε ιδιωτικές συλλογές. Είναι ιστορικά τεκμήρια και ντοκουμέντα ανεκτίμητης αξίας για τον τόπο και τον λαό μας».
«Από την πρώτη στιγμή δημοσιοποίησης των φωτογραφιών δεχόμαστε δεκάδες μηνύματα από κατοίκους της Καισαριανής και απογόνους του ηρωικού αγώνα της περιόδου.
Ζητάμε εδώ και τώρα με ευθύνη του κράτους τα ντοκουμέντα αυτά να αποκτηθούν και να αποδοθούν εκεί που ανήκουν, στο μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης του Δήμου Καισαριανής, στον Δήμο Χαϊδαρίου, καθώς και στο ΚΚΕ που μέσα από τις γραμμές του αγωνίστηκαν και έπεσαν με υψωμένη τη γροθιά τους, για να έχει πρόσβαση ο λαός και η νεολαία μας.
Τον χώρο του Θυσιαστηρίου της Λευτεριάς επιδιώκουμε να αναδείξουμε, φωτίζοντας τις χρυσές σελίδες των αγώνων του λαού μας και σε αυτό τον δρόμο η Δημοτική Αρχή Καισαριανής μαζί με τον λαό θα προσπεράσουν κάθε εμπόδιο».
Πρέπει να γίνει προσπάθεια ώστε αυτές οι φωτογραφίες να αποκτηθούν και να κατατεθούν σε επίσημο αρχειακό φορέα, με τον όρο ότι θα είναι διαθέσιμες στην έρευνα και ότι τα ψηφιακά τους αντίγραφα θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν χωρίς αντίτιμο σε εκδόσεις, εκθέσεις, ντοκιμαντέρ κ.ά, υπογραμμίζει μεταξύ άλλων ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης σε ανάρτησή του.